شهردار محترم تهران

رئیس محترم شورای اسلامی شهر تهران

رئیس محترم سازمان حفاظت محیط زیست

عموم شهروندان فهیم تهران

با سلام

مقدمه و اعلام وضعیت

ما، جمعی از فعالان حقوق حیوانات، متخصصان دامپزشکی، محیط‌زیست‌شناسان و شهروندان دغدغه‌مند پایتخت، با نگرانی عمیق، اندوه فراوان و محکومیت شدید، نسبت به تداوم و گسترش «طرح‌های جمع‌آوری و کشتار غیرانسانی» گربه‌های شهری در پارک‌ها، محلات و بوستان‌های مختلف تهران اعتراض می‌کنیم. این اقدامات که اغلب در خفا و بدون شفافیت صورت می‌گیرد، نه تنها مغایر با اصول اخلاق مدنی است، بلکه نشان‌دهنده ناکارآمدی سیستم‌های مدیریت شهری در برخورد با مسائل جمعیتی حیات وحش شهری می‌باشد.

گربه‌های شهری که سال‌هاست بخشی از بافت اجتماعی، فرهنگی و اکولوژیکی شهر ما شده‌اند، قربانی خشونت کورکورانه و سیاست‌های کوتاه‌مدت مدیریت شهری شده‌اند. تکرار این چرخه خشونت نه تنها مشکلی را حل نمی‌کند، بلکه آسیب‌های روانی و اجتماعی عمیقی بر شهروندان وارد می‌آورد.

اهمیت وجود گربه‌ها در شهر و چالش‌های اکولوژیکی

حضور گربه‌ها در محیط‌های شهری را نباید صرفاً یک معضل تلقی کرد؛ بلکه باید آن را به عنوان یک عامل زیستی در نظر گرفت که در حفظ تعادل اکوسیستم شهری نقشی حیاتی ایفا می‌کند.

۱. کنترل بیولوژیکی جمعیت جوندگان

مهم‌ترین نقش گربه‌های شهری، کنترل طبیعی جمعیت موش‌ها و جوندگان است. موش‌ها تهدیدی جدی برای سلامت عمومی محسوب می‌شوند؛ آن‌ها ناقل انواع بیماری‌های مشترک بین انسان و حیوان (مانند لپتوسپیروز، طاعون و سالمونلوز) هستند و خسارات هنگفتی به زیرساخت‌ها و منابع غذایی شهری وارد می‌کنند.

مدل ساده شکارگری:
اگر فرض کنیم که یک گربه به طور متوسط روزانه N_m موش شکار کند و جمعیت گربه‌های شهری C باشد، میزان کنترل روزانه جمعیت موش‌ها برابر است با: کنترل روزانه = C × N_m . با حذف ناگهانی گربه‌ها، این تعادل شکسته شده و فضای خالی ایجادشده بلافاصله توسط جمعیت‌های بزرگ‌تر و مهاجر جوندگان یا سایر گونه‌های مهاجم پر می‌شود. این جوندگان جدید ممکن است مقاومت بیشتری نسبت به سموم داشته باشند و کنترل آن‌ها با روش‌های دیگر بسیار دشوارتر و پرخطرتر خواهد بود.

۲. چرخه جایگزینی (Vacuum Effect)

حذف فیزیکی گربه‌ها منجر به پدیده‌ای به نام «اثر خلاء» (Vacuum Effect) می‌شود. بر اساس مطالعات گسترده اکولوژیکی، هنگامی که یک جمعیت از حیوانات از یک منطقه حذف می‌شود، منابع محیطی (غذا، پناهگاه) دست‌نخورده باقی می‌ماند و جمعیت‌های جدیدی از همان گونه یا گونه‌های رقیب، به سرعت وارد آن منطقه می‌شوند. این امر باعث می‌شود که پس از مدت کوتاهی، مجدداً شاهد افزایش جمعیت گربه‌ها باشیم؛ اما این بار جمعیتی که اغلب واکسینه نشده، عقیم نشده و تحت کنترل نیستند.

استناد به قانون و اصول اخلاقی

اقدامات کشتار جمعی و سازمان‌یافته، زیر پا گذاشتن آشکار اصول قانونی و اخلاقی است که یک جامعه متمدن باید بر آن پایبند باشد.

۱. مغایرت با قانون حمایت از حیوانات (مصوب ۱۳۸۶)

هرگونه کشتار بی‌رویه و غیرضروری حیوانات، به ویژه روش‌های غیرانسانی مورد استفاده، مصداق بارز خشونت علیه حیوانات است که مغایر با مواد مشخصی از قانون حمایت از حیوانات جمهوری اسلامی ایران می‌باشد. این قانون بر لزوم حمایت از حیوانات و جلوگیری از آزار و اذیت آن‌ها تأکید دارد. اجرای طرح‌های کشتار، نه تنها غیراخلاقی است، بلکه ناقض حقوق شهروندی است که انتظار دارند محیط شهری آن‌ها عاری از خشونت سازمان‌یافته باشد.

۲. الزام به روش‌های انسانی و علمی

مدیریت شهری، به ویژه در کلان‌شهری مانند تهران، موظف است به جای توسل به خشونت و راهکارهای مبتنی بر کشتار که پرهزینه و موقتی هستند، از روش‌های علمی، استاندارد و انسانی که در سطح بین‌المللی برای کنترل جمعیت حیوانات شهری پذیرفته شده است، استفاده نماید. روش‌های غیرانسانی منجر به رنج و درد طولانی‌مدت برای حیوانات می‌شوند و این امر شایسته شهری با این ادعاها نیست.

راهکار عملی و پایدار: طرح عقیم‌سازی، واکسیناسیون و زنده‌گیری (TRN)

ما به عنوان نماینده بخشی از جامعه دغدغه‌مند، خواستار توقف فوری تمامی اقدامات کشتار و جایگزینی آن‌ها با اجرای قاطعانه، شفاف و سریع طرح عقیم‌سازی، واکسیناسیون و بازگرداندن (Trap-Neuter-Return یا TRN) هستیم. این روش تنها راهکار اصولی، پایدار و اخلاقی برای مدیریت جمعیت گربه‌های شهری است.

مزایای طرح TRN:

1. کنترل جمعیتی پایدار: عقیم‌سازی مانع از زاد و ولد تصاعدی می‌شود. اگر درصد مشخصی از جمعیت عقیم شود، نرخ رشد جمعیت به طور قابل ملاحظه‌ای کاهش می‌یابد. فرض کنید نرخ زادآوری سالانه یک گربه ماده (R ≈ ۴) توله باشد. برای کاهش جمعیت، درصد عقیم‌سازی سالانه (P) باید به اندازه‌ای باشد که رشد خالص به صفر برسد. اگر جمعیت پایه (C) باشد، کاهش جمعیت از طریق عقیم‌سازی باید بیشتر از تولدات جدید باشد. هدف این است که نرخ زاد و ولد جدید (C × R × (۱-P)) به حداقل برسد.

2. بهبود سلامت عمومی: واکسیناسیون گسترده، به ویژه علیه بیماری خطرناک هاری، ایمنی جمعیتی را به شدت افزایش داده و ریسک انتقال بیماری به انسان یا حیوانات دیگر را کاهش می‌دهد.

3. حفظ تعادل اکولوژیکی: با عقیم‌سازی گربه‌های موجود و بازگرداندن آن‌ها به محل، نقش آن‌ها در کنترل جوندگان حفظ می‌شود، در حالی که از افزایش بی‌رویه جمعیت جلوگیری می‌گردد.

4. صرفه‌جویی اقتصادی: در بلندمدت، هزینه‌های ناشی از کشتارهای مکرر، جمع‌آوری، دفع و پیامدهای بهداشتی ناشی از افزایش جمعیت موش‌ها، بسیار بیشتر از هزینه اجرای طرح‌های عقیم‌سازی است.

اجرای موفقیت‌آمیز این طرح نیازمند هماهنگی بین سازمان‌های شهری، دامپزشکان کلینیک‌های خصوصی و سازمان‌های مردم‌نهاد (NGO) مرتبط است.

فراخوان به اقدام فوری

از مسئولین محترم شهرداری تهران، شورای اسلامی شهر، سازمان حفاظت محیط زیست و نهادهای نظارتی مصرانه درخواست داریم:

1. دستور توقف فوری و کامل: صدور دستور رسمی و الزام‌آور برای توقف کامل هرگونه عملیات کشتار، مسموم‌سازی یا جمع‌آوری خشونت‌آمیز گربه‌ها در تمام مناطق تهران تا اطلاع ثانوی.

2. تخصیص منابع و مجوزها: تخصیص اعتبارات مشخص و فراهم آوردن مجوزهای لازم برای اجرای فوری و گسترده طرح‌های TRN در تمام مناطق شهر تهران، با نظارت شفاف بر نحوه هزینه‌کرد بودجه.

3. برخورد قانونی با متخلفین: شناسایی و برخورد قانونی لازم با مسببین و مجریان روش‌های کشتار غیرانسانی که برخلاف قوانین موجود عمل کرده‌اند.

4. تشکیل کارگروه مشترک: دعوت از نمایندگان کارزار فعالان حقوق حیوانات و متخصصین دامپزشکی برای حضور در کارگروه تدوین و نظارت بر اجرای طرح‌های پایدار.

ما، امضاکنندگان این بیانیه، تأکید می‌کنیم که اجرای روش‌های انسانی و قانونی، نه یک انتخاب اخلاقی فرعی، بلکه یک الزام مدیریتی برای پایتخت ایران است. ما تا اجرای کامل راه‌حل‌های علمی و قانونی، به پیگیری این کارزار ادامه خواهیم داد و خود را آماده همکاری سازنده با شهرداری برای اجرای طرح‌های مؤثر TRN می‌دانیم.