خطاب به مردم شریف ایران، فرهیختگان، تاریخ‌پژوهان، فعالان رسانه‌ای و تمامی مدافعان وحدت و هویت ملی ایران

موضوع: اعتراض به اظهارات منتسب به سعید لیلاز درباره قوم لر و کریم‌خان زند و مطالبه پاسخ‌گویی و عذرخواهی رسمی

ما امضاکنندگان این کارزار، به‌خصوص قوم کهن و تاریخ نخستین انسان‌های اولیه، به‌عنوان جمعی از شهروندان ایرانی و مدافعان احترام متقابل میان اقوام کشور، اعتراض خود را نسبت به اظهارات منتسب به آقای سعید لیلاز درباره قوم لر و کریم‌خان زند اعلام می‌کنیم و خواستار پاسخ‌گویی مسئولانه ایشان هستیم.

بر اساس نقل‌قول منتشرشده از ایشان، کریم‌خان زند با عباراتی از قبیل «یک لر بی‌سواد» توصیف شده و سخنانی نیز درباره خانواده و خاندان او مطرح شده است. چنانچه این نقل‌قول دقیق و کامل باشد، چنین ادبیاتی شایسته یک گفت‌وگوی تاریخی و کارشناسی نیست و می‌تواند موجب رنجش و احساس تحقیر در میان شمار زیادی از هم‌وطنان لر شود.

نقد شخصیت‌های تاریخی حق هر پژوهشگر و صاحب‌نظری است؛ اما نقد تاریخی با تحقیر قومی تفاوت اساسی دارد.

کریم‌خان زند یکی از شخصیت‌های تأثیرگذار تاریخ ایران در قرن هجدهم میلادی و بنیان‌گذار سلسله زندیه بود. دوران حکومت او، به‌ویژه در شیراز، با تلاش برای برقراری امنیت، آبادانی و رونق اقتصادی همراه بود. بررسی منصفانه کارنامه او، مانند هر شخصیت تاریخی دیگری، باید بر پایه اسناد، شواهد و معیارهای علمی انجام شود، نه با برچسب‌های تحقیرآمیز.

حتی اگر درباره میزان سواد، شیوه حکمرانی یا عملکرد سیاسی کریم‌خان زند اختلاف‌نظر وجود داشته باشد، این اختلاف‌ها مجوزی برای تحقیر قوم لر یا نسبت دادن صفات منفی به یک خاندان و تعمیم آن به یک جامعه قومی نیست.

هیچ قوم ایرانی را نمی‌توان با یک عبارت تحقیر کرد و هیچ شخصیت تاریخی را نیز نباید به بهانه تبار و هویت قومی‌اش، وسیله تمسخر مردمی قرار داد که به تاریخ خود احترام می‌گذارند.

قوم لر بخشی ریشه‌دار از جامعه تاریخی و فرهنگی ایران است. مردمان لر، همچون دیگر اقوام این سرزمین، در شکل‌گیری تاریخ، فرهنگ، ادبیات، هنر و تحولات اجتماعی و سیاسی ایران سهم داشته‌اند.

احترام به این پیشینه، به معنای مصون دانستن هیچ شخصیت تاریخی از نقد نیست؛ بلکه به معنای پایبندی به انصاف، اخلاق و پرهیز از تعمیم‌های قومی است.

ما بر این باوریم که وحدت ملی با نادیده گرفتن توهین‌ها تقویت نمی‌شود؛ بلکه با احترام متقابل، مسئولیت‌پذیری و رعایت کرامت همه ایرانیان استحکام می‌یابد.

اعتراض امروز ما نیز نه از سر دشمنی با فردی خاص است و نه با هدف ایجاد اختلاف میان اقوام ایرانی؛ بلکه مطالبه‌ای روشن برای رعایت اخلاق عمومی و احترام به هویت تاریخی و فرهنگی مردم ایران است.

خواسته‌های امضاکنندگان کارزار

ما امضاکنندگان این کارزار، مطالبات زیر را به‌صورت رسمی مطرح می‌کنیم:

۱. پاسخ‌گویی شفاف: از آقای سعید لیلاز درخواست می‌کنیم درباره اظهارات مورد اعتراض، با توجه به متن کامل سخنان و منبع انتشار آن، توضیح روشن و مسئولانه ارائه دهند.

۲. عذرخواهی رسمی: در صورت تأیید نقل‌قول و احراز جنبه توهین‌آمیز آن، خواستار عذرخواهی صریح و رسمی ایشان از مردم لر و همه شهروندانی هستیم که از این سخنان احساس رنجش و تحقیر کرده‌اند.

۳. احترام به اقوام ایرانی: از چهره‌های شناخته‌شده سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و رسانه‌ای انتظار داریم در بیان دیدگاه‌های خود، میان نقد تاریخی و تحقیر قومی تفاوت قائل شوند و از ادبیاتی که موجب خدشه‌دار شدن کرامت اقوام ایرانی می‌شود، پرهیز کنند.

۴. رعایت انصاف در روایت تاریخ: انتظار داریم شخصیت‌های تاریخی ایران، فارغ از قومیت و تبارشان، بر پایه اسناد و شواهد معتبر بررسی شوند و ارزیابی عملکرد آنان به ابزاری برای توهین به یک جامعه قومی تبدیل نشود.

۵. تقویت وحدت و هم‌بستگی ملی: از رسانه‌ها، صاحب‌نظران و فعالان فرهنگی دعوت می‌کنیم به‌جای بازتولید ادبیات تحقیرآمیز، زمینه گفت‌وگویی مستند، منصفانه و محترمانه درباره تاریخ ایران و نقش اقوام مختلف فراهم کنند.

پیام نهایی کارزار

ما مردم لر، خود را بخشی جدایی‌ناپذیر از ملت ایران می‌دانیم و دفاع از شأن تاریخی و فرهنگی خود را در تضاد با هیچ قوم ایرانی دیگری نمی‌بینیم.

مطالبه ما امتیاز ویژه نیست؛ مطالبه ما احترام برابر است.

ما خواهان حذف نقد، محدود کردن پژوهش تاریخی یا جلوگیری از بیان دیدگاه‌های متفاوت نیستیم؛ بلکه معتقدیم آزادی بیان زمانی ارزشمند است که با مسئولیت‌پذیری، استدلال و رعایت کرامت انسانی همراه باشد.

اگر می‌توان کریم‌خان زند را نقد کرد، باید این نقد بر اساس شواهد تاریخی صورت گیرد. اگر می‌توان درباره عملکرد هر شخصیت تاریخی پرسش مطرح کرد، این حق باید بدون توهین به تبار، قومیت یا خانواده او اعمال شود.

تاریخ ایران متعلق به همه ایرانیان است؛ هیچ‌کس حق ندارد به نام تحلیل تاریخ، کرامت یک قوم را نادیده بگیرد.

از تمامی مردم شریف لرستان، قوم بزرگ لر، فعالان فرهنگی و رسانه‌ای، دانشگاهیان، تاریخ‌پژوهان و همه ایرانیان عدالت‌خواه دعوت می‌کنیم با امضای این کارزار، از اصل احترام متقابل میان اقوام و ضرورت پاسخ‌گویی مسئولانه در برابر سخنان عمومی حمایت کنند.

بیایید نشان دهیم که دفاع از هویت قومی، لزوماً به معنای تقابل با دیگران نیست؛ بلکه می‌تواند جلوه‌ای از دفاع از اخلاق، انصاف و هم‌بستگی ملی باشد.

خواسته نهایی ما:

پاسخ‌گویی شفاف، عذرخواهی رسمی در صورت تأیید اظهارات توهین‌آمیز و پایبندی به احترام متقابل میان همه اقوام ایرانی.

با احترام به ایران، تاریخ ایران و همه اقوام ایرانی