رئیس محترم سازمان حفاظت محیط زیست

وزیر محترم بهداشت، درمان و آموزش پزشکی

وزیر محترم علوم، تحقیقات و فناوری

با سلام و احترام،

در دنیای امروز که فناوری‌های پیشرفته مانند هوش مصنوعی (AI)، مدل‌سازی کامپیوتری و ارگان‌چیپ‌ها (organ-on-a-chip) در دسترس هستند، ادامهٔ استفاده از آزمایش‌های حیوانی نه‌تنها غیراخلاقی و غیرانسانی است، بلکه از نظر علمی نیز ناکارآمد، پرهزینه و اغلب گمراه‌کننده می‌باشد. این کارزار با استناد به شواهد علمی معتبر از منابع بین‌المللی مانند مقالات منتشرشده در PubMed، گزارش‌های سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) و تحقیقات مستقل، تقاضای توقف کامل آزمایش‌های حیوانی در حوزه‌های آموزشی، پژوهشی و صنعتی در ایران را دارد. ما معتقدیم که با اتکا به روش‌های جایگزین مدرن، می‌توان تحقیقات دقیق‌تر، سریع‌تر و اخلاقی‌تری انجام داد، بی‌آنکه میلیون‌ها حیوان بی‌گناه قربانی شوند.

چرا آزمایش‌های حیوانی بی‌فایده و ناکارآمد هستند؟

آزمایش‌های حیوانی که اغلب در دانشگاه‌ها برای واحدهای درسی، مقالات علمی، پایان‌نامه‌ها و در شرکت‌های داروسازی، صنایع سیگار و حتی محصولات غیرمرتبط با حیوانات (مانند لوازم آرایشی و بهداشتی) استفاده می‌شوند، با مشکلات اساسی علمی روبه‌رو هستند:

۱. ناکارآمدی در پیش‌بینی نتایج انسانی: بر اساس مطالعات منتشرشده در مجلات معتبر مانند Circulation Research و Neurology International، بیش از ۹۲ درصد داروهایی که در آزمایش‌های حیوانی ایمن و مؤثر نشان داده می‌شوند، در مراحل بالینی انسانی شکست می‌خورند. این شکست اغلب به دلیل تفاوت‌های بیولوژیکی عمیق بین گونه‌های حیوانی و انسان است؛ برای مثال، متابولیسم داروها، سیستم ایمنی و پاسخ‌های سلولی در موش‌ها یا خرگوش‌ها با انسان کاملاً متفاوت است. یک مطالعه در سال ۲۰۱۹ در مجله AltTox نشان داد که ۹۵ درصد داروهای تأییدشده در مدل‌های حیوانی، در انسان بی‌اثر یا مضر هستند.

۲. در حوزهٔ آموزشی و پژوهشی دانشگاهی: در دانشگاه‌ها، آزمایش‌های حیوانی برای آموزش دانشجویان یا تولید مقالات و پایان‌نامه‌ها اغلب غیرضروری است. تحقیقات نشان می‌دهد که این آزمایش‌ها نه‌تنها دقت پایینی دارند، بلکه می‌توانند نتایج غلط تولید کنند. برای نمونه، در زمینهٔ نورولوژی، مدل‌های حیوانی اغلب قادر به شبیه‌سازی دقیق بیماری‌های انسانی مانند آلزایمر یا پارکینسون نیستند که منجر به هدررفت منابع و زمان می‌شود. گزارشی از American Anti-Vivisection Society در سال ۲۰۲۲ تأکید می‌کند که ۹۰ درصد تحقیقات مبتنی بر حیوانات در نهایت به کاربرد انسانی نمی‌رسند.

۳. در شرکت‌های داروسازی و صنایع دارویی: آزمایش‌های حیوانی برای ارزیابی ایمنی داروها اغلب شکست می‌خورند. FDA آمریکا در سال ۲۰۲۵ اعلام کرد که بیش از ۹۵ درصد داروهای موفق در حیوانات، در انسان ناموفق هستند. این سازمان اکنون به سمت حذف الزام آزمایش‌های حیوانی برای داروهای جدید حرکت کرده و از روش‌های غیرحیوانی حمایت می‌کند. علاوه بر این، در صنایع سیگار، آزمایش‌های حیوانی برای ارزیابی اثرات تنباکو بر ریه‌ها یا سیستم قلبی–عروقی، به دلیل تفاوت‌های ژنتیکی، نتایج غیرقابل اعتمادی تولید می‌کنند؛ مثلاً موش‌ها به نیکوتین مقاوم‌تر از انسان هستند که منجر به ارزیابی نادرست خطرات می‌شود.

۴. در محصولات غیرمرتبط با حیوانات: حتی برای محصولاتی مانند لوازم آرایشی، مواد شیمیایی خانگی یا سیگار که مستقیماً با حیوانات مرتبط نیستند، آزمایش‌های حیوانی همچنان استفاده می‌شود، در حالی که این آزمایش‌ها اغلب بی‌ربط و غیرضروری هستند. اتحادیهٔ اروپا از سال ۲۰۱۳ آزمایش‌های حیوانی برای لوازم آرایشی را ممنوع کرده و نشان داده که بدون آن، ایمنی محصولات حفظ می‌شود. مطالعات در مجله Toxicology Letters نشان می‌دهد که آزمایش‌های حیوانی برای پیش‌بینی حساسیت پوستی تنها ۴۰ تا ۶۰ درصد دقیق هستند، در حالی که روش‌های جایگزین بیش از ۸۰ درصد دقت دارند.

این شواهد علمی که از منابع معتبر مانند PubMed Central (PMC) و گزارش‌های FDA استخراج شده‌اند، نشان‌دهندهٔ آن است که آزمایش‌های حیوانی نه‌تنها بی‌فایده، بلکه مانعی برای پیشرفت علمی واقعی هستند. حتی محققان و اساتید برجسته، مانند پروفسور توماس هارتونگ از دانشگاه جانز هاپکینز، تأکید کرده‌اند که «آزمایش‌های حیوانی اغلب بیشتر گمراه‌کننده هستند تا مفید» (منبع: Science Magazine, ۲۰۲۵).

جایگزین‌های مدرن: فناوری و هوش مصنوعی به جای حیوانات

خوشبختانه، پیشرفت‌های تکنولوژیکی امکان جایگزینی کامل آزمایش‌های حیوانی را فراهم کرده است. این روش‌ها نه‌تنها دقیق‌تر و ارزان‌تر هستند، بلکه نتایج قابل تکرار و قابل اعتمادتری تولید می‌کنند:

هوش مصنوعی (AI): مدل‌هایی مانند AnimalGAN که توسط FDA توسعه یافته، می‌توانند اثرات داروها را بدون نیاز به حیوان واقعی شبیه‌سازی کنند. AI با استفاده از داده‌های بزرگ (big data) و یادگیری ماشین، پیش‌بینی‌های دقیق‌تری از واکنش‌های انسانی ارائه می‌دهد. یک مطالعه در سال ۲۰۲۴ در مجلهٔ Frontiers in Artificial Intelligence نشان داد که AI می‌تواند دقت پیش‌بینی سمیت داروها را تا ۹۰ درصد افزایش دهد، در مقایسه با ۵۰ تا ۶۰ درصد در مدل‌های حیوانی.

ارگان‌چیپ‌ها و مدل‌های in vitro: این فناوری‌ها، که ارگان‌های انسانی را روی چیپ‌های میکروسیال شبیه‌سازی می‌کنند، اجازه می‌دهند تا تعاملات سلولی واقعی انسان بررسی شود. شرکت‌هایی مانند Emulate و CN Bio در حال استفاده از این روش‌ها برای آزمایش داروها هستند و FDA در سال ۲۰۲۵ آن‌ها را به عنوان جایگزین معتبر تأیید کرده است.

مدل‌سازی کامپیوتری و بیوانفورماتیک: با استفاده از نرم‌افزارهایی مانند QSAR (Quantitative Structure–Activity Relationship)، می‌توان اثرات شیمیایی را بدون آزمایش واقعی پیش‌بینی کرد. این روش‌ها در دانشگاه‌ها برای آموزش و پژوهش ایده‌آل هستند و می‌توانند پایان‌نامه‌ها را بدون آسیب به حیوانات پیش ببرند.

این جایگزین‌ها نه‌تنها در کشورهای پیشرفته مانند آمریکا و اروپا پیاده‌سازی شده‌اند، بلکه در ایران نیز با سرمایه‌گذاری روی فناوری‌های بومی، قابل دستیابی هستند. گزارش BBC در سال ۲۰۲۴ تأکید می‌کند که AI می‌تواند پایان آزمایش‌های حیوانی را رقم بزند و میلیون‌ها زندگی را نجات دهد.

ما از مسئولان تقاضا داریم:

• ممنوعیت کامل آزمایش‌های حیوانی در دانشگاه‌ها برای اهداف آموزشی و پژوهشی.
• الزام شرکت‌های داروسازی، صنایع سیگار و تولیدکنندگان محصولات شیمیایی به استفاده از روش‌های غیرحیوانی.
• حمایت از توسعه و واردات فناوری‌های جایگزین مانند AI و ارگان‌چیپ‌ها.
• وضع قوانین مشابه اتحادیهٔ اروپا برای ممنوعیت آزمایش‌های حیوانی در محصولات مصرفی.

این تغییرات نه‌تنها با اصول اخلاقی اسلامی و انسانی همخوانی دارد، بلکه ایران را به عنوان کشوری پیشرو در علم اخلاقی معرفی خواهد کرد.

چرا باید امضا کنید؟

اگر شما نیز معتقد هستید که پیشرفت علم نباید به قیمت رنج و مرگ میلیون‌ها موجود زنده باشد،

اگر دانشجو، استاد، محقق، پزشک یا شهروندی هستید که به علم اخلاق‌محور و دقیق‌تر اهمیت می‌دهید،

لطفاً همین امروز این کارزار را امضا کنید و آن را با دوستان، همکاران و خانوادهٔ خود به اشتراک بگذارید. هر امضا یک پیام روشن به مسئولان است:

«ایران می‌تواند و باید در مسیر علم انسانی و مدرن گام بردارد.»

با هم می‌توانیم آزمایش‌های حیوانی را برای همیشه متوقف کنیم و علم ایران را به سطحی بالاتر و اخلاقی‌تر ارتقا دهیم.

ممنون از همراهی‌تان!