بسمه تعالی

«هَلْ یَسْتَوِی الَّذینَ یَعْلَمُونَ وَالَّذینَ لا یَعْلَمُونَ»

جناب آقای دکتر حکیم الهی

ریاست محترم دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی جهرم

سرکار خانم دکتر مصلی نژاد و جناب آقای مهندس مساح

معاونت محترم آموزشی و معاونت محترم توسعه مدیریت و منابع دانشگاه

با سلام و احترام؛

دانشگاه علوم پزشکی، پیش از آنکه یک نهاد صرفاً درمانی یا اداری باشد، نهادی آموزشی و تربیت‌کننده سرمایه انسانی نظام سلامت کشور است. کیفیت آموزش پزشکی امروز، مستقیماً آینده سلامت مردم فردا را رقم خواهد زد. از همین رو، هرگونه تغییر در ساختار آموزش بالینی دانشجویان پزشکی، نیازمند بررسی عمیق علمی، آموزشی و کارشناسی است.

ما، جمعی از دانشجویان پزشکی دانشگاه علوم پزشکی جهرم، ضمن درک شرایط اقتصادی کشور و محدودیت‌های مادی، نگرانی عمیق، اعتراض کارشناسی و هشدار جدی خود را نسبت به تصمیم اخیر دانشگاه مبنی بر حذف نظام اکسترنی، قطع کمک‌هزینه تحصیلی این دانشجویان و جایگزینی آن با ساختار سنتی و تئوریک «استاژری» اعلام می‌داریم.

این تصمیم ناگهانی و بدون پشتوانه کارشناسی، دامن‌زننده به بحران‌های جدی آموزشی، درمانی و صنفی خواهد بود که در ادامه به ارکان آن اشاره می‌شود:

۱. پس‌رفت آموزشی و حذف مواجهه زودرس بالینی (Early Clinical Exposure)

آموزش بالینی، صرفاً انتقال محفوظات تئوریک یا مشاهده انفعالی نیست. بر اساس مستندات متعدد پژوهشی و مقالات معتبر بین‌المللی در حوزه آموزش پزشکی، «مواجهه زودرس و فعال بالینی» (ECE) و درگیر شدن مسئولانه دانشجو در فرآیند درمان (Involvement)، کلید اصلی شکل‌گیری هویت حرفه‌ای است. در ساختار اکسترنی، دانشجو به شکلی فعال در روند ارزیابی، پیگیری و مدیریت بیماران مشارکت می‌کند که این امر سبب ارتقای مهارت‌های تفکر تصمیم‌گیری بالینی (Clinical Decision Making) و تفکر انتقادی می‌شود. تبدیل این ساختار به نظام استاژر‌محور، دانشجو را به یک ناظر منفعل تبدیل کرده، سطح کیفی فارغ‌التحصیلان این دانشگاه را به شدت تنزل خواهد داد و عملاً پزشکی را به سطح «مشاهده محض» تقلیل می‌دهد.

۲. برهم خوردن تعادل آموزشی و افزایش فرسودگی شغلی اینترن‌ها

در بیمارستان‌های آموزشی جهرم که با محدودیت یا نبود رزیدنت بالینی در بسیاری از بخش‌ها مواجه هستیم، بار اصلی بخش‌ها بر دوش استیودنت‌ها، اکسترن‌ها و اینترن‌هاست. حذف نقش فعال و مسئولیت‌پذیر اکسترن، عملاً زنجیره ارائه خدمات را پاره می‌کند. افزایش بار کاری طاقت‌فرسا بر دوش اینترن‌ها، کاهش فرصت یادگیری عملی برای استیودنت‌ها، افزایش خطاهای پزشکی، افت کیفیت مراقبت از بیمار و فرسودگی شغلی شدید (Burnout) فراگیران، از پیامدهای قطعی و ملموس این تصمیم خواهد بود که مستقیماً ایمنی بیمار را به خطر می‌اندازد.

۳. آسیب به امنیت روانی و معیشت حداقلی دانشجویان

کمک‌هزینه پرداختی به دانشجویان اکسترن، با وجود ناچیز بودن، برای بسیاری از دانشجویان نقش مهمی در تأمین حداقل هزینه‌های آموزشی و معیشتی دارد. دانشجویان پزشکی در طول دوره‌های بالینی، امکان اشتغال همزمان ندارند. بخش قابل توجهی از دانشجویان، برنامه‌ریزی‌های مالی و شخصی خود را (از هزینه تهیه منابع و کتب آموزشی، مخارج رفت‌وآمد و وسایل تشخیصی گرفته تا تصمیمات مهم زندگی اعم از ازدواج و استقلال نسبی) بر اساس همین حمایت حداقلی تنظیم کرده‌اند. قطع این رویه در شرایط دشوار اقتصادی فعلی، موجی از بی‌انگیزگی و ناامیدی را در بدنه دانشجویی ایجاد خواهد کرد.

۴. ضرورت اصلاح ساختارهای هزینه‌زا به جای کاهش حمایت آموزشی

ما معتقدیم برای جبران کمبودهای مالی دانشگاه، دیواری کوتاه‌تر از حقوق ناچیز دانشجویان پرکار وجود ندارد. هوشمندسازی و بهینه‌سازی منابع عظیم دانشگاه در بخش‌های زیر می‌تواند بدون آسیب به آموزش، خروجی‌های مالی بزرگی داشته باشد:

- مدیریت بهینه، کاهش اتلاف و جلوگیری از هدررفت منابع دارویی، آزمایشگاهی و اقلام مصرفی بخش‌ها.

- توسعه نسخه‌نویسی و درخواست خدمات پاراکلینیک مبتنی بر گایدلاین‌های علمی و جلوگیری از ارجاعات غیرضروری.

- پایش و بهینه‌سازی مصرف انرژی، آب و منابع عمومی در ساختمان‌های آموزشی، ستادی و بیمارستان‌ها.

- کاهش هزینه‌های ناشی از فرآیندهای اداری غیرضروری، موازی و تشریفات اداری و برپایی سمینارهای پرهزینه.

- تقویت نظام نظارت بر خریدها، قراردادها و استفاده از سامانه‌های الکترونیک جهت افزایش بهره‌وری.

- درآمدزایی از طریق توسعه خدمات تخصصی، سرپایی و فعال‌سازی کلینیک‌های ویژه و بخش‌های IPD (گردشگری سلامت).

- جذب مشارکت خیرین سلامت و ظرفیت‌های اجتماعی در حمایت از آموزش پزشکی.

هشدار و درخواست صریح دانشجویان

ما، دانشجویان امضاکننده این بیانیه، ضمن تأکید بر احترام به جایگاه مدیریت دانشگاه، اعلام می‌داریم که هضم این تصمیم غیرکارشناسی برای بدنه دانشجویی غیرممکن است. لذا صراحتاً خواستار موارد زیر هستیم:

۱. توقف فوری و بی‌قید‌و‌شرط طرح حذف نظام اکسترنی تا انجام بررسی‌های جامع آموزشی.

۲. حفظ و پرداخت منظم کمک‌هزینه تحصیلی دانشجویان اکسترن.

۳. برگزاری جلسات هم‌اندیشی فوری با حضور نمایندگان دانشجویان، اعضای هیئت علمی و مسئولان آموزشی.

بدیهی است سرمایه اصلی دانشگاه، دانشجویان آن هستند. در صورت عدم تجدیدنظر در این تصمیم و اصرار بر قطع حقوق و تضعیف ساختار آموزشی، دانشگاه علوم پزشکی جهرم باید انتظار اعتراضات گسترده، منسجم و قانونی دانشجویی و همچنین صدمه به پویایی بیمارستان‌ها را داشته باشد.

علاوه بر این، در صورت بی‌نتیجه ماندن این نامه در سطح دانشگاه، دانشجویان بر اساس حق قانونی خود، مراتب اعتراض را همراه با مستندات آسیب‌های آموزشی این طرح، به مقامات بالاتر در وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، کمیسیون بهداشت و درمان مجلس شورای اسلامی و نهادهای نظارتی کشور ارجاع خواهند داد تا مانع از نابودی کیفیت آموزش پزشکی در این خطه شوند.

امید است مسئولین محترم با درایت و نگاه آینده‌نگرانه، از تقابل با بدنه دانشجویی پرهیز کرده و تصمیمات مقتضی را در جهت حمایت از فراگیران اتخاذ نمایند.

با احترام

دانشجویان پزشکی دانشگاه علوم پزشکی جهرم