وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
مسئولان آموزش عالی و رؤسای دانشگاههای کشور
موضوع: درخواست آغاز حضوری سال تحصیلی ۱۴۰۵–۱۴۰۶ و بازگشت پویایی به دانشگاهها
ما، جمعی از دانشجویان دانشگاههای کشور، با احترام به دغدغههای امنیتی و شرایط ویژهای که کشور در ماههای گذشته پشت سر گذاشته است، خواستار آن هستیم که سال تحصیلی ۱۴۰۵–۱۴۰۶ در صورت تداوم شرایط فعلی، بهصورت حضوری آغاز شود و دانشگاهها به جایگاه طبیعی و واقعی خود بهعنوان محیطی زنده برای آموزش، پژوهش، گفتوگو، تعامل اجتماعی و فعالیت علمی بازگردند.
در ماههای گذشته، کشور شرایط دشواری را تجربه کرده است و تصمیم برای تغییر شیوه آموزش و کاهش حضور دانشجویان در دانشگاهها در مقاطع خاص، قابل درک و ناشی از ملاحظات شرایط آن زمان بوده است. اما تصمیمات اضطراری باید متناسب با شرایط اضطراری باشند و با تغییر شرایط، امکان بازگشت به روال عادی نیز فراهم شود.
امروز، با توجه به روند بازگشت بسیاری از فعالیتهای اجتماعی، اقتصادی، اداری و آموزشی کشور به روال عادی، این پرسش جدی مطرح است که آیا ادامه آموزش غیرحضوری دانشگاهها، در صورت نبود تهدید و شرایط فوقالعاده جدید، همچنان ضرورت دارد؟
ما معتقدیم پاسخ این پرسش باید بر اساس شرایط واقعی روز و نیازهای آموزش عالی کشور داده شود، نه صرفاً بر مبنای نگرانی از احتمال وقوع اتفاقاتی که هنوز رخ ندادهاند.
دانشگاه صرفاً یک کلاس آنلاین نیست
دانشگاه را نمیتوان به مجموعهای از فایلهای آموزشی، کلاسهای مجازی و آزمونهای اینترنتی تقلیل داد.
دانشگاه، محل تعامل استاد و دانشجو، شکلگیری ارتباطات علمی، کار گروهی، فعالیتهای پژوهشی، انجمنهای علمی، آزمایشگاهها، کارگاهها، کتابخانهها، فعالیتهای فرهنگی، ورزشی و اجتماعی و رشد شخصیت حرفهای و اجتماعی دانشجو است.
بخش قابلتوجهی از یادگیری دانشجویان، بهویژه در رشتههای مهندسی، علوم پایه و رشتههای دارای دروس آزمایشگاهی و عملی، در تعامل مستقیم با استاد، همکلاسی و محیط دانشگاه شکل میگیرد.
برای یک دانشجوی مهندسی، دانشگاه فقط محل شنیدن درس نیست؛ آزمایشگاه، کارگاه، پروژه، کار تیمی، ارتباط با استاد، استفاده از تجهیزات و حضور در محیط علمی، بخشی از فرایند آموزش است.
آموزش مجازی میتواند در شرایط اضطراری یک راهکار مناسب و ضروری باشد، اما نمیتواند در بلندمدت جایگزین کامل دانشگاه حضوری شود.
دانشگاه به پویایی نیاز دارد
یکی از مهمترین کارکردهای دانشگاه، ایجاد یک محیط پویا و زنده علمی و اجتماعی است.
دانشجو باید بتواند در محیط دانشگاه با استاد خود گفتوگو کند، با دانشجویان دیگر ارتباط بگیرد، در انجمن علمی فعالیت کند، در پروژههای گروهی مشارکت داشته باشد، ایدهای را مطرح کند، در یک آزمایشگاه یا کارگاه حضور پیدا کند و برای آینده حرفهای خود شبکهای از ارتباطات علمی ایجاد کند.
ادامه طولانیمدت آموزش غیرحضوری، حتی اگر از نظر فنی امکان برگزاری کلاسها را فراهم کند، نمیتواند تمام این ابعاد را جبران کند.
دانشگاه بدون دانشجو، تنها ساختمان دانشگاه است؛ دانشگاه زمانی معنا پیدا میکند که دانشجو در آن حضور داشته باشد.
اگر شرایط کشور اجازه بازگشت تدریجی فعالیتهای مختلف به روال عادی را فراهم کرده است، دانشگاه نیز باید بتواند متناسب با همین شرایط به فعالیت حضوری بازگردد.
طبیعی است که اگر شرایط امنیتی بهطور جدی تغییر کند، مسئولان باید بر اساس واقعیتهای جدید تصمیمگیری کنند. اما ادامه یک وضعیت اضطراری بدون وجود ضرورت، نمیتواند راهحل دائمی آموزش عالی باشد.
ما معتقدیم تصمیم درباره نحوه فعالیت دانشگاهها باید بر پایه شرایط واقعی کشور در زمان تصمیمگیری باشد.
اگر شرایط برای حضور دانشجویان در دانشگاه فراهم است، دلیلی ندارد دانشگاهها از پویایی و ظرفیت عظیم نیروی جوان و دانشجوی خود محروم بمانند.
بنابراین انتظار ما این است که اصل بر بازگشت به آموزش حضوری باشد و آموزش غیرحضوری صرفاً در شرایطی اعمال شود که ضرورت مشخص و قابل استناد باشد.
مطالبه ما چیست؟
ما از وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و مسئولان دانشگاههای کشور درخواست میکنیم:
۱. سال تحصیلی ۱۴۰۵–۱۴۰۶، در صورت تداوم شرایط فعلی و نبود تهدید امنیتی جدی، بهصورت حضوری آغاز شود.
۲. دانشگاهها هرچه سریعتر برنامهریزی لازم برای حضور دانشجویان، استادان و کارکنان را انجام دهند.
۳. در صورت وجود نگرانیهای امنیتی، به جای تعطیلی یا مجازی شدن سراسری، از راهکارهای متناسب، محدود و منطقهای استفاده شود.
۴. دروس عملی، آزمایشگاهی، کارگاهی و پروژههای دانشگاهی با اولویت و بهصورت حضوری برگزار شوند.
۵. وضعیت دانشگاهها و تصمیمات مربوط به نحوه برگزاری کلاسها، با شفافیت و در زمان مناسب به دانشجویان اعلام شود تا دانشجویان بتوانند برای محل سکونت، خوابگاه، رفتوآمد و سایر امور زندگی خود برنامهریزی کنند.
۶. از ظرفیت دانشگاهها برای بازگشت نشاط، فعالیت علمی، فرهنگی، اجتماعی و پژوهشی به جامعه استفاده شود.
سخن پایانی
ما خواستار نادیده گرفتن امنیت نیستیم.
ما خواستار نادیده گرفتن شرایط واقعی کشور هم نیستیم.
خواسته ما ساده و منطقی است:
هرگاه شرایط اضطراری وجود دارد، تصمیم اضطراری گرفته شود؛ و هرگاه شرایط به سمت عادی شدن بازمیگردد، دانشگاه نیز به روال عادی بازگردد.
نسل دانشجو بخش مهمی از سرمایه علمی و انسانی کشور است. نمیتوان از جوانان انتظار داشت که برای ساختن آینده کشور آماده شوند، اما همزمان آنها را برای مدت طولانی از محیط دانشگاه، استاد، آزمایشگاه، کارگاه، انجمنهای علمی، فعالیتهای فرهنگی و ارتباط مستقیم با جامعه دانشگاهی دور نگه داشت.
دانشگاه باید دوباره زنده، پویا و پرنشاط باشد.
ما باور داریم که بازگشت دانشجویان به دانشگاه، تنها بازگشت به کلاس درس نیست؛ بلکه بازگشت علم، گفتوگو، پژوهش، تعامل، امید و پویایی به دانشگاههای کشور است.
از مسئولان محترم درخواست میکنیم با در نظر گرفتن شرایط روز کشور و با اعتماد به جامعه دانشگاهی، زمینه آغاز حضوری سال تحصیلی ۱۴۰۵–۱۴۰۶ را فراهم کنند.
مطالبه ما: دانشگاه حضوری، پویا و زنده
موفق شد
بحث و گفتگو