بسم‌الله الرحمن الرحیم

وزارت محترم بهداشت، درمان و آموزش پزشکی

با سلام و احترام

ما امضاکنندگان این کارزار، خواستار طراحی، ایجاد و اجرای یک سامانه ملی هوشمند و یکپارچه برای ثبت و مدیریت الکترونیک پرونده پزشکی تمامی شهروندان کشور هستیم؛ سامانه‌ای که بتواند با بهره‌گیری از فناوری‌های نوین، تحولی اساسی در نظام سلامت ایران ایجاد کند و دسترسی ایمن، سریع و جامع به سوابق پزشکی بیماران را در سراسر کشور امکان‌پذیر سازد.

در بسیاری از نظام‌های پیشرفته سلامت جهان، حرکت به سمت پرونده الکترونیک یکپارچه و تبادل استاندارد اطلاعات پزشکی، یکی از ارکان اصلی ارتقای کیفیت خدمات درمانی است. شایسته است کشور ما نیز با تدوین یک برنامه ملی منسجم، زیرساخت لازم را برای تحقق این هدف فراهم کند.

بر این اساس، پیشنهاد می‌شود هر شهروند ایرانی دارای یک پرونده الکترونیک سلامت ملی، مبتنی بر کد ملی به‌عنوان شناسه یکتا و قابل پیوند با سایر شناسه‌های سلامت باشد؛ پرونده‌ای که سوابق پزشکی فرد در طول زندگی، از مراجعات سرپایی و اورژانس تا بستری، جراحی، آزمایش‌ها، تصویربرداری‌ها، داروهای مصرفی، حساسیت‌های دارویی، بیماری‌های زمینه‌ای، مشاوره‌های تخصصی و سایر اقدامات درمانی را در بر گیرد.

تمامی بیمارستان‌ها، درمانگاه‌ها، مراکز بهداشتی و درمانی، آزمایشگاه‌ها، مراکز تصویربرداری و سایر ارائه‌دهندگان مجاز خدمات سلامت باید بتوانند در چارچوب استانداردهای ملی و سطح دسترسی تعریف‌شده، اطلاعات مرتبط را در این سامانه ثبت کنند و پزشک معالج نیز، متناسب با نقش و مسئولیت حرفه‌ای خود، به سوابق ضروری بیمار دسترسی داشته باشد. به این ترتیب، اطلاعات پزشکی بیمار با تغییر پزشک، مراجعه به مرکز درمانی دیگر یا جابه‌جایی بین شهرها و استان‌ها از دسترس خارج نخواهد شد.

مهم‌ترین مزایای اجرای این طرح عبارت‌اند از:

۱. جلوگیری از تکرار غیرضروری خدمات پزشکی

دسترسی به نتایج آزمایش‌های قبلی، تصاویر پزشکی، گزارش‌های پاتولوژی و سایر بررسی‌های انجام‌شده، از تکرار غیرضروری آزمایش‌ها و اقدامات تشخیصی جلوگیری می‌کند و موجب صرفه‌جویی در وقت بیماران، هزینه‌های خانوار و منابع نظام سلامت خواهد شد؛ بدون آنکه تکرار ضروری یک بررسی از نظر پزشکی محدود شود.

۲. دسترسی سریع و جامع پزشک به سوابق بیمار

پزشک می‌تواند در زمان کوتاه، اطلاعات مهمی مانند بیماری‌های قبلی، جراحی‌ها، داروهای مصرفی، حساسیت‌ها، مراجعات گذشته و نتایج بررسی‌های پاراکلینیک را مشاهده کند. این موضوع به‌ویژه در شرایط اورژانسی، هنگام مراجعه بیمار به مرکزی جدید یا در زمان تغییر پزشک، اهمیت حیاتی دارد.

۳. حذف تدریجی کاغذبازی و کاهش بروکراسی درمان

ثبت الکترونیک شرح‌حال، دستورات پزشکی، گزارش‌های پرستاری، نتایج آزمایشگاهی، مشاوره‌ها، پرونده بستری و خلاصه ترخیص، نیاز به تشکیل و جابه‌جایی مکرر پرونده‌های کاغذی را کاهش می‌دهد و گردش اطلاعات را سریع‌تر، دقیق‌تر و منظم‌تر می‌کند.

۴. کاهش بار کاری کادر درمان

پزشکان، پرستاران و سایر کارکنان درمانی بخش قابل‌توجهی از زمان خود را صرف جست‌وجوی پرونده‌ها، ثبت مکرر اطلاعات، تکمیل مستندات تکراری و پیگیری نتایج بررسی‌ها می‌کنند. یکپارچه‌سازی این فرایندها می‌تواند از اتلاف وقت جلوگیری کند تا کادر درمان فرصت بیشتری برای رسیدگی مستقیم به بیماران داشته باشد.

۵. افزایش ایمنی بیمار و کاهش خطاهای پزشکی

ثبت یکپارچه داروها، حساسیت‌ها، بیماری‌های زمینه‌ای و اقدامات درمانی، زمینه را برای شناسایی تداخلات دارویی، هشدار درباره حساسیت‌ها، کاهش خطاهای ناشی از فقدان اطلاعات و ارائه تصمیم‌های درمانی آگاهانه‌تر فراهم می‌کند. همچنین می‌توان در مراحل بعدی، ابزارهای هوش مصنوعی و سامانه‌های پشتیبان تصمیم‌گیری بالینی را به این زیرساخت افزود.

۶. افزایش شفافیت و امکان نظارت مؤثر بر نظام سلامت

ثبت زمان‌مند و قابل پیگیری خدمات، دستورات، اقدامات و تغییرات پرونده، امکان حسابرسی و بررسی دقیق‌تر فرایندهای درمانی را فراهم می‌کند. این زیرساخت می‌تواند به شناسایی خدمات تکراری، خطاهای ثبت اطلاعات، الگوهای غیرمتعارف مصرف منابع و نقاط قابل بهبود در ارائه خدمات کمک کند؛ با رعایت حقوق بیماران و محرمانگی اطلاعات.

۷. کاهش هزینه‌های نظام سلامت و استفاده بهینه از منابع

کاهش بررسی‌های تکراری، حذف بخشی از هزینه‌های کاغذ و بایگانی، جلوگیری از اتلاف منابع و بهبود هماهنگی میان مراکز درمانی، ظرفیت قابل‌توجهی برای کاهش هزینه‌های مستقیم و غیرمستقیم سلامت ایجاد می‌کند.

۸. فراهم‌شدن زیرساخت پژوهش‌های ملی و سیاست‌گذاری مبتنی بر شواهد

داده‌های ساختاریافته و استاندارد سلامت، در صورت استفاده از مجوزهای قانونی و اخلاقی لازم و با رعایت محرمانگی و ناشناس‌سازی متناسب، می‌توانند به پژوهش‌های پزشکی، بررسی روند بیماری‌ها، ارزیابی اثربخشی درمان‌ها، شناسایی نیازهای سلامت جامعه و برنامه‌ریزی دقیق‌تر برای تخصیص منابع کمک کنند.

۹. تداوم مراقبت و عدالت بیشتر در دسترسی به خدمات

سوابق پزشکی فرد نباید صرفاً در اختیار یک بیمارستان، پزشک یا شهر باقی بماند. پرونده ملی یکپارچه می‌تواند انتقال اطلاعات ضروری بیمار بین مراکز مختلف کشور را تسهیل کند و به تداوم درمان، کاهش وابستگی به پرونده‌های محلی و ارتقای کیفیت مراقبت در مناطق مختلف کمک کند.

۱۰. فراهم‌کردن زیرساخت تحول دیجیتال و هوشمندسازی سلامت کشور

چنین سامانه‌ای می‌تواند زیربنای توسعه خدماتی نظیر نسخه‌نویسی الکترونیک یکپارچه، پایش بیماری‌های مزمن، هشدارهای بالینی، تحلیل داده‌های سلامت، مدیریت بحران‌های بهداشتی و بهره‌گیری مسئولانه از هوش مصنوعی در پزشکی باشد.

درخواست مشخص از وزارت بهداشت

با توجه به اهمیت راهبردی این موضوع، از وزارت محترم بهداشت، درمان و آموزش پزشکی درخواست می‌شود:

۱. ایجاد و راه‌اندازی پرونده الکترونیک سلامت ملی و یکپارچه برای تمامی شهروندان کشور را به‌عنوان یکی از اولویت‌های راهبردی نظام سلامت در دستور کار قرار دهد.

۲. برنامه‌ای زمان‌بندی‌شده و مرحله‌ای برای اتصال بیمارستان‌ها، مراکز درمانی، درمانگاه‌ها، مراکز بهداشتی، آزمایشگاه‌ها، مراکز تصویربرداری و سایر ارائه‌دهندگان خدمات سلامت تدوین کند.

۳. استانداردهای ملی مشترکی برای ثبت، ذخیره‌سازی و تبادل اطلاعات پزشکی تعیین کند تا سامانه‌های موجود بتوانند بدون ایجاد جزیره‌های اطلاعاتی جدید با یکدیگر ارتباط برقرار کنند.

۴. امنیت سایبری، محرمانگی اطلاعات، تعیین سطح دسترسی کاربران، ثبت سوابق دسترسی و تغییرات، پشتیبان‌گیری و تداوم خدمت در شرایط بحران را از الزامات اساسی طرح قرار دهد.

۵. با بهره‌گیری از ظرفیت دانشگاه‌های علوم پزشکی، متخصصان فناوری اطلاعات سلامت، پزشکان، پرستاران، مهندسان نرم‌افزار و شرکت‌های دانش‌بنیان داخلی، زمینه طراحی و اجرای این زیرساخت ملی را فراهم سازد.

۶. گزارش عمومی و دوره‌ای از پیشرفت اجرا، میزان اتصال مراکز، کیفیت تبادل اطلاعات و نتایج حاصل از کاهش هزینه‌ها و بهبود خدمات منتشر کند.

بدیهی است اجرای چنین طرحی نیازمند برنامه‌ریزی دقیق، تأمین منابع پایدار، رعایت حقوق بیماران و مشارکت همه ذی‌نفعان است؛ اما منافع بلندمدت آن می‌تواند بسیار فراتر از هزینه‌های اولیه باشد.

پرونده پزشکی هر شهروند باید با او در سراسر کشور همراه باشد؛ نه اینکه با هر مراجعه، در هر بیمارستان و درمانگاه، تاریخچه درمانی او از نو ساخته شود.

امروز، یکپارچه‌سازی اطلاعات سلامت دیگر صرفاً یک امکان فناورانه نیست؛ بلکه گامی ضروری برای افزایش کیفیت درمان، حفظ منابع ملی، کاهش فشار کاری کادر درمان و حرکت به سوی نظام سلامت هوشمند، شفاف و کارآمد است.

از وزارت محترم بهداشت، درمان و آموزش پزشکی انتظار داریم با اتخاذ تصمیمی راهبردی و آغاز اقدامات اجرایی لازم، زمینه تحقق این مطالبه ملی را فراهم سازد.