به نام خداوند جان و خرد

درخواست پاسداشت زبان پارسی، بازنگری در نام‌ها و گسترش واژگان پارسی در زبان رسمی کشور

فرهنگستان زبان و ادب فارسی

وزارت آموزش‌وپرورش

وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی

دیگر نهادهای مسئول

زبان پارسی یکی از ارزشمندترین بخش‌های میراث تاریخی و فرهنگی ایران و گنجینه‌ای از دانش، ادبیات و اندیشه است. این زبان در گذر تاریخ، از زبان‌ها و فرهنگ‌های گوناگون تأثیر پذیرفته و در کنار آن، ویژگی‌ها و پیشینهٔ ارزشمند خود را حفظ کرده است. پاسداری از این میراث، نیازمند توجه به توانایی‌های زبان پارسی و گسترش کاربرد واژگان آن در زندگی روزمره و زبان رسمی کشور است.

با توجه به جایگاه زبان پارسی در هویت فرهنگی ایران، از نهادهای مسئول درخواست داریم بازنگری در نام‌های رسمی و گسترش کاربرد واژگان پارسی را به‌صورت جدی و برنامه‌ریزی‌شده در دستور کار قرار دهند. این درخواست با احترام به میراث تاریخی، فرهنگی و دینی ایران و با هدف تقویت و غنی‌تر ساختن زبان پارسی مطرح می‌شود.

خواسته‌های ما عبارت‌اند از:

۱. بازنگری در نام‌های جغرافیایی کشور

بررسی نام شهرها، روستاها، استان‌ها، خیابان‌ها، کوه‌ها، رودها و دیگر مکان‌ها و بازگرداندن صورت تاریخی و پارسی نام‌هایی که در گذر زمان دچار تغییر شده‌اند؛ با رعایت اسناد تاریخی، پیشینهٔ محلی و هویت فرهنگی هر منطقه.

۲. بازنگری در عنوان کتاب‌های درسی و آموزشی

بررسی عنوان کتاب‌های درسی و استفاده از عنوان‌های پارسی در مواردی که جایگزینی دقیق و مناسب امکان‌پذیر است؛ برای نمونه، بررسی تغییر عنوان «ادبیات فارسی» به «ادبیات پارسی».

۳. شناسایی و گسترش برابرهای پارسی

بررسی ریشه و کاربرد واژگان رایج در زبان رسمی کشور و پیشنهاد برابرهای پارسی دقیق و کاربردی برای آن‌ها؛ از جمله بررسی واژه‌هایی مانند «کتاب» و «مدرسه» و یافتن برابرهای پارسی مناسب برای کاربردهای گوناگون آن‌ها، با در نظر گرفتن پیشینهٔ تاریخی و فرهنگی واژگان.

۴. تدوین برنامه‌ای برای گسترش واژگان پارسی

تهیه و انتشار فهرستی از واژه‌ها و نام‌های دارای برابر پارسی پیشنهادی و تدوین برنامه‌ای تدریجی برای گسترش کاربرد آن‌ها در آموزش، رسانه‌ها، نوشتارهای اداری و دیگر عرصه‌های رسمی کشور.

۵. تقویت آموزش زبان و آگاهی عمومی

گسترش آموزش ریشه‌شناسی واژه‌ها، آشنایی با واژگان کهن و نو پارسی و تقویت توانایی واژه‌سازی علمی و امروزی، به‌گونه‌ای که زبان پارسی بتواند پاسخ‌گوی نیازهای آموزشی، علمی، فرهنگی و اداری امروز و آینده باشد.

۶. مشارکت مردم و انتشار گزارش اقدامات

فراهم‌کردن امکان مشارکت شهروندان، زبان‌شناسان، پژوهشگران و آموزگاران در پیشنهاد واژه‌ها و نام‌های جایگزین و انتشار گزارش عمومی از بررسی‌ها، تصمیم‌ها و اقدامات انجام‌شده.

درخواست نهایی

از فرهنگستان زبان و ادب فارسی و دیگر نهادهای مسئول درخواست داریم با بررسی کارشناسی این پیشنهادها، کارگروهی مشخص برای پیگیری آن‌ها تشکیل دهند، برنامه‌ای زمان‌بندی‌شده برای اقدامات عملی تدوین کنند و نتیجهٔ بررسی‌ها و روند اجرای تصمیم‌ها را به آگاهی عموم برسانند.

امید است با همکاری نهادهای مسئول و مشارکت مردم، زمینهٔ شناخت بهتر ریشه‌های واژگان، پاسداشت نام‌های تاریخی و گسترش کاربرد واژگان پارسی فراهم شود و این زبان ارزشمند بتواند با تکیه بر پیشینهٔ غنی خود، پاسخ‌گوی نیازهای امروز و آینده باشد.

با سپاس و احترام