معاون محترم آموزشی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی
سرکار خانم دکتر طاهره چنگیز

موضوع: دادخواست ابطال مصوبه هیئت بورد پرستاری وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در خصوص الزام سابقه کار بالینی برای ورود به مقطع دکترای تخصصی (PhD) پرستاری، به‌دلیل مغایرت با سیاست‌های کلی ابلاغی مقام معظم رهبری، اصول قانون اساسی، قوانین بالادستی آموزش عالی و تضییع حقوق رتبه‌های برتر آزمون سراسری دکترای پرستاری سال ۱۴۰۴ و نخبگان علمی

سلام و احترام؛

مقدمه و شرح ماوقع

احتراماً، به استحضار می‌رساند هیئت بورد پرستاری وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی طی مصوبه‌ای که در سال ۱۴۰۳ به تصویب رسیده و در آزمون سراسری دکترای تخصصی پرستاری سال ۱۴۰۴ برای نخستین بار به مرحله اجرا درآمده است، شرط داشتن سابقه کار بالینی را به‌عنوان شرط الزامی و قهری برای ورود داوطلبان به مقطع دکترای تخصصی (PhD) پرستاری مقرر نموده است.

اجرای این مصوبه در آزمون ۱۴۰۴، منجر به محرومیت مستقیم و فوری طیف وسیعی از داوطلبان واجد بالاترین شایستگی‌های علمی از جمله رتبه‌های برتر آزمون سراسری، استعدادهای درخشان، مخترعین، مدال‌آوران جهانی، دانشجویان نمونه کشوری و دانشجویان ممتاز با عملکرد تحصیلی پیوسته در بالاترین سطح (Straight‑A)، از حق ادامه تحصیل در مقطع دکتری تخصصی گردیده است.

۱. مغایرت صریح با سیاست‌های کلی ابلاغی مقام معظم رهبری در حمایت از نخبگان

۱–۱. مغایرت با سیاست‌های کلی علم و فناوری (ابلاغی ۲۹/۰۴/۱۳۹۳)

بر اساس سیاست‌های کلی علم و فناوری جمهوری اسلامی ایران، ابلاغی مقام معظم رهبری:

• بند ۲: توسعه سرمایه انسانی نخبه و خلاق
• بند ۳: ایجاد جذابیت و مشوق برای جذب، حفظ و نگهداشت نخبگان
• بند ۷: تسهیل و تسریع مسیر رشد علمی و پژوهشی نخبگان

مصوبه مورد اعتراض، با تحمیل شرطی فرساینده، غیرضروری و غیرمرتبط با ماهیت مقطع PhD، نه‌تنها مسیر رشد علمی نخبگان را تسهیل نمی‌نماید، بلکه با افزایش زمان، هزینه و فرسودگی مسیر تحصیل، عملاً موجب دلسردی نخبگان و سوق دادن آنان به مهاجرت تحصیلی می‌گردد.

۱–۲. مغایرت با سیاست‌های کلی نظام در امور نخبگان

مطابق سیاست‌های کلی نظام در امور نخبگان، دولت مکلف به:

• شناسایی و هدایت نخبگان،
• حمایت مؤثر از رشد علمی آنان،
• و جلوگیری از اتلاف سرمایه انسانی کشور

می‌باشد. تصمیم اداری‌ای که منجر به اتلاف سال‌های طلایی فعالیت علمی، کاهش بهره‌وری پژوهشی و خروج نخبگان از نظام آموزش عالی داخلی شود، مغایر صریح این سیاست‌ها است.

۲. مغایرت با اصول قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران

۲–۱. بندهای ۳ و ۴ اصل سوم قانون اساسی

دولت مکلف به:

• ایجاد عدالت آموزشی،
• و تربیت نیروی انسانی متخصص

است. شرط‌گذاری غیرعلمی و نامتناسب، ناقض این تکلیف اساسی است.

۲–۲. اصول ۱۹ و ۲۰ قانون اساسی (اصل برابری)

این مصوبه موجب تبعیض غیرمستقیم اما مؤثر علیه:

• دانشجویان پسر مشمول خدمت سربازی،
• و داوطلبانی می‌شود که ناچار به تأخیر چندساله غیرمنطقی در مسیر تحصیل هستند.

۳. مغایرت با ماهیت و فلسفه مقطع دکترای تخصصی (PhD)

مطابق مصوبات شورای عالی برنامه‌ریزی آموزشی وزارت بهداشت، مقطع PhD:

• پژوهش‌محور،
• نظریه‌پردازانه،
• و معطوف به تولید دانش و تربیت هیئت علمی است.

الزام سابقه بالینی، این مقطع را به‌نحو ناصحیح به مقاطع مهارت‌محور نزدیک نموده و انحراف از مأموریت مصوب آموزش عالی ایجاد می‌کند.

۴. تضییع حقوق رتبه‌های برتر آزمون سراسری دکترای پرستاری ۱۴۰۴ و نخبگان علمی

اجرای این مصوبه در آزمون ۱۴۰۴، بدون پیش‌بینی دوره گذار، اطلاع‌رسانی مؤثر و رعایت اصل شفافیت، موجب تضییع حقوق گروه‌های ذیل شده است:

• رتبه‌های برتر آزمون سراسری دکترای پرستاری
• استعدادهای درخشان
• مخترعین ثبت‌شده ملی و بین‌المللی
• مدال‌آوران جهانی المپیادها و مسابقات علمی
• دانشجویان نمونه کشوری
• دانشجویان ممتاز با عملکرد تحصیلی پیوسته در بالاترین سطح (Straight‑A)

این داوطلبان بر اساس ضوابط رسمی و پیشین، مسیر تحصیلی خود را طراحی نموده‌اند و تغییر ناگهانی شرایط، ناقض اصل اعتماد مشروع (Legitimate Expectation) و حقوق مکتسبه آموزشی آنان است.

۵. مغایرت با آیین‌نامه استعدادهای درخشان وزارت بهداشت

مطابق آیین‌نامه استعدادهای درخشان:

• معیار اصلی پذیرش، شایستگی علمی و پژوهشی است.
• سابقه اجرایی یا بالینی، شرط لازم تلقی نشده است.

مصوبه مورد اعتراض عملاً این آیین‌نامه را بلااثر کرده و فلسفه حمایت از نخبگان را نقض می‌نماید.

۶. فقدان تناسب و معیار علمی در شرط سابقه بالینی

شرط سابقه بالینی از منظر علمی، آموزشی و حقوقی فاقد تناسب است، زیرا:

1. سابقه بالینی در شرایط فعلی نظام سلامت (کمبود شدید نیرو، شیفت‌های فرساینده، افزایش خطاهای ناشی از خستگی)

نه معیار معتبر مهارت است و نه تضمین‌کننده شایستگی حرفه‌ای.

1. اشتغال همزمان دانشجویان کارشناسی ارشد در محیط‌های پرتنش بالینی،

ایمنی بیمار، کیفیت مراقبت و سلامت نیروی انسانی را تهدید می‌کند.

1. در نظام‌های آموزشی پیشرفته، مهارت‌ها از طریق:

• آزمون‌های استاندارد OSCE،
• شبیه‌سازهای بالینی پیشرفته،
• و ارزیابی‌های مبتنی بر شواهد

سنجیده می‌شود، نه صرف سابقه زمانی اشتغال.

در نتیجه، شرط مذکور فاقد تناسب، ضرورت و کارآمدی علمی است.

با عنایت به مراتب فوق، تقاضا می‌شود:

1. مصوبه هیئت بورد پرستاری وزارت بهداشت در خصوص الزام سابقه بالینی ابطال گردد (به شرط تأثیر مثبت تغییر یابد)؛
2. آثار اجرایی آن در آزمون دکترای پرستاری ملغی شود؛
3. معاونت آموزشی محترم وزارت بهداشت دستور فرماید که هیئت بورد پرستاری ضوابط علمی، عادلانه و منطبق با سیاست‌های حمایت از نخبگان گردد.

با احترام؛ پیشاپیش از توجه شما سپاسگزاریم.