در سالهای اخیر، عملیات گودبرداری شهری به دلیل افزایش تراکم ساختوساز، توسعه زیرزمینها، پارکینگهای طبقاتی و مجاورت نزدیک ساختمانها، به یکی از پرریسکترین مراحل ساختوساز تبدیل شده است.
مطابق مقررات ملی ساختمان جمهوری اسلامی ایران، بهویژه مباحث ۷ (پی و پیسازی)، ۱۲ (ایمنی و حفاظت کار در حین اجرا) و ۲ (نظامات اداری)، طراحی، نظارت و اجرای گودبرداریهای واقع در مجاورت املاک مجاور یا در اعماق قابلتوجه، الزاماً باید تحت مسئولیت مهندسان دارای صلاحیت تخصصی «گودبرداری و طراحی و اجرای سازههای نگهبان» انجام شود.
با این حال، در عمل، فرآیند اخذ این صلاحیت تخصصی به دلیل:
با وجود شرایط محدودکننده ثبتنام که عملاً افراد نخبه ثبتنام میکنند،
سطح دشواری بالا و غیرمتوازن آزمون و نمره ۶۰ برای پذیرش،
منجر به وضعیتی شده است که در بسیاری از استانها و شهرهای کشور عملاً هیچ مهندس دارای این صلاحیت وجود ندارد.
این وضعیت، یک خلأ اجرایی ملی ایجاد کرده است؛ بهگونهای که تکلیف مقرر در مقررات ملی ساختمان قابلیت اجرا ندارد و پروژههای گودبرداری در سراسر کشور، در بسیاری موارد، بدون حضور متخصص دارای صلاحیت رسمی انجام میشوند.
پیامدهای این خلأ عبارتاند از:
افزایش ریسک فروریزش گود و تخریب املاک مجاور،
تهدید مستقیم جان کارگران و ساکنان،
تحمیل خسارات مالی گسترده به شهروندان،
افزایش مسئولیت مدنی و کیفری برای مالکان، مهندسان، شهرداریها و مراجع صدور پروانه.
در حالیکه فلسفه تصویب مقررات ملی ساختمان، پیشگیری از حادثه پیش از وقوع آن است، نبود نیروی دارای صلاحیت تخصصی، عملاً این مقررات را از کارآمدی انداخته است.
ما امضاکنندگان این کارزار ملی، از وزارت راه و شهرسازی و شورای مرکزی سازمان نظام مهندسی ساختمان تقاضا داریم:
- بهصورت فوری، وضعیت اعطای صلاحیت تخصصی «گودبرداری و سازههای نگهبان» را در سطح کشور بازنگری کنند؛
- در یک دوره گذار اضطراری، تمهیداتی برای تأمین نیروی متخصص در استانها و شهرهای فاقد صلاحیت اتخاذ نمایند؛
- سازوکار آزمون و حد نصاب قبولی را با رویکرد تأمین ایمنی عمومی و نیاز واقعی کشور اصلاح کنند؛
- برنامه اجرایی مشخصی برای حضور حداقل یک مهندس دارای این صلاحیت در هر شهر کشور تدوین و منتشر نمایند.
ایمنی گودبرداری، موضوعی صنفی یا محدود به جامعه مهندسی نیست؛ این موضوع مستقیماً با جان شهروندان، امنیت شهری و اعتماد عمومی به نظام ساختوساز مرتبط است.
پیشگیری ساختاری امروز، مانع فاجعههای فردا خواهد بود.
موفق شد
