بیانیه: لزوم بازنگری در ساختار قانونیِ حمایت از کودکان و پاسخگویی والدین
«اصلِ حمایتِ ویژه از کودکان»، یکی از بدیهیترین اصول نظامهای حقوقی مدرن است که بر پایه اولویتِ «مصلحتِ عالیه کودک» بنا شده است. با این حال، تجربیات تلخِ اخیر و رویههای قضاییِ موجود نشان میدهد که ساختار فعلیِ حمایت از کودکان در برابر آزار و اذیت، دچار شکافی عمیق در حوزهی «مسئولیتِ والدین» است.
متأسفانه در بسیاری از موارد، نگاهِ سنتی و مصلحتاندیشانهی مبتنی بر حفظِ کیانِ خانواده، موجب شده تا والدینی که با فعل یا ترک فعلِ خود، زمینه را برای آزار جسمی، روانی یا جنسیِ فرزندانِ خود فراهم آوردهاند (و یا با سکوتِ آگاهانه، مانع از توقفِ جرم شدهاند)، از حاشیه امنِ قانونی برخوردار باشند.
ما به عنوانِ جمعی از دغدغهمندان حقوق کودک، موارد ذیل را به عنوان مطالبهی حقوقیِ خود مطرح میکنیم:
۱. نفیِ مصونیتِ ضمنی والدین: والدینی که با عدمِ مراقبتِ مؤثر یا سهلانگاریِ سیستماتیک، زمینهساز آزارِ کودک شدهاند، نه تنها نباید از پیگرد مصون باشند، بلکه به دلیلِ نقض پیمانِ سرپرستی و خیانت در امانت، باید در زمرهی مجرمانِ اصلی و نه صرفاً معاونینِ جرم، تحت تعقیب قرار گیرند.
۲. تغییرِ رویکرد از «مصلحتِ خانواده» به «مصلحتِ علیه کودک»: در حقوق کیفری، اولویت باید همواره با سلامتِ کودک باشد. دادگاهها نباید به بهانهی حفظِ ساختارِ خانواده، در برابر والدی که صلاحیتِ خود را با ارتکاب یا اهمال در برابرِ آزارِ کودک از دست دادهاند، مماشات کنند.
۳. تشدید مجازات برای ترکِ فعل: قانون باید صراحتاً «ترک فعلِ آگاهانه» توسط والدین (عدمِ گزارش آزار، پنهانکاری و عدم مراقبت) را جرمانگاری کرده و برای آن مجازاتهایی بازدارنده و غیرقابلتخفیف تعیین کند تا هیچ والدی تصور نکند که سکوت یا سهلانگاریاش در برابرِ رنج فرزند، پیامد حقوقی ندارد.
۴. تخصصیسازیِ مداخلاتِ قضایی: رسیدگی به پروندههای آزار کودک باید توسط قضات و کارشناسان متخصصِ حقوقِ کودک و روانشناسی صورت گیرد تا تحت تأثیرِ فشارهای خانوادگی یا برداشتهای سنتی، حق کودک پایمال نشود.
جامعهای که در آن والد یا سرپرست بتواند بدون ترس از قانون، بر رنجِ کودکِ خود چشم بپوشد، جامعهای است که در آن «امنیتِ روانیِ نسل آینده» به مسلخِ مصلحتهای غیرقانونی رفته است. ما خواهانِ بازنگریِ فوری در قوانین کیفری و مدنی جهتِ تضمینِ «پاسخگوییِ بدونِ استثنای والدین» هستیم.
سکوتِ قانون، تکرارِ رنج کودک است.
ویژه
موفق شد
بحث و گفتگو