ما مردم ایران، بیت‌المال را متعلق به خود و نسل‌های آینده می‌دانیم و انتظار داریم دولت و حاکمیت، حفاظت و نظارت بر منابع عمومی را به یک اولویت جدی و دائمی تبدیل کنند.

سال‌هاست اخبار اختلاس، فساد، رانت، واگذاری‌های غیرشفاف، تسهیلات کلان و سوءاستفاده از منابع عمومی، اعتماد مردم را آسیب زده است. برخورد با فساد پس از وقوع آن به‌تنهایی کافی نیست؛ باید یک نظام نظارتی مؤثر و پیشگیرانه ایجاد شود تا از ابتدا امکان سوءاستفاده از بیت‌المال کاهش یابد.

از دولت و دستگاه‌های مسئول درخواست داریم:

۱. یک سامانه جامع «شفافیت و نظارت بر بیت‌المال» ایجاد شود که تمام پرداخت‌ها، تخصیص‌ها و تعهدات مالی مهم دستگاه‌های عمومی را ثبت و قابل پیگیری کند و اطلاعات غیرمحرمانه آن در اختیار عموم قرار گیرد.

۲. برای هر پرداخت یا تخصیص عمده از منابع عمومی، اطلاعات اصلی آن ثبت و منتشر شود؛ از جمله:

• مبلغ و منبع تأمین آن
• شخص، شرکت یا نهادی که منابع را دریافت می‌کند
• علت و موضوع پرداخت
• قرارداد، مجوز یا مصوبه مربوطه
• دستگاه و مقام مسئول تأییدکننده
• نوع و میزان ضمانت یا وثیقه دریافت‌شده
• وضعیت اجرای تعهد و نتیجه نهایی مصرف منابع

۳. نظارت باید پیشگیرانه باشد، نه صرفاً پس از وقوع فساد. سامانه‌های نظارتی باید بتوانند پیش از پرداخت‌های پرریسک، موارد مشکوک، تعارض منافع، سابقه تخلف و ناکافی بودن ضمانت‌ها را شناسایی و برای بررسی متوقف یا علامت‌گذاری کنند.

۴. پرداخت یا تخصیص مبالغ کلان بدون تضمین متناسب با مبلغ و ریسک ممنوع شود و ضمانت‌ها به‌گونه‌ای باشند که در صورت تخلف یا عدم انجام تعهد، امکان جبران خسارت بیت‌المال وجود داشته باشد.

۵. پرداخت‌های بزرگ تا حد امکان مرحله‌ای انجام شوند و پرداخت مرحله بعد، منوط به تأیید انجام صحیح تعهدات مرحله قبل باشد.

۶. ذی‌نفع واقعی شرکت‌ها و دریافت‌کنندگان منابع عمومی مشخص و قابل شناسایی باشد تا امکان پنهان شدن افراد پشت شرکت‌ها، واسطه‌ها و ساختارهای صوری کاهش پیدا کند.

۷. قراردادهای دولتی، مناقصه‌ها، واگذاری اموال عمومی، تسهیلات کلان و تخصیص‌های ارزی، با حفظ اطلاعات واقعاً محرمانه، شفاف و قابل دسترسی برای عموم باشند.

۸. مسئولیت هر تصمیم درباره منابع عمومی قابل ردیابی باشد. در صورت ایجاد خسارت برای بیت‌المال، مشخص باشد چه افرادی و در چه مراحلی تصمیم‌گیری و تأیید کرده‌اند و مسئولیت قانونی آنان قابل پیگیری باشد.

هدف این مطالبه این نیست که مردم جای دستگاه‌های نظارتی را بگیرند؛ وظیفه اصلی نظارت بر بیت‌المال بر عهده حاکمیت و دستگاه‌های قانونی است. مردم باید بتوانند از اطلاعات شفاف برای آگاهی، مطالبه‌گری و ارزیابی عملکرد این دستگاه‌ها استفاده کنند.

همان‌طور که برای دریافت یک وام کوچک از یک شهروند، اعتبارسنجی، ضامن، وثیقه و امکان وصول مطالبه می‌شود، برای جابه‌جایی مبالغ بسیار بزرگ از بیت‌المال نیز باید نظارت، ضمانت و پاسخگویی بسیار جدی‌تری وجود داشته باشد.

ما انتظار نداریم یک سامانه به‌تنهایی تمام فساد را از بین ببرد؛ اما معتقدیم پولی که متعلق به مردم است نباید بدون نظارت مؤثر، ضمانت کافی و امکان پیگیری جابه‌جا شود.

این مطالبه سیاسی نیست؛ مطالبه ما حفاظت از مال مردم و بازگرداندن اعتماد عمومی است.

از دولت و حاکمیت می‌خواهیم نظارت بر بیت‌المال را از یک شعار به یک سازوکار دائمی، پیشگیرانه، شفاف و پاسخگو تبدیل کنند.

بیت‌المال امانت مردم است؛ حفاظت از آن وظیفه حاکمیت و حق مردم است.