بیانیه اعتراضی دانشجویان دانشگاه‌های غیرانتفاعی کشور به افزایش بی‌رویه شهریه

رؤسای محترم دانشگاه‌های غیرانتفاعی، از جمله دانشگاه امام رضا (ع)، دانشگاه سجاد، دانشگاه خیام و سایر مؤسسات آموزش عالی غیردولتی

رونوشت به:

وزارت علوم، تحقیقات و فناوری

مجلس شورای اسلامی

دولت جمهوری اسلامی ایران

سایر نهادهای نظارتی و صنفی مرتبط

ما دانشجویان دانشگاه‌های غیرانتفاعی کشور، این بیانیه را نه از سر اعتراضی گذرا، بلکه به دلیل شرایطی نوشته‌ایم که ادامه تحصیل را برای بسیاری از ما و خانواده‌هایمان دشوار و در مواردی ناممکن کرده است. افزایش‌های پیاپی و بی‌رویه شهریه در سال‌های اخیر، بدون توجه به توان اقتصادی دانشجویان، بدون شفافیت در هزینه‌کرد منابع و بدون مشارکت صنفی دانشجویان صورت گرفته است.

ما نسبت به این روند معترضیم و عملکرد متولیان را به‌شدت نقد می‌کنیم.

دانشگاه‌های غیرانتفاعی با عنوان «غیردولتی و غیرانتفاعی» فعالیت می‌کنند، اما در عمل افزایش شهریه‌ها چنان بوده است که این عنوان را زیر سؤال برده است. نرخ رشد شهریه در بسیاری از این دانشگاه‌ها بسیار بالاتر از نرخ تورم رسمی کشور و بسیار فراتر از رشد درآمد خانوارها بوده است. این در حالی است که کیفیت آموزش، امکانات آموزشی، خدمات دانشجویی، زیرساخت‌های پژوهشی و سطح پشتیبانی آموزشی در بسیاری از موارد تناسبی با این افزایش هزینه‌ها ندارد.

ما دانشجویان این دانشگاه‌ها هستیم؛ دانشجویانی که با امید به آینده وارد این مؤسسات شده‌ایم، اما امروز با هر ترم ثبت‌نام، نگران آنیم که آیا امکان ادامه تحصیل برای ما و هم‌دوره‌ای‌هایمان فراهم خواهد ماند یا نه. برخی از ما مجبور به افزایش ساعت کار، گرفتن وام‌های متعدد یا حتی انصراف از تحصیل شده‌ایم. این وضعیت برای دانشجویان شهرستانی، دانشجویان متأهل و آنان که از خانواده‌های با درآمد متوسط یا پایین هستند، بسیار دشوارتر است.

انتقاد صریح از اتحادیه دانشگاه‌های غیرانتفاعی و دانشگاه‌ها

آنچه امروز شرایط را دشوارتر کرده، نقش فعال اتحادیه دانشگاه‌های غیرانتفاعی در همین افزایش‌هاست. این اتحادیه که باید در جایگاه نهادی صنفی، حافظ حقوق دانشجویان و ناظر بر رفتار دانشگاه‌ها باشد، خود از جمله نهادهایی است که درخواست افزایش بی‌رویه شهریه را مطرح کرده و برای تصویب آن فشار آورده است. به‌عبارت دیگر، این افزایش‌ها صرفاً تصمیم یک‌جانبه تک‌تک دانشگاه‌ها نبوده، بلکه با درخواست و پیگیری مستقیم اتحادیه دانشگاه‌های غیرانتفاعی همراه بوده است.

چنین رویه‌ای از نهادی که نام «اتحادیه» را یدک می‌کشد، نه‌تنها عادلانه نیست، بلکه نشان‌دهنده تعارض منافع آشکار میان منافع مؤسسات و حقوق دانشجویان است. دانشگاه‌های غیرانتفاعی نیز بدون ارائه گزارش روشن از درآمد و هزینه، هر ساله این شهریه‌ها را افزایش داده‌اند و در برابر پرسش‌های دانشجویان پاسخگو نبوده‌اند. این رویه نه با مفهوم «غیرانتفاعی» سازگار است و نه با مسئولیت اجتماعی مؤسسات آموزشی.

وام‌های صندوق رفاه دانشجویی نیز در برابر این افزایش‌های بی‌رویه بسیار ناچیز است و عملاً نمی‌تواند حتی بخش کوچکی از بار مالی تحمیل‌شده بر دانشجویان را جبران کند. به همین دلیل، ما افزایش چشمگیر و متناسب‌سازی میزان وام‌های دانشجویی با شهریه‌های واقعی را به‌عنوان یک مطالبه جدی مطرح می‌کنیم.

درخواست توجه و بررسی از وزارت علوم، دولت و مجلس

ما از وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، مجلس شورای اسلامی و دولت محترم می‌خواهیم به این وضعیت ورود کنند و نسبت به بررسی و نظارت بر نحوه تعیین شهریه در دانشگاه‌های غیرانتفاعی اقدام کنند. به‌ویژه نقش اتحادیه دانشگاه‌های غیرانتفاعی در درخواست و پیگیری افزایش‌های بی‌رویه باید به‌صورت شفاف بررسی شود و در صورت احراز تخلف، برخورد قانونی صورت گیرد. افزایش شهریه‌ها باید در چارچوب ضوابط روشن و با مشارکت نمایندگان دانشجویان انجام شود، نه بر اساس درخواست‌های یک‌جانبه اتحادیه و مؤسسات.

ما خواستار توقف این روند و تغییر رویه هستیم.

بر این اساس، ما دانشجویان دانشگاه‌های غیرانتفاعی کشور، به‌ویژه دانشگاه‌های امام رضا (ع)، سجاد، خیام و سایر مؤسسات مشابه، خواسته‌های مشخص زیر را مطرح می‌کنیم:

۱. توقف فوری و بازنگری افزایش شهریه در سال جاری و سال‌های آینده و بازگرداندن هرگونه افزایش غیرمنطقی و خارج از ضابطه.

۲. تعیین سقف افزایش شهریه بر اساس نرخ تورم رسمی اعلامی بانک مرکزی و نه بر اساس درخواست‌های یک‌جانبه اتحادیه و دانشگاه‌ها.

۳. انتشار گزارش شفاف سالانه درآمدها و هزینه‌ها از سوی هر دانشگاه و اتحادیه دانشگاه‌های غیرانتفاعی، به‌گونه‌ای که برای دانشجویان قابل دسترس و راستی‌آزمایی باشد.

۴. مشارکت واقعی نمایندگان دانشجویان و شوراهای صنفی در تمام جلسات تصمیم‌گیری مرتبط با شهریه، بودجه و خدمات دانشجویی.

۵. ایجاد صندوق‌های حمایت مالی، بورس تحصیلی و تسهیلات کم‌بهره برای دانشجویانی که به دلیل شرایط اقتصادی قادر به پرداخت شهریه‌های افزایش‌یافته نیستند.

۶. افزایش چشمگیر میزان وام‌های دانشجویی صندوق رفاه و متناسب‌سازی آن با نرخ واقعی شهریه‌ها؛ زیرا وام فعلی این صندوق در برابر افزایش‌های اخیر بسیار ناچیز است و عملاً نمی‌تواند بار مالی دانشجویان را کاهش دهد.

۷. ممنوعیت هرگونه محروم‌سازی دانشجویان از ثبت‌نام، شرکت در کلاس‌ها یا امتحانات صرفاً به دلیل بدهی شهریه یا ناتوانی در پرداخت افزایش‌های جدید.

۸. ورود رسمی وزارت علوم، مجلس شورای اسلامی و دولت برای بررسی نقش اتحادیه دانشگاه‌های غیرانتفاعی و مؤسسات در این افزایش‌ها و پاسخگویی رسمی به این مطالبات حداکثر تا [تاریخ مشخص].

ما بر این باوریم که آموزش عالی، حتی در بخش غیردولتی، نباید به کالایی تبدیل شود که تنها گروه خاصی توان خرید آن را داشته باشند. دانشگاه غیرانتفاعی اگر واقعاً «غیرانتفاعی» است، باید منافع دانشجو و کیفیت آموزش را بر سودجویی مقدم بداند.

تا زمانی که این خواسته‌ها محقق نشود، ما دانشجویان از هیچ اقدام صنفی و قانونی برای دفاع از حق تحصیل خود چشم‌پوشی نخواهیم کرد.

به امید دانشگاهی شفاف، عادلانه و در دسترس برای همه دانشجویان ایران

امضاکنندگان:

دانشجویان و شوراهای صنفی دانشگاه‌های غیرانتفاعی کشور