ما امضاکنندگان این کارزار، خواستار رسیدگی جدی به تبعیض‌های استخدامی، نبود شفافیت در فرایند جذب نیروی کار و تخلفات مرتبط با حقوق کارجویان در بخش خصوصی هستیم.

۱. مقابله با تبعیض جنسیتی در استخدام

در سال‌های اخیر، در آگهی‌های استخدامی متعددی در بخش خصوصی، به‌ویژه در آزمایشگاه‌های تشخیص طبی، مراکز ژنتیک، پاتوبیولوژی، بیمارستان‌ها و شرکت‌های مرتبط با علوم زیستی و دیگر مشاغل، با عباراتی نظیر «فقط خانم» یا «نیروی خانم نیازمندیم» مواجه می‌شویم.

در بسیاری از این موقعیت‌ها، وظایف شغلی شامل فعالیت‌های تخصصی مانند استخراج DNA و RNA، انجام PCR، الکتروفورز، آزمایش‌های مولکولی، کار با تجهیزات آزمایشگاهی و تحلیل نتایج است؛ فعالیت‌هایی که صلاحیت انجام آن‌ها به دانش، مهارت، تجربه و آموزش تخصصی فرد وابسته است، نه جنسیت او.

ما خواستار آن هستیم که درج شرط جنسیت در آگهی‌های استخدامی، جز در مواردی که ضرورت واقعی و قابل‌دفاع شغلی وجود دارد، ممنوع یا به‌طور مؤثر محدود و تحت نظارت قرار گیرد. این قاعده باید درباره زنان و مردان به یکسان اجرا شود.

۲. استخدام بر اساس صلاحیت علمی و حرفه‌ای

در مشاغل تخصصی، مدرک مرتبط، دانش علمی، مهارت عملی، تجربه و توانایی واقعی انجام وظایف باید از معیارهای اصلی انتخاب نیروی کار باشند.

هنگامی که کارفرما از یک سو افراد متخصص را صرفاً به دلیل جنسیت کنار می‌گذارد و از سوی دیگر فرایند ارزیابی شفاف و قابل‌سنجشی ندارد، این نگرانی ایجاد می‌شود که معیارهای غیرمرتبط با شایستگی حرفه‌ای بر استخدام اثر گذاشته باشند.

بنابراین، خواستار تدوین معیارهای شفاف و قابل‌نظارت برای استخدام در مشاغل تخصصی، به‌ویژه مشاغل آزمایشگاهی، پزشکی، ژنتیک، دارویی و زیست‌فناوری هستیم.

۳. مقابله با کار رایگان تحت عنوان کارآموزی

یکی دیگر از مشکلات گزارش‌شده در برخی محیط‌های کاری، استفاده طولانی‌مدت از نیروی کار تحت عنوان «کارآموزی رایگان» است؛ به‌گونه‌ای که فرد برای ماه‌ها در محیط کار حضور می‌یابد، وظایف واقعی شغلی انجام می‌دهد و خدمات مورد نیاز مجموعه را تأمین می‌کند، اما از دستمزد و حقوق متناسب با رابطه کاری برخوردار نیست.

کارآموزی باید هدف آموزشی مشخص، مدت معقول، برنامه آموزشی و شرایط روشن داشته باشد و توسط مراکز ذی‌صلاح انجام شود و نباید به ابزاری برای تأمین نیروی کار رایگان تبدیل شود.

از وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی درخواست می‌کنیم موارد سوءاستفاده از عنوان کارآموزی را بررسی کند و در صورت احراز رابطه کاری، مقررات مربوط به دستمزد و سایر حقوق قانونی را اعمال نماید.

۴. جلوگیری از تأخیر یا خودداری غیرقانونی از بیمه‌کردن کارکنان

برخی کارجویان پس از شروع به کار با این مشکل مواجه می‌شوند که کارفرما برای مدت طولانی از بیمه‌کردن آنان خودداری می‌کند یا شروع بیمه را به پایان دوره آزمایشی یا کارآموزی موکول می‌سازد؛ درحالی‌که ممکن است کارجو دارای سوابق کاری در شغل مربوطه باشد. درخواست ما، نظارت مؤثر بر اجرای تکالیف بیمه‌ای کارفرمایان، رسیدگی سریع به شکایت کارکنان و جلوگیری از تضییع سوابق بیمه‌ای و حقوق قانونی آنان است.

۵. نظارت مؤثر بر آگهی‌ها و فرایند استخدام بخش خصوصی

از نهادهای مسئول درخواست می‌کنیم سازوکاری برای ثبت، بررسی و رسیدگی به آگهی‌های استخدامی تبعیض‌آمیز و تخلفات فرایند جذب ایجاد کنند. کارجویان باید بتوانند بدون ترس از تلافی یا محروم‌شدن از فرصت‌های شغلی، تخلفات را گزارش دهند.

همچنین، لازم است آمار شفاف و دوره‌ای از شکایت‌ها، تخلفات احرازشده، نتایج رسیدگی و اقدامات اصلاحی منتشر شود.

۶. پیشنهاد ایجاد نظام ارزیابی تخصصی و شفاف برای استخدام

پیشنهاد می‌کنیم دولت با همکاری سازمان سنجش آموزش کشور، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، سازمان نظام پزشکی و سایر نهادهای تخصصی مرتبط، امکان طراحی سازوکارهای استاندارد ارزیابی شایستگی حرفه‌ای را بررسی کند.

این سازوکار می‌تواند شامل آزمون‌های تخصصی متناسب با هر رشته، ارزیابی عملی مهارت‌ها، بررسی مدارک و سوابق و مصاحبه‌های ساختاریافته باشد.

در رشته‌هایی مانند علوم آزمایشگاهی و ژنتیک، ارزیابی مهارت عملی و دانش تخصصی می‌تواند به کاهش استخدام‌های غیرشفاف کمک کند. برای مشاغل دیگر نیز باید روش ارزیابی متناسب با ماهیت شغل طراحی شود.

تأکید می‌کنیم که هدف، الزام همه کارفرمایان خصوصی به استخدام صرفاً از طریق یک آزمون سراسری واحد نیست؛ بلکه ایجاد معیارهای استاندارد، شفاف و قابل‌نظارت، متناسب با هر شغل و با رعایت حقوق قانونی کارفرمایان و کارجویان است.

مطالبات نهایی ما:

رسیدگی قانونی و مؤثر به تبعیض جنسیتی فاقد توجیه شغلی در استخدام.

تضمین فرصت رقابت برای زنان و مردان واجد صلاحیت بر اساس شایستگی حرفه‌ای.

مقابله با سوءاستفاده از عنوان کارآموزی برای دریافت خدمات رایگان و غیرمنصفانه.

نظارت بر قراردادهای کاری، پرداخت حقوق و اجرای تکالیف بیمه‌ای کارفرمایان.

ایجاد سامانه گزارش تخلفات استخدامی و انتشار آمار شفاف از نتایج رسیدگی‌ها.

تدوین سازوکارهای استاندارد و تخصصی برای ارزیابی داوطلبان استخدام در بخش خصوصی.

اشتغال شایسته، امنیت اقتصادی و امکان استفاده از دانش و تخصص، از نیازهای اساسی جامعه هستند. هیچ فرد واجد صلاحیتی نباید صرفاً به دلیل جنسیت از فرصت رقابت برای شغلی که توانایی انجام آن را دارد محروم شود.

از مسئولان ذی‌ربط درخواست داریم این مطالبات را بررسی کرده و برای اجرای مؤثر قوانین کار، حمایت از حقوق کارجویان و ایجاد محیطی عادلانه و شفاف در بازار کار ایران اقدام کنند.