محوطه‌های باستانی، بناهای تاریخی و بافت‌های ارزشمند فرهنگی، صرفاً مجموعه‌ای از آثار قدیمی و یادگارهای به‌جامانده از گذشته نیستند؛ بلکه اسناد زنده هویت تاریخی، فرهنگی و تمدنی یک جامعه و بخشی جدایی‌ناپذیر از حافظه جمعی آن به شمار می‌روند. تخریب، تعرض، حفاری غیرمجاز، ساخت‌وسازهای نامتناسب، تغییر کاربری‌های مخرب و بی‌توجهی به حفاظت و مرمت اصولی این آثار، به معنای نابودی بخش‌هایی از تاریخ و هویت یک سرزمین است؛ خسارتی که در بسیاری موارد جبران‌ناپذیر بوده و هیچ‌گونه بازسازی ظاهری نمی‌تواند جایگزین اصالت و ارزش تاریخی ازدست‌رفته آن شود.
ازاین‌رو، حفاظت از محوطه‌های باستانی و اماکن تاریخی نباید صرفاً وظیفه یک دستگاه یا نهاد مسئول تلقی شود، بلکه ضرورتی ملی، فرهنگی و اجتماعی و مسئولیتی مشترک در قبال نسل‌های کنونی و آینده است.
یکی از مؤثرترین راهکارهای پیشگیری از تخریب میراث فرهنگی، گسترش آموزش عمومی و ارتقای آگاهی جامعه نسبت به ارزش تاریخی، علمی، هویتی و فرهنگی این آثار است. هنگامی که مردم، به‌ویژه کودکان و نوجوانان، با اهمیت میراث فرهنگی و پیامدهای تخریب آن آشنا شوند، حفاظت از آثار تاریخی از یک موضوع تخصصی و اداری به یک دغدغه عمومی تبدیل خواهد شد.
آموزش در مدارس و دانشگاه‌ها، اطلاع‌رسانی رسانه‌ای، برگزاری برنامه‌های فرهنگی و آگاهی‌بخشی در جوامع محلی می‌توانند زمینه‌ساز شکل‌گیری فرهنگ احترام به میراث تاریخی و مقابله با رفتارهای آسیب‌زا شوند. در کنار آموزش، مشارکت فعال مردم، ساکنان محلی، تشکل‌های مردم‌نهاد، متخصصان و دوستداران میراث فرهنگی در پایش، گزارش‌دهی به‌موقع تخلفات، مراقبت اجتماعی و مطالبه اجرای قوانین حفاظتی، نقشی تعیین‌کننده در جلوگیری از تعرض و تخریب این سرمایه‌های مشترک دارد.
بر این اساس، انتظار می‌رود نهادهای مسئول با اتخاذ رویکردی جدی، شفاف و پیشگیرانه، حفاظت مستمر از محوطه‌های باستانی، بناها و بافت‌های تاریخی و اماکن فرهنگی را در اولویت قرار دهند؛ با تخلفات و تعرضات برخورد قانونی و مؤثر صورت گیرد، حریم آثار تاریخی به‌طور دقیق تعیین و صیانت شود، برنامه‌های آموزشی و فرهنگ‌سازی عمومی گسترش یابند و زمینه مشارکت واقعی و سازمان‌یافته مردم و تشکل‌های تخصصی در حفاظت از میراث فرهنگی فراهم شود.
همچنین ضروری است سازوکارهای آسان و قابل پیگیری برای گزارش تخلفات و اطلاع‌رسانی عمومی درباره وضعیت آثار در معرض خطر ایجاد شوند. میراث فرهنگی متعلق به یک نسل، یک نهاد یا یک گروه خاص نیست؛ امانتی مشترک است که حفظ آن وظیفه همگانی و مسئولیتی تاریخی بر دوش ماست. امروز حفاظت کنیم تا فردا چیزی برای شناختن، آموختن و افتخار کردن باقی بماند.
موفق شد
ویژه
.jpeg)
بحث و گفتگو