ریاست محترم قوه قضائیه
ریاست محترم مجلس شورای اسلامی
نمایندگان محترم مجلس شورای اسلامی
با سلام و احترام؛
حق حیات، از اساسیترین حقوق انسانی و مورد حمایت نظام حقوقی و شرعی جمهوری اسلامی ایران است. با این وجود، ارتکاب قتل با انگیزههایی نظیر حفظ آبرو، ناموس، حیثیت خانوادگی، تعصبات ناموسی و اعمال کنترل بر رفتار و انتخابهای شخصی اعضای خانواده، همچنان یکی از مسائل مهم و نیازمند توجه جدی در حوزه سیاست جنایی و قانونگذاری کشور است.
اگرچه قتل عمد در نظام حقوقی ایران جرمانگاری شده است، برخی احکام قانونی، از جمله مقررات ماده ۳۰۱ قانون مجازات اسلامی در خصوص عدم قصاص پدر و جد پدری در قتل فرزند، ضرورت پیشبینی ضمانتاجراهای تعزیری مؤثر، متناسب و بازدارنده را بیش از پیش آشکار میسازد.
از منظر مبانی فقهی و حقوقی، حرمت تعرض به نفس محترمه از اصول مسلم فقه امامیه است و عدم امکان اجرای قصاص در برخی موارد، بههیچوجه به معنای زوال مسئولیت کیفری مرتکب یا فقدان ضرورت اعمال ضمانتاجرای متناسب نیست. چنانکه در آثار فقهی امام خمینی (ره)، از جمله کتاب شریف تحریرالوسیله، نیز مباحث مربوط به سقوط قصاص و بقای ضمانتهای شرعی مورد توجه قرار گرفته است. بر همین اساس، بازنگری در مقررات کیفری با هدف تقویت جنبه بازدارندگی مجازاتهای تعزیری و جلوگیری از هرگونه بهرهبرداری از خلأها و استثنائات قانونی، ضرورتی در راستای صیانت از حق حیات، عدالت کیفری و نظم عمومی جامعه محسوب میشود.
لذا ما امضاکنندگان این کارزار، درخواست داریم دستور فرمایید موضوع اصلاح قانون مجازات اسلامی با محوریت مطالبات زیر در دستور کار مراجع ذیصلاح قرار گیرد:
۱. اصلاح ماده ۱۸ قانون مجازات اسلامی:
پیشبینی انگیزه ناموسی، از جمله ادعای حفظ آبرو، حیثیت خانوادگی، تعصبات ناموسی و اعمال کنترل بر رفتار و انتخابهای شخصی مقتول، بهعنوان یکی از جهات قانونی تشدید مجازات تعزیری.
۲. اصلاح ماده ۶۱۲ قانون مجازات اسلامی (کتاب پنجم تعزیرات):
پیشبینی مجازات تعزیری متناسب و تشدیدشده برای مرتکبان قتل عمدی که بهموجب موانع قانونی از قصاص معاف میشوند، بهویژه در مواردی که قتل با انگیزه ناموسی ارتکاب یافته است.
۳. پیشبینی ضمانتاجرای مؤثر در موارد سقوط قصاص:
تصریح قانونی بر اینکه عدم اجرای قصاص بهموجب موانع قانونی، مانع تعیین و اعمال مجازات تعزیری متناسب و تشدید آن با لحاظ انگیزه و کیفیت ارتکاب جرم نخواهد بود.
۴. جلوگیری از تلقی انگیزه ناموسی بهعنوان جهت تخفیف مجازات:
تصریح قانونی به اینکه ادعای حفظ ناموس، آبرو یا حیثیت خانوادگی، بهتنهایی نمیتواند از مصادیق انگیزه شرافتمندانه موضوع ماده ۳۸ قانون مجازات اسلامی تلقی شده و مبنای تخفیف مجازات قرار گیرد.
۵. تقویت حمایتهای قانونی و قضایی پیشگیرانه:
اتخاذ تدابیر مؤثر برای حمایت از اشخاص در معرض تهدید، خشونت و خطر قتل با انگیزه ناموسی و فراهم آوردن سازوکارهای مناسب برای مداخله بهموقع مراجع مسئول.
بدیهی است حفظ بنیان خانواده، صیانت از کرامت انسانی و پاسداری از نظم عمومی، مستلزم حمایت برابر قانون از حق حیات تمامی افراد جامعه است و هیچگونه ادعایی مبنی بر حفظ آبرو یا حیثیت خانوادگی نمیتواند توجیهی برای سلب خودسرانه حق حیات دیگری باشد.
ازاینرو، انتظار میرود با توجه به اهمیت موضوع و آثار اجتماعی و حقوقی آن، دستور بررسی و پیگیری اصلاحات تقنینی یادشده صادر و اقدامات لازم در راستای رفع خلأهای موجود در نظام ضمانتاجراهای کیفری بهعمل آید.
با احترام
«حفظ آبرو، مجوز سلب حیات نیست؛ انگیزه ناموسی باید از موجبات تشدید مجازات باشد.»

بحث و گفتگو