به نام خدا
وزیر محترم آموزش و پرورش
این نامه را نه با لحن اداری، بلکه با لحن خشم و مطالبه مینویسم. خشم از مرگ سوگند صیادی، دختر شانزدهسالهای که در مدرسهای تحت مسئولیت شما از ترس جانش فریاد کمک خواهی زد و کسی فریادرسش نشد. و مطالبه، از شما که امروز ریاست دستگاهی را بر عهده دارید که در این ماجرا، نه یک بار، بلکه در چندین نقطه، از انجام وظیفهی ابتداییاش—حفاظت از جان یک دانشآموز—بازمانده است.
مدیر مدرسه رضوان کرمانشاه هماکنون در بازداشت است. اتهام او، به گفتهی دادستان کرمانشاه، «قصور و سهلانگاری» است، نه مباشرت در قتل. افکار عمومی اما او را نه فقط یک مدیر سهلانگار، بلکه یکی از عوامل مرگ سوگند میداند؛ زیرا روایتها حاکی از آن است که مسئولان مدرسه پس از اطلاع از خطر، پدر سوگند را به مدرسه فراخواندند، در حالی که این دختر نوجوان صریحاً هشدار داده بود که اگر پدرش در جریان قرار گیرد، ممکن است کشته شود. او با پدرش از مدرسه خارج شد و ساعاتی بعد جان باخت. بیش از پنجاه هزار نفر در کمتر از بیستوچهار ساعت این مطالبه را امضا کردند که با همهی عوامل این مرگ، از جمله نهاد مدرسه، برخورد شفاف و بازدارنده صورت گیرد. شورای هماهنگی تشکلهای صنفی فرهنگیان ایران این ماجرا را «لکه ننگی بر پیشانی وزارت آموزشوپرورش» خوانده است.
آقای وزیر، شما در برابر این پرونده دو مسئولیت مستقیم و غیرقابل فرار دارید، و سکوت و تأخیر در هیچکدام پذیرفتنی نیست:
اول، اگر مدیر مدرسه در جریان رسیدگی قضایی مقصر شناخته شود، نباید هیچگونه ملاحظهای در کار باشد. نه به این دلیل که افکار عمومی خواسته است، بلکه به این دلیل که دستگاه شما باید ثابت کند «حفظ جان دانشآموز» بر هر ملاحظهی اداری، انتظامی و حتی آبروی موقت یک مدیر، اولویت دارد. برخورد شدید و عبرتآموز با او، تنها راه بازگرداندن بخشی از اعتماد از دسترفته به نظام تعلیم و تربیت است.
دوم، و مهمتر از اول، اگر مدیر مدرسه در جریان تحقیقات بیتقصیر شناخته شود، وظیفهی شما این است که شخصاً و علناً برای آزادی او و احیای حیثیتش وارد شوید. او نباید به عنوان قربانیقربانیکنانِ افکار عمومی، تاوان کوتاهیهای ساختاری و قانونیای را بپردازد که فراتر از اختیارات یک مدیر مدرسه است. اگر مدیر مدرسه، بر اساس روالهای موجود و بدون آموزش و ابزار لازم برای مدیریت یک بحران ایمنی جان، عمل کرده، مقصر اصلی ساختاری است که شما مسئول آن هستید، نه او به تنهایی.
اما فراتر از این دو، یک مسئولیت سوم و بنیادینتر بر گردن شماست که نه با بازداشت یک مدیر، بلکه فقط با اعتراف صریح به کوتاهی سیستم و اصلاح آن ادا میشود: چگونه است که یک دانشآموز، در محیطی که باید امنترین جای زندگیاش باشد، جانش را از دست میدهد، و وزارت آموزشوپرورش تا این لحظه نه یک عذرخواهی رسمی به خانوادهی سوگند صیادی تقدیم کرده، نه یک گزارش شفاف از آنچه در مدرسه رضوان گذشت منتشر ساخته، و نه مشخص کرده که از این پس، وقتی یک دانشآموز در مدرسه از ترس کشتهشدن کمک میخواهد، مسئولان مدرسه دقیقاً چه اختیارات و چه وظایفی دارند؟
شما وزیر آموزش و پرورش هستید. این عنوان یعنی مسئول نهایی جان حدود شانزده میلیون دانشآموز در کشوری که آمار خشونت خانگی علیه دختران زیر هجده سال در آن، بر اساس گزارشهای مدنی، هشداردهنده است. سوگند صیادی یکی از همان شانزده میلیون بود. مرگ او فقط یک پروندهی قضایی در کرمانشاه نیست؛ آزمون دستگاه شماست. اگر از این آزمون با سکوت، با مدیریت رسانهای، یا با سپردن همهی تقصیر به یک مدیر بازداشتشده بیرون بیایید، نام وزارتخانهای که شما ریاستش را بر عهده دارید، بیش از پیش با بیتفاوتی به جان کودکان گره خواهد خورد.
از شما میخواهم:
۱. موضع رسمی و شفاف وزارت آموزش و پرورش را دربارهی عملکرد مدرسه رضوان، نه در قالب بیانیههای کلی، بلکه با اشاره به زمانبندی دقیق اقدامات مسئولان مدرسه، اعلام کنید.
۲. اگر مدیر مدرسه مقصر است، از دستگاه قضایی بخواهید اشد مجازات قانونی را برای او اعمال کند و نتیجه را به اطلاع افکار عمومی برسانید.
۳. اگر مدیر مدرسه بیتقصیر است، شخصاً برای آزادی او و بازگشتش به محیط آموزش، اقدام کنید و نگذارید بیگناهی او به بهای سکوت شما ثابت شود.
۴. مسئولیت ساختاری وزارتخانه را بپذیرید و سازوکاری عملی و ابلاغشده برای «مدیریت هشدارهای ایمنی جانی دانشآموزان» طراحی و اجرا کنید؛ سازوکاری که یک مدیر مدرسه را از بلاتکلیفی میان «مداخله در حریم خصوصی» و «بیتفاوتی به خطر جانی» خارج کند.
سوگند صیادی بازنمیگردد. اما دستگاه شما میتواند ثابت کند که مرگ او، دستکم به یک اصلاح واقعی منجر شده است. اگر این کار را نکند، هیچ بازداشتی، هیچ محکومیتی و هیچ بیانیهای، لکهی این کوتاهی را از پیشانی آموزش و پرورش پاک نخواهد کرد.
به امید روزی که هیچ دانشآموزی، در هیچ مدرسهای در ایران، دیگر مجبور نباشد برای زنده ماندن، از مدیر مدرسهاش کمک بخواهد و پاسخی نگیرد.

بحث و گفتگو