جناب آقای دکتر حسین سیمایی صراف
وزیر محترم علوم، تحقیقات و فناوری

سلام علیکم؛

احتراماً،

با عنایت به نقش راهبردی نظام آموزش عالی در تأمین سرمایه‌های انسانی متخصص و با در نظر گرفتن شرایط ویژه کشور متعاقب جنگ تحمیلی تمام‌عیار اخیر (جنگ ۱۲ و ۴۰ روزه) و ضرورت بهره‌گیری حداکثری از مدیران مجرب و کارآزموده در عرصه‌های اجرایی و علمی، این درخواست به نمایندگی از جمع قابل‌توجهی از دانشجویان مقطع دکتری تخصصی (Ph.D) دانشگاه‌های آزاد اسلامی و دولتی کشور که هم‌اکنون در آستانه فراغت از تحصیل قرار دارند، تقدیم می‌گردد.

مشکل ساختاری موجود:

فرایند کنونی دفاع از رساله دکتری، با وجود ارزش‌های علمی خود، برای گروهی از دانشجویان که هم دارای سوابق درخشان علمی و هم تجارب عملی طولانی در دستگاه‌های اجرایی کشور هستند، گاهی به تشریفاتی زمان‌بر و هزینه‌زا تبدیل می‌شود. این گروه پس از طی موفقیت‌آمیز واحدهای درسی، آزمون جامع با نمرات عالی، انتشار مقالات علمی-پژوهشی و نگارش رساله‌ای با کیفیت، همچنان ملزم به سپری کردن جلسه دفاعی هستند که در عمل، جنبه تأییدی دارد نه اکتشافی.

علاوه بر این، تورم بی‌سابقه شهریه‌های سنواتی و بدهی‌های ناشی از تمدید دوره، بسیاری از این دانشجویان را با مانع مالی برای ورود به مرحله دفاع مواجه ساخته، در حالی که توانایی علمی و اجرایی آنها کاملاً محرز است.

پیشنهاد عمیق و ساختاری:

به منظور تسهیل فرآیند فارغ‌التحصیلی دانشجویان واجد شرایط فوق‌العاده و هم‌راستا با سیاست‌های کلی علم و فناوری و بند «جهش تولید با مشارکت مردم»، پیشنهاد می‌شود اصلاحیه‌ای در آیین‌نامه آموزشی دوره دکتری تخصصی مصوب شورای عالی برنامه‌ریزی علوم انسانی به تصویب برسد که بر اساس آن، جلسه دفاع معمولی (عمومی) برای دانشجویانی که به طور همزمان پنج شرط زیر را دارا باشند، حذف و به «ارزیابی تخصصی جمعی با رویکرد تأیید نهایی و مصاحبه کیفی پیشرفته» تبدیل گردد:

۱. معدل کل دوره دکتری (بدون احتساب پایان‌نامه): حداقل ۱۷ از ۲۰.

۲. نمره آزمون جامع (کتبی و شفاهی): حداقل ۱۶ از ۲۰.

۳. دستاوردهای پژوهشی: چاپ یا پذیرش حداقل دو مقاله علمی-پژوهشی معتبر (که دستکم یک مقاله در مجله دارای رتبه Q۱ یا Q۲ به چاپ رسیده باشد) یا ارائه حداقل یک ایده ثبت‌شده (پتنت) با قابلیت تجاری‌سازی.

۴. سابقه اجرایی مفید: حداقل ۲۰ سالِ تمام، در دستگاه‌های اجرایی، قضایی، نظامی یا نهادهای عمومی غیردولتی (ارائه گواهی سابقه خدمت).

۵. تسویه مالی کامل: پرداخت همه شهریه‌های مصوب تا پایان ترم آخر (امکان تقسیط بدهی سنواتی حداکثر تا ۱۲ ماه بدون بهره، همراه با اخذ تعهد محضری).

فرایند جایگزین پیشنهادی (ارزیابی تخصصی):

· تشکیل جلسه ای دو ساعته با حضور استاد راهنما، استاد مشاور، یک داور داخلی و یک داور خارج از دانشگاه (نماینده دستگاه اجرایی مرتبط با موضوع رساله).

· دانشجو نسخه نهایی رساله خود را حداقل ۱۰ روز قبل در اختیار گروه قرار می‌دهد.

· در جلسه، به جای ارائه کلیات، صرفاً به نقاط قوت، نوآوری و کاربست‌های اجرایی رساله پرسش و پاسخ تخصصی صورت می‌گیرد.

· در صورت کسب حداقل امتیاز ۱۶ از ۲۰ از سوی مجموع داوران، رساله بدون نیاز به جلسه دفاع عمومی تأیید و مدرک دکتری صادر می‌شود.

دستاوردهای این اصلاحیه:

۱. بهره‌وری زمان و هزینه: کاهش مدت اقامت دانشجویان ممتاز در دانشگاه و تخصیص منابع به دانشجویانی که واقعاً نیازمند راهنمایی فشرده هستند.

۲. استفاده از تجربه مدیران میانی: بدون سپری کردن فرایندهای اداری طولانی، مدیران با تجربه می‌توانند هرچه سریع‌تر در پست‌های حساس کشور ایفای نقش کنند (همراستا با شرایط پساجنگ).

۳. عدالت آموزشی: این تسهیلات منحصر به افرادی است که به لحاظ علمی و اجرایی برتری محرز دارند و نه عموم دانشجویان.

۴. کاهش فشار مالی بر خانواده‌ها: با حذف ترم‌های مازاد و جرائم تأخیر، انگیزه دانشجویان برای به پایان رساندن دوره افزایش می‌یابد.

امید است با تصویب این سیاست دو ساله (به صورت آزمایشی برای دانشجویان ورودی ۱۳۹۸ و قبل از آن)، گره از کار بسیاری از سرمایه‌های انسانی کشور باز شده و نظام آموزش عالی گامی عملی در جهت تسهیل‌گری هوشمند بردارد.

با تجدید احترام