بر اساس آخرین آمارهای رسمی منتشر شده در تیرماه ۱۴۰۵:
· تولید روزانه بنزین: مجموع تولید پالایشگاهی و اختلاطی به ۱۲۷ میلیون لیتر در روز رسیده است.
· جمعیت ایران: بر اساس برآورد مرکز آمار ایران، جمعیت کشور ۸۷٬۰۰۶٬۰۳۷ نفر است.
محاسبه سرانه:
۱۲۷٬۰۰۰٬۰۰۰ لیتر ÷ ۸۷٬۰۰۶٬۰۳۷ نفر = ۱.۴۶ لیتر به ازای هر نفر در روز
یعنی اگر کل بنزین تولیدی کشور را به صورت مساوی بین همه ایرانیان تقسیم کنیم، به هر کد ملی ماهانه حدود ۴۴ لیتر بنزین (۱.۴۶ × ۳۰ روز) تعلق میگیرد.
یارانه بنزین را به کد ملی بدهیم، نه به پلاک خودرو!
شرح مسئله:
امروز یارانه بنزین در ایران به «خودرو» تعلق میگیرد، نه به «انسان». یعنی یک خانواده ۵ نفره با یک خودرو، دقیقاً همان سهمیه را میگیرد که یک خانواده ۵ نفره با سه خودرو! از طرفی، میلیونها خانوار بدون ماشین، هیچ بهرهای از این یارانه ملی نمیبرند. از نظر ما، این یعنی ناعادلانهترین شکل ممکن برای تقسیم یک منبع عمومی.
یک واقعیت عددی:
بر اساس آخرین آمار رسمی (تیرماه ۱۴۰۵)، مجموع تولید روزانه بنزین کشور به ۱۲۷ میلیون لیتر رسیده است. اگر این مقدار را بر ۸۷ میلیون جمعیت ایران تقسیم کنیم، به هر ایرانی روزانه ۱.۴۶ لیتر بنزین میرسد؛ یعنی ماهانه حدود ۴۴ لیتر برای هر کد ملی. این یعنی منابع کافی برای تخصیص عادلانه به همه افراد وجود دارد، فقط سیستم توزیع آن را به اشتباه به خودروها میدهد.
پیشنهاد ما:
۱. تخصیص سهمیه رایگان به هر کد ملی: بهجای تخصیص به پلاک خودرو، به هر کد ملی یک سهمیه ماهانه (۴۴ لیتر) به صورت رایگان تعلق بگیرد. این سهمیه پایه، حق همه ایرانیان است.
۲. تعیین قیمت مازاد بر اساس عرضه و تقاضا: مصرف بالاتر از سهمیه رایگان، از طریق سازوکار شفاف بورس و با قیمت شناور تأمین شود. دولت نیز با عرضه سهم خود در بازار، از نوسانات شدید قیمت جلوگیری کند.
۳ مزیت غیرقابلانکار:
- عدالت واقعی: یارانه به همه ایرانیان میرسد، فارغ از اینکه ماشین دارند یا نه.
- کاهش قاچاق و اسراف: وقتی سهمیه به فرد گره بخورد، انگیزه قاچاق و فروش غیررسمی بهشدت کم میشود.
- شفافیت اقتصادی: قیمت بنزین مازاد بر اساس مکانیزم بازار تنظیم میشود، در حالی که سبد پایه مردم (۴۴ لیتر رایگان) کاملاً تأمین است.
پاسخ به ۲ نگرانی بزرگ:
· اجرا نشدنی نیست: دولت قبلاً با طرح «کالابرگ» ثابت کرده که زیرساخت توزیع یارانه به کد ملی را دارد. تنها کافی است همان شبکه را به کیف پول سوخت متصل کنیم.
· بار مالی ندارد: سهمیه پایه ۴۴ لیتر رایگان به همه داده میشود و مازاد به قیمت روز عرضه میگردد. همچنین پیشنهاد میدهیم طرح ابتدا در یک استان بهصورت پایلوت اجرا شود تا اشکالات فنی و اجتماعی آن پیش از سراسری شدن برطرف گردد.
ما امضاکنندگان این کارزار از مجلس و دولت میخواهیم:
هرچه سریعتر لایحه تغییر تخصیص یارانه بنزین از «پلاک» به «کد ملی» را تدوین و برای تصویب به مجلس ارائه کنند. این طرح، هم به نفع عدالت است، هم به نفع اقتصاد و هم به نفع آینده انرژی ایران.
با امضای خود، به این مطالبه ملی اعتبار ببخشید.
موفق شد
بحث و گفتگو