ریاست محترم قوه قضائیه
ریاست محترم قوه مجریه
ریاست محترم مجلس شورای اسلامی
موضوع: درخواست اصلاح و تقویت قوانین برای پیشگیری از خشونت خانوادگی، حمایت از افراد در معرض خطر و جلوگیری از قتلهای ناموسی
هیچ انسانی مالک انسان دیگری نیست؛ نه پدر، نه مادر، نه برادر و نه هیچ فرد دیگری.
فرزند، دارایی خانواده نیست؛ انسانی مستقل با حق زندگی، آزادی، امنیت و انتخاب است. هیچ نسبت خانوادگی، باور شخصی یا مفهومی مانند غیرت و حفظ آبرو نمیتواند مجوز سلب آزادی، تهدید، خشونت یا گرفتن جان انسانی دیگر باشد.
با وجود اهمیت حق حیات و امنیت فردی، همچنان خشونتهای خانوادگی و قتلهای موسوم به ناموسی از جمله مسائلی هستند که ضرورت توجه جدی به راهکارهای قانونی و پیشگیرانه را نشان میدهند.
ما بر این باوریم که مقابله با چنین فجایعی نباید صرفاً به برخورد قضایی پس از وقوع جرم محدود شود. مسئولیت قانونگذار و نهادهای اجرایی و قضایی، تنها مجازات مجرمان نیست؛ بلکه ایجاد سازوکارهایی برای شناسایی خطر، حمایت از افراد تهدیدشده و جلوگیری از وقوع خشونت نیز بخشی اساسی از مسئولیت آنان است.
هیچ انسانی نباید برای حفظ جان خود ناچار به تحمل تهدید، اجبار، محدودیت غیرقانونی یا خشونت در محیط خانواده باشد.
در نامهٔ ۵۳ نهجالبلاغه، امام علی (ع) در سفارش به مالک اشتر درباره رفتار با مردم میفرمایند:
«فَإِنَّهُمْ صِنْفَانِ: إِمَّا أَخٌ لَکَ فِی الدّینِ وَإِمَّا نَظِیرٌ لَکَ فِی الْخَلْقِ»
یعنی: مردم دو دستهاند؛ یا برادر دینی تو هستند یا در آفرینش همانند تو.
این سخن یادآور آن است که انسانها، فارغ از تفاوتهای اعتقادی و اجتماعی، از کرامت انسانی برخوردارند و شایسته احترام و عدالت هستند.
همچنین امام علی (ع) در همین نامه بر مهربانی، عدالت و پرهیز از ستم تأکید میکنند.
این آموزهها ما را به مسئولیتی مهم یادآور میشوند: حفظ کرامت انسان نباید در برابر تعصب، قدرت، روابط خانوادگی یا ملاحظات اجتماعی نادیده گرفته شود.
ما امضاکنندگان این کارزار، از نهادهای مسئول درخواست داریم اقدامات زیر را در دستور کار قرار دهند:
۱. تدوین و اصلاح قوانین پیشگیرانه
قوانین مرتبط با خشونت خانوادگی و قتلهای ناموسی بازنگری و تقویت شوند و خلأهای قانونی موجود در زمینه پیشگیری و حمایت از قربانیان برطرف شوند.
۲. حمایت فوری از افراد در معرض خطر
سازوکارهای مشخص و قابل دسترس برای شناسایی تهدیدهای جانی و مداخله قانونی پیش از وقوع خشونتهای جبرانناپذیر ایجاد شود.
۳. مقابله با تهدید، ارعاب و اجبار خانوادگی
برای رسیدگی مؤثر به تهدیدهای جانی، حبس غیرقانونی، اجبار، کنترل خشونتآمیز و سایر رفتارهای تهدیدکننده امنیت افراد، راهکارهای قانونی و حمایتی مؤثر پیشبینی شود.
۴. ایجاد و گسترش مراکز امن
خانههای امن و مراکز حمایتی برای زنان، دختران و سایر افراد در معرض خشونت توسعه یابند تا دسترسی به حمایت قضایی، اجتماعی، روانشناختی و حقوقی امکانپذیر باشد.
۵. بازنگری در قوانین مرتبط با قتلهای ناموسی
قوانین مرتبط بهگونهای اصلاح شوند که هیچ انگیزهای مانند تعصب، غیرت، اختلاف خانوادگی یا حفظ آبرو موجب برخورد تبعیضآمیز، تخفیف ناموجه یا تضعیف حمایت از قربانیان نشود.
۶. حمایت از قربانیان و گزارشدهندگان
امنیت، محرمانگی و حمایت قانونی از افرادی که خشونت یا تهدید جانی را گزارش میکنند و همچنین شاهدان این موارد تضمین شود.
۷. آموزش و فرهنگسازی عمومی
آموزش حقوق فردی، کرامت انسانی، مسئولیت قانونی والدین و احترام به آزادی و استقلال اعضای خانواده در مدارس، دانشگاهها و رسانهها گسترش یابد.
۸. تشکیل کارگروه تخصصی
کارگروهی متشکل از حقوقدانان، جامعهشناسان، روانشناسان و متخصصان حوزه حمایت اجتماعی برای بررسی خلأهای قانونی و ارائه راهکارهای عملی تشکیل شود.
۹. نظارت و پاسخگویی نهادهای مسئول
گزارشهای شفاف و دورهای درباره اقدامات پیشگیرانه، میزان حمایت از افراد در معرض خطر و عملکرد دستگاههای مسئول منتشر شود.
۱۰. تدوین برنامه اجرایی مشخص
برای اجرای این مطالبات، برنامهای زمانبندیشده، دارای مسئولیتهای مشخص و قابل ارزیابی تدوین و به اطلاع عموم مردم برسد.
چرا این مطالبه ضروری است؟
خانواده باید نخستین محیط امنیت، آرامش و حمایت انسان باشد، نه جایی که فرد به دلیل انتخابهای شخصی خود از نزدیکترین افراد زندگیاش احساس خطر کند.
پدر بودن به معنای مسئولیت و حمایت است، نه مالکیت بر زندگی فرزند.
دختر بودن نباید به معنای محرومیت از حق انتخاب و استقلال باشد.
هیچکس نباید به دلیل متفاوت اندیشیدن، انتخاب کردن، نپذیرفتن خواسته دیگران یا مخالفت با باورهای خانوادگی، در معرض تهدید و خشونت قرار بگیرد.
حفظ آبرو نمیتواند از حفظ جان انسان مهمتر باشد و هیچ سنت یا تعصبی نباید بالاتر از حق حیات و امنیت افراد قرار گیرد.
درخواست نهایی و دعوت به امضا
ما امضاکنندگان این کارزار از ریاست قوه قضائیه، ریاست قوه مجریه و مجلس شورای اسلامی درخواست داریم با بررسی جدی این مطالبه، اقدامات لازم را برای اصلاح قوانین، رفع خلأهای حمایتی و ایجاد سازوکارهای مؤثر پیشگیری از خشونت خانوادگی و قتلهای ناموسی در دستور کار قرار دهند.
هدف این کارزار مقابله با خانواده، دین یا فرهنگ نیست؛ بلکه دفاع از معنای واقعی خانواده، یعنی محبت، امنیت، احترام و حمایت است.
این مطالبه برای آن است که هیچ انسانی به دلیل نسبت خانوادگی، جنسیت، باور یا انتخاب شخصی، از حق زندگی و امنیت محروم نشود.
ما خواهان جامعهای هستیم که در آن پیشگیری جایگزین بیتفاوتی شود، حمایت پیش از وقوع فاجعه صورت بگیرد و قانون پناهگاه امن افراد در معرض خطر باشد.
از تمام شهروندان، حقوقدانان، فعالان اجتماعی و مدافعان کرامت انسانی دعوت میکنیم با امضای این کارزار، از مطالبه تدوین و اجرای قوانین پیشگیرانه حمایت کنند.
شاید اقدام امروز ما، مانع وقوع فاجعهای در فردا شود.
هیچ انسانی مالک انسان دیگری نیست؛ جان انسان حق اوست، نه اختیار دیگران.

بحث و گفتگو