ریاست محترم مجلس شورای اسلامی

دولت محترم و دستگاه‌های مسئول حوزهٔ سلامت کشور

موضوع: درخواست برخورد جدی و ایجاد نظارت مستقل برای جلوگیری از دریافت مبالغ غیرقانونی از سوی عده‌ای از پزشکان برای عمل‌های جراحی از بیماران، تحت عنوان هزینهٔ عمل (آندر) یا (زیرمیزی) و غیره

ما امضاکنندگان این کارزار، با نگرانی عمیق نسبت به وضعیت موجود در حوزهٔ درمان کشور، خواستار اقدام فوری و جدی مجلس شورای اسلامی، دولت و دستگاه‌های مسئول برای جلوگیری از مطالبه و دریافت وجوه غیرقانونی و خارج از تعرفه‌های رسمی از بیماران هستیم.

متأسفانه عده‌ای از پزشکان برای انجام اعمال پزشکی و جراحی، در مطب‌ها و مراکز درمانی، شخصاً یا از طریق دستیاران و عوامل خود، مبالغ سنگینی را تحت عناوینی مانند «هزینهٔ عمل»، «زیرمیزی» و سایر عناوین غیررسمی از بیماران مطالبه می‌کنند؛ مبالغی که در بسیاری از موارد، خارج از توان مالی بیماران و خانواده‌های آنان است.

این موضوع تنها یک مسئلهٔ مالی نیست؛ مسئله، سلامت و جان انسان‌هاست.

بیماری که در شرایط اضطرار و نگرانی برای سلامت خود یا یکی از اعضای خانواده‌اش به پزشک مراجعه می‌کند، نباید در موقعیتی قرار گیرد که برای دریافت درمان مورد نیاز خود، ناچار به پرداخت مبالغ غیرشفاف و خارج از چارچوب قانونی شود.

از سوی دیگر، مبالغی که خارج از چارچوب رسمی دریافت می‌شوند، ممکن است تحت پوشش بیمه قرار نگیرند و همین مسئله فشار مضاعفی بر بیمار و خانوادهٔ او وارد کند. برخی خانواده‌ها برای تأمین این مبالغ مجبور به قرض گرفتن، فروش دارایی یا تحمل بدهی‌های سنگین می‌شوند و برخی بیماران نیز به دلیل ناتوانی مالی، از انجام عمل یا درمان مورد نیاز خود منصرف می‌شوند.

در چنین شرایطی، بیمار ممکن است ناچار به مراجعه به مراکز دولتی شود؛ مراکزی که در برخی موارد با صف‌های طولانی، محدودیت ظرفیت و تأخیر در ارائهٔ خدمات مواجه هستند. این وضعیت می‌تواند روند درمان را مختل کرده و سلامت بیمار را با خطر مواجه سازد.

از سوی دیگر، ضعف احتمالی در سازوکارهای نظارتی و رسیدگی به این تخلفات، موجب نگرانی دربارهٔ ادامهٔ چنین وضعیتی در برخی مطب‌ها و مراکز درمانی شده است. هنگامی که بخش مهمی از فرایند نظارت و رسیدگی به شکایات در ساختارهای مرتبط با جامعهٔ پزشکی انجام می‌شود، ضرورت پیش‌بینی نظارت مستقل و بی‌طرفانه برای جلوگیری از هرگونه تعارض منافع احتمالی بیش از پیش احساس می‌شود.

آیا پذیرفتنی است که بیمار برای برخورداری از حق درمان، مجبور به پرداخت مبالغی شود که خارج از تعرفه‌های قانونی مطالبه می‌شوند؟ آیا نباید نهادی مستقل وجود داشته باشد که بدون ملاحظهٔ جایگاه و موقعیت افراد، بر این تخلفات نظارت کند؟

این موضوع فقط مربوط به امروز نیست؛ هر یک از ما و خانواده‌هایمان ممکن است امروز، فردا یا در سال‌های آینده در جایگاه یک بیمار قرار بگیریم. بنابراین، مقابله با دریافت وجوه غیررسمی، مطالبه‌ای عمومی و مربوط به حقوق همهٔ مردم است.

ما ضمن احترام به پزشکان شریف، متعهد و قانون‌مدار کشور، خواستار برخورد جدی، عادلانه و بدون تبعیض با افرادی هستیم که در صورت احراز تخلف، از شرایط بیماری و اضطرار مردم برای مطالبه یا دریافت وجوه خارج از چارچوب قانونی استفاده می‌کنند.

خواسته‌های مشخص ما از مجلس شورای اسلامی و دولت محترم:

۱. ایجاد سازوکار نظارتی مستقل و بی‌طرف

سازوکاری مستقل، شفاف و مؤثر برای نظارت بر دریافت هزینه‌های پزشکی و جراحی ایجاد شود تا رسیدگی به تخلفات، صرفاً به سازوکارهای داخلی صنف مربوط محدود نباشد و از هرگونه تعارض منافع احتمالی جلوگیری شود.

۲. تعیین مرجع مستقل برای رسیدگی به شکایات بیماران

مرجعی مشخص، پاسخگو و دارای اختیار قانونی برای دریافت، بررسی و پیگیری شکایات مربوط به مطالبه و دریافت زیرمیزی تعیین یا تقویت شود تا بیماران بتوانند بدون سرگردانی میان سازمان‌ها، شکایت خود را ثبت و نتیجه را پیگیری کنند.

۳. انجام بازرسی‌های نامحسوس و میدانی از مطب‌ها و مراکز درمانی

از بازرسان و ناظران آموزش‌دیده، بی‌طرف و مورد اعتماد استفاده شود تا در چارچوب قانون و با رعایت ضوابط مربوط، به‌صورت نامحسوس و در قالب بازرسی‌های رسمی و مجاز، وضعیت دریافت هزینه‌ها در مطب‌ها و مراکز درمانی را بررسی کنند.

این بازرسی‌ها نباید صرفاً به مواردی محدود شود که بیمار از تخلف شکایت کرده است؛ بلکه لازم است به‌صورت دوره‌ای، هدفمند و پیشگیرانه نیز انجام شود تا در صورت مطالبه یا دریافت وجوه غیررسمی و خارج از تعرفه‌های قانونی، موضوع به‌صورت مستند بررسی و پس از احراز تخلف، اقدامات قانونی لازم انجام گیرد.

۴. برخورد قانونی و بدون تبعیض با متخلفان

با هر فردی که تخلف او در مطالبه یا دریافت وجوه غیرقانونی احراز شود، بدون توجه به شهرت، جایگاه شغلی، موقعیت اجتماعی یا میزان نفوذ وی، مطابق قوانین و مقررات برخورد شود و ضمانت‌های اجرایی موجود به‌صورت مؤثر اعمال گردد.

۵. اعلام شفاف هزینه‌های رسمی پیش از درمان

مراکز درمانی و پزشکان ملزم به شفاف‌سازی هزینه‌های قانونی خدمات و جراحی‌ها پیش از انجام درمان باشند و سازوکار مؤثری برای جلوگیری از مطالبهٔ مبالغ خارج از چارچوب قانونی پیش‌بینی شود.

۶. حمایت از بیمارانی که تخلف را گزارش می‌کنند

امکان ثبت شکایت محرمانه و امن فراهم شود تا بیماران به دلیل ترس از اختلال در روند درمان، نگرانی از برخوردهای احتمالی یا وابستگی به پزشک معالج، از گزارش تخلف منصرف نشوند. همچنین لازم است تدابیر مناسبی برای جلوگیری از تضییع حقوق بیماران شاکی در نظر گرفته شود.

۷. انتشار گزارش‌های شفاف از عملکرد نظارتی

آمار بازرسی‌ها، شکایات ثبت‌شده، نتایج رسیدگی‌ها و اقدامات قانونی انجام‌شده، با رعایت حریم خصوصی افراد و سایر الزامات قانونی، به‌صورت دوره‌ای منتشر شود تا مردم بتوانند میزان اثربخشی نظارت را ارزیابی کنند.

۸. جلوگیری از تأخیر در درمان به دلیل ناتوانی مالی

سازوکارهایی پیش‌بینی شود تا هیچ بیماری به دلیل ناتوانی در پرداخت وجوه غیررسمی یا خارج از چارچوب قانونی، از دسترسی به درمان ضروری محروم نشود یا ناچار به تحمل تأخیرهای زیان‌بار در روند درمان نگردد.

سخن پایانی؛ امروز نوبت دیگری است، فردا ممکن است نوبت ما باشد

ما امضاکنندگان این کارزار معتقدیم که سلامت و جان مردم نباید به توانایی مالی آنان برای پرداخت مبالغ غیررسمی وابسته باشد.

هیچ بیماری نباید در شرایط بیماری و اضطرار، میان پرداخت وجه خارج از چارچوب قانونی و به خطر افتادن یا به تأخیر افتادن درمان خود، مجبور به انتخاب شود.

این کارزار علیه جامعهٔ پزشکی نیست؛ بلکه مطالبه‌ای برای حمایت از حقوق بیماران، صیانت از شأن پزشکان قانون‌مدار، افزایش شفافیت در نظام سلامت و جلوگیری از سوءاستفادهٔ احتمالی از نیاز درمانی مردم است.

از مجلس شورای اسلامی، دولت محترم و دستگاه‌های مسئول درخواست داریم این مطالبهٔ عمومی را جدی گرفته و با ایجاد نظارت مستقل، انجام بازرسی‌های مؤثر و برخورد قانونی با متخلفان، اجازه ندهند دریافت وجوه غیرقانونی و خارج از تعرفه به مانعی در مسیر درمان مردم تبدیل شود.

امروز ممکن است شخص دیگری بیمار باشد؛ فردا ممکن است خود ما، فرزندانمان، پدر و مادرمان یا عزیزانمان در همان جایگاه قرار بگیرند.

امضای این کارزار، حمایت از حق برخورداری از درمان شفاف، عادلانه و قانونی است. با امضای آن، از مسئولان می‌خواهیم به‌جای اکتفا به وعده‌ها و نظارت‌های صرفاً اداری، اقدامات عملی و قابل ارزیابی برای حل این مشکل انجام دهند.

سلامت مردم نباید قیمت پنهان داشته باشد؛ درمان نباید به توانایی پرداخت زیرمیزی وابسته باشد.

از همهٔ هم‌وطنان دعوت می‌کنیم با امضای این کارزار، از حقوق بیماران و خانواده‌های آنان حمایت کنند و صدای مطالبهٔ عمومی برای شفافیت، عدالت و نظارت مؤثر در نظام سلامت باشند.