بسمه تعالی
نمایندگان محترم مجلس شورای اسلامی
موضوع: هشدار نخبگان فرهنگی درباره یک خسارت جبرانناپذیر ملی - بیانیه جمعی استادان، پژوهشگران، هنرمندان و فعالان میراث فرهنگی و هنرهای سنتی کشور
با سلام و احترام؛
ما، جمعی از استادان دارای نشان درجه یک هنری، اعضای هیئت علمی دانشگاهها، پژوهشگران، هنرمندان پیشکسوت، رؤسای انجمنهای علمی و تخصصی و فعالان حوزه میراث فرهنگی و هنرهای سنتی کشور، نگرانی عمیق خود را نسبت به اخبار و گزارشهای منتشرشده درباره احتمال تضعیف، تخلیه، تغییر کاربری یا فروپاشی ساختار پژوهشکده هنرهای سنتی اعلام میکنیم و از جنابعالی به عنوان نمایندگان ملت و پاسداران منافع ملی درخواست داریم با قید فوریت به این موضوع ورود کنید.
موضوع مورد بحث صرفاً جابهجایی یک واحد اداری یا تغییر کاربری بخشی از یک ساختمان نیست. آنچه امروز در معرض تهدید قرار گرفته، یکی از مهمترین زیرساختهای فرهنگی و تمدنی کشور و تنها نهاد تخصصی رسمی هنرهای سنتی ایران است؛ نهادی که ریشههای آن به بیش از یک قرن تلاش مستمر برای حفظ، آموزش، پژوهش، احیا و انتقال میراث هنری این سرزمین بازمیگردد.
پژوهشکده هنرهای سنتی تنها مجموعهای از اتاقها، کارگاهها و ساختارهای اداری نیست؛ این مرکز بخشی از حافظه تاریخی و فرهنگی ملت ایران است. در دل این مجموعه، دانش انباشته نسلهای متوالی هنرمندان ایرانی جریان دارد؛ دانشی که از استاد به شاگرد منتقل شده و امروز در قالب گنجینهای کمنظیر از آثار، اسناد، ابزارها، شیوههای آموزشی و سنتهای زنده هنری به ما رسیده است.
این مجموعه، میراثدار مستقیم جریانهایی است که از مدرسه صنایع مستظرفه و هنرستان صنایع قدیم آغاز شد و با تلاش نسلهای برجستهای از هنرمندان و استادان بزرگ ایران تداوم یافت. آثار، اسناد، ابزارها و یادگارهای موجود در این مرکز، تنها اشیای موزهای نیستند؛ آنها اسناد زنده تاریخ هنر ایران و نشانههای استمرار یک سنت تمدنی هستند که در طول دههها شکل گرفته است.
نمایندگان محترم،
هنرهای سنتی ایران صرفاً مجموعهای از مهارتهای تولیدی یا صنایع دستی نیستند. این هنرها بخشی از بنیان هویت ملی، حافظه تاریخی، سرمایه اجتماعی و قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران محسوب میشوند. در جهانی که بسیاری از کشورها برای خلق و بازسازی هویت فرهنگی خود میلیاردها دلار هزینه میکنند، ایران از موهبت میراثی برخوردار است که حاصل هزاران سال تجربه تمدنی، خلاقیت هنری و انتقال دانش میان نسلهاست.
از همین رو، پژوهشکده هنرهای سنتی صرفاً یک مرکز پژوهشی یا آموزشی نیست، بلکه یکی از مهمترین زیرساختهای ملی برای تحقق اهداف فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی کشور در حوزه هنرهای سنتی و صنایع دستی به شمار میآید.
این مرکز از معدود ظرفیتهای تخصصی کشور برای تحقق اهداف «سند ملی توسعه صنایع دستی» است؛ سندی که بر صیانت از میراث هنری ایران، ارتقای آموزش و پژوهش، توسعه اقتصاد خلاق، افزایش اشتغال پایدار، تقویت صادرات فرهنگی، توسعه بازارهای داخلی و بینالمللی، گسترش نوآوری، حمایت از انتقال دانش میان نسلها و تقویت دیپلماسی فرهنگی کشور تأکید دارد.
بدیهی است تحقق این اهداف بدون وجود نهادهای تخصصی، مرجع و دارای پشتوانه تاریخی ممکن نخواهد بود. پژوهشکده هنرهای سنتی یکی از مهمترین حلقههای اتصال میان استادان، هنرمندان، دانشگاهها، پژوهشگران، کارگاههای زنده هنری، مراکز آموزشی و ساختارهای سیاستگذاری کشور است. تضعیف این حلقه، به معنای تضعیف بخشی از ظرفیت اجرایی کشور برای تحقق اسناد بالادستی و سیاستهای کلان فرهنگی خواهد بود.
نمایندگان محترم ملت
تجربه جهانی نشان میدهد نابودی نهادهای حافظ میراث فرهنگی بسیار آسانتر از بازسازی آنهاست. اگر زنجیره انتقال دانش سنتی گسسته شود، اگر کارگاههای زنده هنری از میان بروند، اگر ارتباط میان نسلهای استادان و شاگردان قطع شود و اگر حافظه نهادی هنرهای سنتی کشور آسیب ببیند، بخشی از این خسارت برای همیشه غیرقابل جبران خواهد بود.
امروز مسئله صرفاً سرنوشت یک پژوهشکده نیست؛ مسئله دفاع از یکی از مهمترین سنگرهای هویت فرهنگی ایران است.
ما از مجلس شورای اسلامی انتظار داریم:
۱. موضوع را با قید فوریت در کمیسیون فرهنگی و سایر کمیسیونهای ذیربط مورد بررسی قرار دهد.
۲. از وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی درباره برنامهها و تصمیمات مرتبط با پژوهشکده هنرهای سنتی گزارش رسمی مطالبه کند.
۳. از هرگونه اقدام منجر به تضعیف، تخلیه، تجزیه، تغییر کاربری یا فروپاشی ساختار پژوهشکده هنرهای سنتی جلوگیری به عمل آورد.
۴. زمینه تثبیت حقوقی، ساختاری، بودجهای و مدیریتی این نهاد را به عنوان یکی از ارکان صیانت از میراث فرهنگی کشور فراهم سازد.
۵. با حمایت از تقویت و بازآفرینی ظرفیتهای پژوهشکده، زمینه تبدیل دوباره آن به قطب ملی و منطقهای آموزش، پژوهش، خلاقیت، نوآوری و توسعه هنرهای سنتی را فراهم آورد.
نمایندگان محترم،
تاریخ درباره نحوه مواجهه ما با میراث تمدنی ایران قضاوت خواهد کرد. نسلهای آینده خواهند پرسید هنگامی که یکی از مهمترین نهادهای حافظ هنرهای سنتی کشور در معرض تهدید قرار گرفت، مسئولان، نخبگان و نمایندگان ملت چه کردند.
امروز فرصتی تاریخی برای پاسداری از یکی از ارزشمندترین سرمایههای فرهنگی کشور پیش روی ماست.
پژوهشکده هنرهای سنتی یک ساختمان نیست که جابهجا شود؛ بخشی از حافظه تمدنی ایران است که اگر آسیب ببیند، بازسازی آن به سادگی ممکن نخواهد بود.
امید داریم مجلس شورای اسلامی، در جایگاه عالیترین نهاد قانونگذاری و ناظر بر صیانت از منافع ملی، با حساسیت و مسئولیتپذیری شایسته از این میراث گرانسنگ فرهنگی حراست کرده و مانع از وقوع تصمیماتی شود که آثار و پیامدهای آن برای سالها بر پیکره فرهنگ و هویت ملی کشور باقی خواهد ماند.
با احترام؛
جمعی از استادان دارای نشان درجه یک هنری - اعضای هیئت علمی دانشگاهها - پژوهشگران و صاحبنظران حوزه میراث فرهنگی - رؤسای انجمنهای علمی و تخصصی - هنرمندان پیشکسوت و فعالان هنرهای سنتی ایران
ویژه
بحث و گفتگو