به نام خدا

ریاست محترم جمهوری

ریاست محترم مجلس شورای اسلامی

رئیس محترم قوه قضائیه

رئیس محترم مجمع تشخیص مصلحت نظام

رئیس محترم سازمان حفاظت محیط‌زیست

با سلام و احترام؛

سرزمین ایران میراث مشترک همه ایرانیان و امانتی برای نسل‌های آینده است. کوه‌ها، جنگل‌ها، مراتع، دشت‌ها، تالاب‌ها، سواحل، حریم رودخانه‌ها، مسیل‌ها و سایر عرصه‌های طبیعی، علاوه بر ارزش‌های زیست‌محیطی، نقش مهمی در تأمین آب، کاهش خطر سیلاب، جلوگیری از فرسایش خاک، حفظ تنوع زیستی، سلامت شهروندان و توسعه پایدار کشور دارند.

با وجود قوانین و دستگاه‌های متعدد، در سال‌های گذشته در نقاط مختلف کشور شاهد تخریب عرصه‌های طبیعی، تصرف اراضی، تغییر کاربری‌های مغایر ضوابط، ساخت‌وساز در مناطق حساس، مسدود شدن مسیرهای طبیعی هدایت آب‌های سطحی و ناهماهنگی میان دستگاه‌های مسئول بوده‌ایم. این ناهماهنگی‌ها گاه موجب تأخیر در تصمیم‌گیری، اختلاف میان دستگاه‌ها و کاهش اثربخشی اقدامات حفاظتی شده و خسارات جبران‌ناپذیری به منابع طبیعی کشور وارد کرده است.

از این‌رو، ما امضاکنندگان این کارزار درخواست می‌کنیم با تدوین و تصویب «قانون نگهبانی از سرزمین»، نظامی هماهنگ، شفاف و پاسخگو برای حفاظت از عرصه‌های طبیعی کشور ایجاد کنند.

پیشنهاد می‌شود این قانون دارای محورهای زیر باشد:

• ایجاد سازوکار واحد برای هماهنگی میان دستگاه‌های مسئول و جلوگیری از تداخل وظایف.

• حفاظت از کوه‌ها، جنگل‌ها، مراتع، دشت‌ها، تالاب‌ها، سواحل، حریم رودخانه‌ها، مسیل‌ها و سایر اراضی ملی بر پایه اصول توسعه پایدار.

• الزام انجام و رعایت ارزیابی‌های زیست‌محیطی برای طرح‌ها و پروژه‌های عمرانی در مناطق حساس پیش از صدور هرگونه مجوز.

• پیشگیری از تغییر کاربری‌های مغایر ضوابط و حفاظت از مسیرهای طبیعی هدایت آب‌های سطحی.

• ایجاد بانک اطلاعات ملی و عمومی شامل اراضی ملی، مناطق حفاظت‌شده، مجوزهای تغییر کاربری و پروژه‌های عمرانی، به‌گونه‌ای که اطلاعات غیرمحرمانه برای عموم مردم قابل دسترس باشد.

• پیشنهاد می‌شود در چارچوب این قانون سامانه ملی گزارش‌های مردمی شامل شماره تلفن کوتاه، وب‌سایت و سایر راه‌های ارتباطی برای دریافت گزارش‌های مردمی درباره تصرف اراضی، تخریب محیط‌زیست، ساخت‌وسازهای غیرمجاز و سایر تخلفات، همراه با کد رهگیری و امکان پیگیری نتیجه گزارش.

• تعیین مهلت قانونی مشخص برای رسیدگی به گزارش‌های مردمی و پرونده‌های مربوط به تخریب و تصرف اراضی و الزام دستگاه مسئول به اعلام نتیجه رسیدگی.

• استفاده از تصاویر ماهواره‌ای، پهپادها و سامانه‌های هوشمند برای پایش مستمر عرصه‌های طبیعی، شناسایی سریع تخلفات و جلوگیری از گسترش آن‌ها.

• تعیین مسئولیت و پاسخگویی شفاف دستگاه‌های اجرایی و برخورد مؤثر، سریع و بدون تبعیض با متخلفان.

• استفاده از ظرفیت دانشگاه‌ها، متخصصان، سازمان‌های مردم‌نهاد و جوامع محلی در تصمیم‌گیری‌ها و نظارت بر اجرای قانون.

• انتشار عمومی و شفاف اطلاعات مربوط به طرح‌های عمرانی و تغییر کاربری در مناطق حساس، به‌گونه‌ای که شهروندان پیش از اجرای پروژه‌ها از آن‌ها آگاه شوند.

• توسعه آموزش و فرهنگ‌سازی درباره اهمیت حفاظت از سرزمین، منابع طبیعی و پیامدهای تخریب آن در مدارس، دانشگاه‌ها، رسانه‌ها و برنامه‌های عمومی.

• تدوین و اجرای برنامه‌های احیا، بازسازی و جبران خسارت در عرصه‌های طبیعی آسیب‌دیده.

هدف این درخواست جلوگیری از توسعه و عمران کشور نیست، بلکه تحقق توسعه‌ای قانونمند، علمی، شفاف و سازگار با محیط‌زیست است؛ توسعه‌ای که حقوق نسل امروز و نسل‌های آینده را هم‌زمان حفظ کند.

پیشنهاد تکمیلی:

در صورت تصویب و اجرای موفق «قانون نگهبانی از سرزمین» و در صورت تشخیص قانون‌گذار، پیشنهاد می‌شود امکان بررسی تشکیل نهادی تخصصی با عنوان «سازمان نگهبان سرزمین» نیز فراهم شود تا در صورت نیاز، مسئولیت هماهنگی، پایش و نظارت بر اجرای این قانون را بر عهده داشته باشد. این پیشنهاد به‌عنوان یک راهکار بلندمدت مطرح می‌شود و تصمیم‌گیری درباره آن بر عهده مراجع قانون‌گذاری کشور خواهد بود.

حفاظت از سرزمین، حفاظت از آینده ایران است.

امید است با تصویب «قانون نگهبانی از سرزمین»، از تکرار بسیاری از تخریب‌های جبران‌ناپذیر جلوگیری شود و میراث طبیعی ایران برای نسل‌های آینده حفظ گردد.