ریاست محترم جمهوری اسلامی ایران
موضوع: نامه به رئیس جمهور در مورد اعلام آمادگی اعضای هیئت علمی دانشگاهها برای همکاری در جهت حفظ منافع ملی و نگرانی برای آینده ایران
با سلام و احترام
ما، جمعی از اعضای هیأت علمی و دانشگاهیان دانشگاههای کشور، در آستانه سومین سال آغاز به کار دولت جنابعالی، بر خود فرض میدانیم که در این مقطع حساس از تاریخ معاصر ایران، دغدغهها، نگرانیها و پیشنهادهای خود را از منظر مسئولیت علمی، ملی و اجتماعی با حضرتعالی و دیگر ارکان تصمیمگیری کشور در میان بگذاریم و همزمان آمادگی خود را برای هرگونه همکاری کارشناسانه در جهت تأمین منافع ملی و آینده ایران اعلام کنیم.
دولت جنابعالی در شرایطی مسئولیت اداره کشور را بر عهده گرفت که ایران با مجموعهای کمسابقه از فشارهای خارجی، تحریمهای گسترده، بحرانهای اقتصادی و در ادامه، جنگ و ناامنی مواجه شد؛ شرایطی که شاید بتوان آن را از دشوارترین مقاطع تاریخ معاصر کشور دانست.
در آستانه پنجاهمین سال پیروزی انقلاب اسلامی، جامعه ایران بیش از هر زمان دیگری نیازمند گفتوگویی ملی درباره آینده خویش است. تجربه نیمقرن گذشته نشان داده است که نه بازگشت به گذشته راهگشاست و نه استمرار وضعیت موجود بدون اصلاحات میتواند پاسخگوی مطالبات جامعه باشد. آینده ایران در گرو حرکت تدریجی، عقلانی و مسالمتآمیز به سوی حکمرانی کارآمدتر، پاسخگوتر و مردمسالارانهتر است.
مایه نگرانی است که در چنین شرایطی، دو جریان افراطی هرچند با شعارهایی متفاوت و حتی متعارض، عملاً در مسیری همسو با تضعیف انسجام ملی حرکت میکنند؛ از یک سو کسانی که امید خود را به مداخله خارجی، جنگ یا بازگشت به گذشته دور گره زدهاند و از سوی دیگر آنان که هرگونه اصلاح، گفتوگو و دیپلماسی را نفی کرده و استمرار تنش و تقابل را تنها راه میدانند. نتیجه عملی هر دو رویکرد، هرچند با انگیزههای متفاوت، تضعیف ایران، کاهش اعتبار بینالمللی کشور و فراهم شدن بستر سوءاستفاده دشمنان، از جمله گروههای تروریستی و تجزیهطلب است. دانشگاهیان بر این باورند که حفظ تمامیت ارضی، استقلال و عزت ایران نه از مسیر افراط، بلکه از مسیر عقلانیت، وفاق ملی و اصلاحات پایدار امکانپذیر خواهد بود.
بر همین اساس، نکات زیر را به استحضار میرسانیم:
۱. تجاوز نظامی علیه ایران، نقض آشکار حقوق بینالملل و حاکمیت ملی کشور است و تهاجم ددمنشانه آمریکایی-صهیونی که با ادعای دلسوزی و آزادی برای ملت ایران صورت گرفته، نتیجهای جز کشتار مردم، تخریب زیرساختها و گسترش سلطه امپریالیسم نداشته و دفاع مشروع از سرزمین و میهن عزیز و استقلال کشور را وظیفه قطعی و غیرقابل تردید مردم ایران میدانیم.
۲. عملکرد دولت در مدیریت کشور در شرایط جنگ، تحریم و فشارهای اقتصادی، بهویژه در تأمین نیازهای عمومی، حفظ خدمات اساسی و استمرار اداره کشور را، با وجود همه مشکلات، قابل قبول و در مواردی فراتر از انتظار ارزیابی میکنیم. همچنین تلاشهای دیپلماتیک دولت برای کاهش تنشها و پیگیری منافع ملی شایسته تقدیر است.
۳. رشادت و ایثار نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران در دفاع از تمامیت ارضی کشور، مایه افتخار هر ایرانی وطندوست است و ضمن ادای احترام به همه شهیدان، جانبازان و خانوادههای آنان، از خداوند متعال عزت و امنیت پایدار ایران را مسئلت داریم.
۴. در عین حال، استمرار ادبیات تند، تخریبی و دو قطبیسازی توسط بعضی رسانهها علیه دولت، مذاکرهکنندگان و هرگونه تلاش برای حلوفصل مسالمتآمیز اختلافات موجب نگرانی عمیق است. در شرایط تهدید خارجی، انسجام داخلی یک سرمایه راهبردی است و هر اقدامی که این سرمایه را تضعیف کند، خواسته یا ناخواسته در جهت منافع دشمنان ایران خواهد بود. از سوی دیگر، اکثریت جامعه و بسیاری از نخبگان کشور از امکان کافی برای بیان دیدگاههای خود در رسانههای عمومی برخوردار نیستند.
۵. آسیب به زیرساختهای اقتصادی، صنعتی، علمی، آموزشی و فناوری کشور که طی دههها با سرمایهگذاریهای گسترده ملی شکل گرفتهاند، موجب خسارات سنگینی شده و میتواند آثار بلندمدتی بر توسعه، رفاه و امنیت ملی برجای گذارد. تداوم جنگ، تحریم و تخریب زیرساختها، خطر گسترش فقر، بیکاری، کاهش خدمات عمومی و افزایش نارضایتی اجتماعی را در پی خواهد داشت.
۶. حوزه سلامت نیز از این شرایط مستثنا نیست. مشکلات تأمین دارو، تجهیزات پزشکی، کالاهای اساسی و فشار بر نظام سلامت و بیش از همه کودکان، سالمندان، بیماران مزمن و اقشار آسیبپذیر را تهدید میکند و نیازمند برنامهریزی فوری و حمایت ویژهای میباشد.
۷. روند مهاجرت نخبگان، استادان، پژوهشگران و دانشآموختگان دانشگاهی، یکی از جدیترین تهدیدهای پیش روی آینده ایران است. همزمان، کاهش روند تولیدات علمی، افت جایگاه بینالمللی دانشگاهها و محدود شدن همکاریهای علمی جهانی، زنگ خطری جدی برای توسعه علمی کشور به شمار میرود.
ما بر این باوریم که دفاع از ایران مقولهای فراگیر و همهجانبه بوده و صرفاً به میدان نظامی محدود نمیشود، بلکه در عرصههای اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی، علمی و دیپلماتیک نیز باید بهصورت هماهنگ و با همان جدیت دنبال شود. از این رو، پیشنهادهای زیر را ارائه میکنیم:
الف: بازسازی اعتماد عمومی و اصلاح رابطه دولت، حاکمیت و ملت باید به یک اولویت ملی تبدیل شود. تقویت سرمایه اجتماعی، گسترش گفتوگوی ملی، توجه و تکریم آزادیهای مصرح در قانون اساسی، استفاده از همه ظرفیتهای قانونی برای کاهش شکافهای اجتماعی و بهرهگیری از شخصیتهای موجه و محبوب ملی، علمی، فرهنگی، هنری و ورزشی به عنوان سفیران صلح و همبستگی، میتواند قدرت ملی ایران را به شکل چشمگیری افزایش دهد. تحقق این هدف، مستلزم برداشتن گامهای عملی در جهت افزایش مشارکت عمومی، رفع محدودیتهای غیرضروری و ایجاد فضای اعتماد متقابل است.
ب: بهبود معیشت مردم، حمایت هدفمند از اقشار آسیبپذیر و تدوین برنامهای عملیاتی برای کاهش آثار جنگ و تحریم، باید در صدر برنامههای دولت و سایر نهادهای مسئول قرار گیرد.
ج: تجربه تاریخ نشان داده است که هیچ جنگی برنده واقعی ندارد و جنگهای نابرابر، خسارتهای عمیقتری بر ملتها تحمیل میکنند. از این رو، بهرهگیری از همه ظرفیتهای دیپلماسی برای دستیابی به توافقی عزتمندانه، صلحی پایدار و کاهش تنشهای منطقهای ضرورتی انکارناپذیر است. تحقق این هدف، نیازمند وفاق درونی، شجاعت سیاسی و حمایت همه ارکان نظام از دیپلماسی ملی است.
د: جنگ کنونی صرفاً یک منازعه دوجانبه نیست، بلکه صحنهای از رقابت بازیگران متعدد منطقهای و فرامنطقهای است که هر یک منافع خود را دنبال میکنند. در چنین شرایطی، همه جریانهای سیاسی که دغدغه ایران را دارند، باید از گرفتار شدن در بازی طراحیشده دشمنان کشور پرهیز کنند و منافع ملی را بر منافع جناحی ترجیح دهند.
ه: دولت، به عنوان مسئول اداره کشور، باید در سیاستگذاریهای مرتبط با جنگ، صلح، دیپلماسی و توافق، بر مبنای منافع ملی و نظر کارشناسان مستقل تصمیم بگیرد و تحت تأثیر فشار جریانهای اقلیت پر سر و صدا قرار نگیرد. همچنین رسانههای عمومی که با منابع ملی اداره میشوند، باید بازتابدهنده تنوع دیدگاههای جامعه و نماینده اکثریت ملت باشند، نه تریبون انحصاری یک جریان خاص.
در پایان، بار دیگر تأکید میکنیم که این نامه نه از سر رقابت سیاسی، بلکه از موضع مسئولیت دانشگاهی، دغدغه ملی و تعهد به آینده ایران نگاشته شده است. ما باور داریم که ایران، با تکیه بر سرمایه انسانی، عقلانیت، اصلاحات، انسجام ملی و تعامل سازنده با جهان، قادر خواهد بود از این دوران دشوار عبور کند و آیندهای شایسته ملت بزرگ ایران رقم بزند.
والسلام علیکم و رحمهالله
ویژه
بحث و گفتگو