ریاست محترم مجلس شورای اسلامی
وزیر محترم امور اقتصادی و دارایی
ریاست محترم شورای عالی بورس و سازمان بورس و اوراق بهادار
با سلام،
سهامدار، مالک بخشی از یک شرکت است؛ اما در عمل، هنگامی که حقوق جمعی سهامداران در اثر تخلف، معاملات زیان‌بار، ارائه اطلاعات خلاف واقع، تضییع دارایی‌های شرکت یا سوءمدیریت احتمالی آسیب می‌بیند، دسترسی وی به یک سازوکار مؤثر، تخصصی و متناسب برای احقاق حق با محدودیت‌های جدی مواجه است.
در بسیاری از این موارد، زیان میان هزاران سهامدار توزیع شده است؛ اما پیگیری حقوقی عملاً بر عهده تک‌تک آنان قرار می‌گیرد. هزینه‌های کارشناسی، وکالت و دادرسی و همچنین دشواری دسترسی به اسناد و اطلاعات می‌تواند برای سهامدار خرد سنگین یا عملاً غیرقابل‌تحمل باشد. در نتیجه، «حق قانونی» بدون وجود «امکان عملی پیگیری» باقی می‌ماند.
قانون بازار اوراق بهادار جمهوری اسلامی ایران در ماده ۷، از جمله در بندهای ۸، ۹ و ۱۱، وظایفی در زمینه پیشگیری و پیگیری تخلفات و حمایت از حقوق و منافع سرمایه‌گذاران برای سازمان بورس و اوراق بهادار مقرر کرده است. همچنین ماده ۵۲، سازوکار اعلام جرایم و تخلفات به مراجع قضایی را پیش‌بینی کرده است.
با این حال، برای حمایت مؤثر از حقوق جمعی سرمایه‌گذاران، ضروری است قانون‌گذار سازوکار مستقلی برای تجمیع مطالبات، تأمین هزینه‌های حقوقی و پیگیری منسجم خسارت‌های واردشده به گروهی از سهامداران پیش‌بینی کند.
بر این اساس، از مسئولان محترم درخواست می‌شود با بررسی و اصلاح قوانین و مقررات بازار سرمایه، موارد زیر را در دستور کار قرار دهند:
۱. ایجاد «صندوق حمایت حقوقی از سهامداران»
با منابع مالی مشخص و قانونی، به‌منظور تأمین تمام یا بخشی از هزینه‌های کارشناسی، وکالت و دادرسی پرونده‌های واجد شرایط، با سازوکار شفاف و نظارت قانونی.
۲. ایجاد سامانه ملی ثبت و تجمیع دعاوی و گزارش‌های سهامداران
به‌گونه‌ای که موارد مشابه شناسایی شده و پرونده‌هایی که منشأ یا موضوع مشترک دارند، امکان بررسی و پیگیری منسجم پیدا کنند.
۳. پیش‌بینی سازوکار قانونی دادخواهی جمعی سهامداران
در مواردی که تخلف یا خسارت واحد، تعداد قابل‌توجهی از سهامداران را متأثر کرده است، امکان طرح و پیگیری جمعی حقوق زیان‌دیدگان با رعایت حقوق طرفین فراهم شود.
۴. تقویت سازوکار قانونی پیگیری حقوق جمعی سرمایه‌گذاران توسط سازمان بورس
در موارد مقرر قانونی، سازمان بورس بتواند با استفاده از وکلای متخصص، کارشناسان رسمی و ظرفیت‌های تخصصی حسابداری، حسابرسی، مالی و حقوقی، از حقوق جمعی سرمایه‌گذاران پیگیری مؤثر به عمل آورد.
۵. ایجاد شعب یا سازوکار قضایی تخصصی برای دعاوی بازار سرمایه
با بهره‌گیری از قضات و کارشناسان آشنا با حقوق شرکت‌ها، حسابداری، حسابرسی، بازار سرمایه، مقررات مالی و ابزارهای مالی.
۶. ایجاد نظام شفاف اطلاع‌رسانی درباره پرونده‌های مهم مرتبط با حقوق سهامداران
به‌نحوی که وضعیت رسیدگی و نتیجه نهایی پرونده‌های واجد اهمیت، با رعایت الزامات قانونی، محرمانگی و حریم اشخاص، برای ذی‌نفعان قابل اطلاع و پیگیری باشد.
هدف این کارزار افزایش مجازات‌ها یا ایجاد تشریفات زائد نیست؛ هدف، ایجاد امکان واقعی و قابل‌دسترسی برای دفاع از حقوق سهامداران است.
وقتی یک تخلف یا خسارت می‌تواند آثار گسترده و جمعی داشته باشد، ابزار جبران و دادخواهی نیز باید امکان جمعی‌شدن داشته باشد.
سهامدار نباید برای اثبات و پیگیری تضییع حق خود، ناچار به پرداخت هزینه‌هایی شود که با میزان خسارت یا توان مالی وی تناسب ندارد.
از مجلس شورای اسلامی، وزارت امور اقتصادی و دارایی، شورای عالی بورس و سازمان بورس و اوراق بهادار درخواست می‌شود اصلاح این خلأ قانونی و ایجاد سازوکار مؤثر، شفاف و تخصصی برای دادخواهی جمعی سهامداران را در اولویت بررسی و اقدام قرار دهند.
موفق شد
ویژه
بحث و گفتگو