وزیر محترم بهداشت، درمان و آموزش پزشکی

معاون محترم درمان وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی

رئیس محترم سازمان نظام پزشکی کل کشور

رئیس محترم کمیسیون بهداشت و درمان مجلس شورای اسلامی

رئیس محترم سازمان بازرسی کل کشور

با سلام و احترام،

احتراماً، این کارزار فریاد جمعی از مردم، خانواده‌ها، بیماران و دغدغه‌مندان حوزه سلامت کشور در اعتراض به پدیده‌ای نگران‌کننده، آسیب‌رسان و خارج از ضوابط علمی و مقررات صریح قانونی است: «انجام گسترده سونوگرافی‌های تشخیصی در مطب‌های بالینی، درج غیرقانونی عناوین سونوگرافی در تابلوها و فضای مجازی، و تحمیل هزینه‌های سنگین از جیب مردم».

متأسفانه در سال‌های اخیر، دستگاه‌های سونوگرافی که طبق آیین‌نامه‌ها و بخشنامه‌های ابلاغی وزارت بهداشت صرفاً باید به‌عنوان «ابزار کمک‌تشخیصی فوری و بدون دریافت هرگونه وجه مجزا» به‌کار روند، در بسیاری از مطب‌های خصوصی تبدیل به منبعی برای «خودارجاعی (Self-Referral) و درآمدزایی تجاری» شده‌اند.

این معضل نه‌تنها در کلان‌شهرها، بلکه در مراکز استان‌ها و شهرهای کوچک‌تر، ابعادی بسیار اسفناک‌تر به خود گرفته است:

۱. تخطی آشکار از حیطه صلاحیت تخصصی و دور زدن قانون

تفسیر سونوگرافی، به‌ویژه غربالگری‌های حساس جنین و آنومالی‌اسکن سیستماتیک، نیازمند چهار سال دوره دستیاری تمام‌وقت در رشته تخصصی رادیولوژی است. بااین‌حال، شاهدیم که فلوشیپ‌های پریناتولوژی، متخصصان زنان، اورولوژیست‌ها (کلیه و مجاری ادراری)، متخصصان مغز و اعصاب و سایر رشته‌ها، با استناد به دوره‌های کوتاه‌مدت یا کارگاه‌های چندروزه، اقدام به انجام این بررسی‌های حساس می‌کنند. این در حالی است که کوچک‌ترین خطای دید در تشخیص ناهنجاری‌های جنینی یا توده‌ها و ضایعات، فجایع جبران‌ناپذیری برای بیماران رقم می‌زند.

۲. تبلیغات غیرقانونی در تابلوها، سرنسخه‌ها و فضای مجازی (اینستاگرام)

بر اساس مقررات صریح وزارت بهداشت و سازمان نظام پزشکی:

پزشکان غیررادیولوژیست (اعم از پریناتولوژیست‌ها و سایر متخصصان) قانوناً و مطلقاً حق درج واژه «سونوگرافی» در تابلوی مطب، سرنسخه، مهر و کارت ویزیت خود را ندارند؛

درج هرگونه عنوان «سونوگرافی، غربالگری جنین، تعیین جنسیت و سونوگرافی کالر داپلر» در بیوگرافی پیج‌های اینستاگرامی و تبلیغات فضای مجازی، تخلف انتظامی محرز و فریب افکار عمومی است؛

این دسته از پزشکان حتی حق دریافت بیمار با برگه ارجاع سونوگرافی از سایر همکاران را نیز ندارند.

اما در عمل می‌بینیم که این تابلونویسی‌ها و تبلیغات پرزرق‌وبرق اینستاگرامی آزادانه انجام شده و بیمار را در انتخاب مرجع معتبر تصویربرداری دچار گمراهی کامل می‌کند.

۳. شیوع «اطمینان کاذب» و به خطر افتادن جان مادر و کودک

بررسی‌های شتاب‌زده چنددقیقه‌ای لابه‌لای ویزیت‌های فشرده، با دستگاه‌های بعضاً مستعمل، غیراستاندارد، دست‌دوم و فاقد کالیبراسیون دوره‌ای، منجر به پدیده شایع «اطمینان کاذب (False Reassurance)» می‌شود؛ جایی که به بیمار گفته می‌شود همه‌چیز سالم است، اما نقایص ساختاری جنین نادیده مانده و فرصت قانونی سقط‌درمانی از بین می‌رود.

۴. تحمیل هزینه‌های سنگین از جیب مردم و عدم پوشش بیمه

از آنجا که این اقدامات خارج از پروانه رسمی مراکز تصویربرداری است:

هیچ‌یک از بیمه‌های پایه، این سونوگرافی‌ها را در مطب پوشش نمی‌دهند؛

مبالغ هنگفتی به‌صورت نقدی یا کارت‌به‌کارت و بدون ارائه قبض و گزارش رسمی مکتوب، از جیب خانواده‌ها کسر می‌شود؛ رفتاری که مصداق بارز تحمیل هزینه القایی به سبد سلامت جامعه است.

۵. منفعل بودن نظارت معاونت‌های درمان

حضور دستگاه‌های بی‌کیفیت و بدون مجوز، نصب تابلوهای تخلف‌آمیز و اخذ مبالغ آزاد در روز روشن رخ می‌دهد، اما نظارت و بازرسی قاطعی از سوی معاونت‌های درمان دانشگاه‌های علوم پزشکی در سراسر کشور مشاهده نمی‌شود.

مطالبات امضاکنندگان این کارزار:

برچیده‌شدن فوری تبلیغات غیرمجاز: الزام سازمان نظام پزشکی و معاونت‌های درمان به جمع‌آوری فوری عناوین «سونوگرافی» از تابلوی مطب‌ها، کارت‌ها، سرنسخه‌ها و صفحات مجازی/اینستاگرامی پزشکان غیررادیولوژیست و اعمال جریمه‌های بازدارنده.

اجرای بی‌کم‌وکاست بخشنامه‌های وزارتی: تأکید بر ممنوعیت قطعی دریافت هرگونه وجه تحت عنوان سونوگرافی در مطب‌های بالینی.

توقف خودارجاعی و ارجاع غربالگری‌ها به مراکز استاندارد: الزام به ارجاع تمامی سونوگرافی‌های تخصصی و غربالگری جنین به مراکز دارای مسئول فنی رادیولوژیست جهت برخورداری از پوشش بیمه و گزارش رسمیِ پاسخ‌گو در مراجع قانونی.

پلمب و جمع‌آوری دستگاه‌های بدون کالیبراسیون و قاچاق: پایش دقیق تجهیزات پزشکی مستقر در مطب‌های پریناتولوژیست‌ها، متخصصان مغز و اعصاب و متخصصان کلیه و مجاری ادراری و جلوگیری از استفاده تجاری از آن‌ها.

ما امضاکنندگان این کارزار، خواستار مداخله فوری و فراگیر مراجع نظارتی برای صیانت از سلامت جان مادران و فرزندان این مرزوبوم و پایان‌دادن به این آشفتگی و تخلفات علنی هستیم.

با تشکر و تجدید احترام

عموم مردم دغدغه‌مند سلامت کشور