ریاست محترم جمهوری اسلامی ایران
ریاست محترم مجلس شورای اسلامی
وزیر محترم بهداشت، درمان و آموزش پزشکی
ریاست محترم کمیسیون بهداشت و درمان مجلس شورای اسلامی
ریاست محترم سازمان نظام پزشکی
ریاست محترم سازمان نظام پرستاری
ریاست محترم سازمان نظام روانشناسی و مشاوره
سایر نهادهای مسئول و نظارتی حوزه سلامت
ما جمعی از اعضا و فعالان حوزه پزشکی، درمانی و توانبخشی کشور، با توجه به افزایش نگرانیها درباره فعالیت افراد فاقد صلاحیت علمی، حرفهای و مجوزهای قانونی در حوزه سلامت، خواستار اقدام فوری و مؤثر مسئولان برای تدوین و تصویب قوانین جامع و بازدارنده با هدف صیانت از جان، سلامت، حقوق و اموال مردم هستیم.
امروزه شاهد آن هستیم که برخی افراد بدون برخورداری از مدارک تحصیلی معتبر، صلاحیت حرفهای یا مجوزهای قانونی، با عناوینی مانند پزشک، پرستار، روانشناس، کاردرمانگر، فیزیوتراپیست و سایر عناوین تخصصی، خود را متخصص معرفی کرده و اقدام به ارائه خدمات درمانی و مداخلات پزشکی و توانبخشی میکنند.
این مسئله تنها به مراکز درمانی محدود نیست و در مطبها، کلینیکها، مراکز زیبایی، آرایشگاهها، منازل، شبکههای اجتماعی، وبسایتها و پلتفرمهای تبلیغاتی و آگهی اینترنتی نیز مشاهده میشود.
فعالیت افراد فاقد صلاحیت در حوزه سلامت میتواند موجب تشدید بیماری، تأخیر در دریافت درمان صحیح، آسیبهای جسمی و روانی، خسارات مالی سنگین و حتی صدمات جانی و جبرانناپذیر شود. در بسیاری از موارد، سلامت ازدسترفته بیماران و فرصتهای طلایی درمان قابل بازگشت نیست.
از سوی دیگر، این اقدامات موجب سوءاستفاده از اعتماد عمومی، کاهش اعتماد مردم به نظام سلامت و خدشهدار شدن اعتبار متخصصان و درمانگران دارای صلاحیت قانونی کشور میشود.
اگرچه در حال حاضر مراجع و سازوکارهایی برای احراز صلاحیت حرفهای در رشتههای مختلف، از جمله سازمان نظام پزشکی، سازمان نظام پرستاری و سازمان نظام روانشناسی و مشاوره وجود دارند، اما لازم است قوانین و ضمانتهای اجرایی موجود متناسب با شیوههای جدید فعالیت، تبلیغات و ارائه خدمات در فضای مجازی و سایر بسترها تکمیل و تقویت شوند.
مطالبات و درخواستهای ما
۱. تصویب قانون جامع و پیشگیرانه برای ساماندهی فعالیتهای حوزه سلامت
یکی از اصلیترین مطالبات ما، تدوین و تصویب قانونی جامع، مستقل و الزامآور برای ساماندهی فعالیتهای پزشکی، درمانی، توانبخشی و سایر خدمات مرتبط با سلامت است.
این قانون نباید صرفاً به برخورد با متخلفان پس از وقوع تخلف و آسیب دیدن بیماران محدود شود؛ بلکه باید از همان ابتدا شرایط، ضوابط و الزامات قانونی شروع و ادامه فعالیت در این حوزهها را مشخص کند.
بهگونهای که هیچ فردی نتواند بدون احراز هویت، مدارک تحصیلی، صلاحیت حرفهای و مجوزهای قانونی متناسب با نوع فعالیت خود، اقدام به ارائه خدمات یا معرفی خود با عناوین تخصصی حوزه سلامت کند.
هدف اصلی باید پیشگیری از شکلگیری فعالیتهای غیرمجاز، پیش از آن باشد که سلامت و جان شهروندان به خطر بیفتد.
۲. الزام به احراز هویت و صلاحیت حرفهای در فضای مجازی
هر فردی که قصد دارد در شبکههای اجتماعی، از جمله اینستاگرام، وبسایتها و سایر بسترهای مجازی، با عناوین تخصصی پزشکی، درمانی، پرستاری، روانشناسی و توانبخشی فعالیت تبلیغاتی یا خدماتی داشته باشد، باید پیش از استفاده از این عناوین، هویت، مدارک و صلاحیت حرفهای خود را از طریق مراجع قانونی ذیصلاح احراز کند.
پیشنهاد میشود برای صفحات و حسابهای کاربری تأییدشده، شناسه یا نشان معتبر احراز صلاحیت حرفهای در نظر گرفته شود تا مردم بتوانند بهآسانی از هویت و صلاحیت ارائهدهندگان خدمات اطمینان حاصل کنند.
۳. الزام پلتفرمهای تبلیغاتی به احراز صلاحیت آگهیدهندگان
پلتفرمهایی مانند دیوار، شیپور و سایر سامانههای انتشار آگهی باید در چارچوب قوانین، ملزم شوند پیش از انتشار آگهیهای مرتبط با خدمات پزشکی، درمانی، زیبایی و توانبخشی، هویت و مجوزهای قانونی آگهیدهندگان را متناسب با نوع خدمات بررسی کنند.
همچنین باید امکان گزارش آگهیهای مشکوک، حذف سریع تبلیغات غیرمجاز و همکاری مؤثر این پلتفرمها با مراجع نظارتی فراهم شود.
۴. تعیین مسئولیت قانونی پزشکان، مدیران و صاحبان مراکز در بهکارگیری افراد فاقد صلاحیت
چنانچه پزشک، مسئول فنی، مدیر یا صاحب یک مرکز درمانی آگاهانه از افراد فاقد صلاحیت برای انجام اقدامات درمانی استفاده کند، علاوه بر فرد انجامدهنده، شخص یا مجموعه بهکارگیرنده نیز باید متناسب با نقش و میزان مسئولیت خود، مشمول برخورد قانونی و مجازات مستقل شود.
این مسئولیت باید شامل مطبها، کلینیکها، مراکز درمانی، توانبخشی، زیبایی و سایر مجموعههای ارائهدهنده خدمات سلامت باشد.
۵. برخورد با مداخلات غیرمجاز در تمامی محیطها
نظارت و برخورد قانونی نباید صرفاً به بیمارستانها و کلینیکهای رسمی محدود شود.
فعالیت افراد فاقد صلاحیت در آرایشگاهها، سالنهای زیبایی، منازل، مراکز تجاری، مراکز غیرمجاز و هر مکان دیگری که در آن اقدامات درمانی و پزشکی غیرمجاز انجام میشود، باید تحت نظارت و پیگیری قانونی قرار گیرد.
بهویژه انجام اقداماتی مانند تزریق فیلر، ژل، بوتاکس و سایر مداخلات پزشکی توسط افراد فاقد صلاحیت و در مراکز فاقد مجوز باید بهصورت جدی مورد رسیدگی قرار گیرد.
۶. پیشبینی مجازاتهای مؤثر و بازدارنده
مجازات تخلفات باید متناسب با شدت تخلف، میزان سود حاصل از فعالیت غیرمجاز، تکرار آن و خسارات وارده به بیماران تعیین شود.
جریمههای مالی متناسب و بازدارنده، محرومیت از فعالیت، تعطیلی مراکز متخلف و در موارد مقرر قانونی، مجازات حبس باید پیشبینی شوند؛ بهگونهای که فعالیت غیرمجاز در حوزه سلامت به فعالیتی سودآور و کمهزینه برای متخلفان تبدیل نشود.
همچنین در صورت تکرار تخلف یا به خطر افتادن جان و سلامت بیماران، برخورد قانونی متناسب تشدید شود.
۷. امکان گزارش تخلفات توسط عموم مردم و اشخاص ثالث
برخورد با افراد فاقد صلاحیت نباید صرفاً به شکایت خصوصی بیمارانی که مستقیماً آسیب دیدهاند وابسته باشد.
هر شهروند، عضو کادر درمان، متخصص یا فرد آگاهی که از فعالیت غیرمجاز در حوزه سلامت مطلع میشود، باید بتواند بدون نیاز به داشتن شاکی خصوصی یا اثبات ورود خسارت شخصی، گزارش مستند خود را به مراجع نظارتی و قانونی ارائه کند.
مراجع ذیصلاح نیز باید موظف به بررسی گزارشها، انجام بازرسیهای لازم و پیگیری تخلفات احرازشده باشند.
ایجاد سامانه گزارشدهی مردمی، امکان پیگیری گزارشها و حفظ محرمانگی هویت گزارشدهندگان نیز ضروری است.
۸. تقویت نظارت پیشگیرانه و بازرسی مستمر
بازرسیهای دورهای و سرزده از مطبها، کلینیکها، مراکز درمانی، توانبخشی، زیبایی و سایر محلهای ارائه خدمات سلامت باید تقویت شود.
مدارک تحصیلی، مجوزهای حرفهای، حدود صلاحیت و نوع فعالیت کارکنان این مراکز باید بهصورت مستمر بررسی شود و مسئولیت نظارت بر عملکرد نیروها بهروشنی مشخص باشد.
۹. حمایت از حقوق بیماران و متخصصان دارای صلاحیت
سازوکارهای مؤثر برای رسیدگی سریع به شکایات، حمایت از بیماران آسیبدیده، جبران خسارات مادی و معنوی و جلوگیری از تکرار تخلفات باید ایجاد شود.
همچنین از فعالیت حرفهای افراد دارای مدارک معتبر و صلاحیت قانونی در رشتههای مختلف پزشکی، پرستاری، روانشناسی و توانبخشی حمایت شود تا افراد فاقد صلاحیت نتوانند با سوءاستفاده از عناوین تخصصی، اعتماد عمومی را خدشهدار کنند.
درخواست نهایی
ما امضاکنندگان این کارزار، از مسئولان محترم درخواست داریم با همکاری مجلس شورای اسلامی، وزارت بهداشت، سازمان نظام پزشکی، سازمان نظام پرستاری، سازمان نظام روانشناسی و مشاوره و سایر نهادهای ذیربط، نسبت به تدوین و تصویب قانون جامع و پیشگیرانه، اصلاح خلأهای قانونی موجود و تقویت ضمانتهای اجرایی اقدام فوری و عملی انجام دهند.
تأکید میکنیم که هدف این مطالبه صرفاً افزایش مجازات پس از وقوع تخلف نیست؛ بلکه ایجاد چارچوبی قانونی است که از همان ابتدای فعالیت، مانع ورود افراد فاقد صلاحیت به حوزه ارائه خدمات سلامت شود و مسئولیت اشخاص، مراکز و پلتفرمهای مرتبط را بهروشنی مشخص کند.
نباید منتظر بمانیم تا بیماری آسیب ببیند، سلامت خود را از دست بدهد یا خانوادهای متحمل خسارات جبرانناپذیر شود تا تازه امکان برخورد با متخلف فراهم شود. پیشگیری باید مقدم بر مجازات باشد.
سلامت و جان مردم نباید قربانی سودجویی، جعل عنوان، فقدان نظارت یا خلأهای قانونی شود.
از تمامی اعضای جامعه پزشکی، درمانی و توانبخشی، بیماران، خانوادهها و شهروندان دغدغهمند دعوت میکنیم با امضای این کارزار، از این مطالبه عمومی حمایت کنند.
حق برخورداری از درمان ایمن، حق همه مردم است. پیشگیری از مداخلات غیرمجاز، مسئولیت مشترک قانونگذاران و نهادهای نظارتی است.

بحث و گفتگو