ریاست محترم جمهوری
اعضای محترم شورای عالی امنیت ملی
وزیر محترم آموزش و پرورش
وزیر محترم علوم، تحقیقات و فناوری
سایر مسئولان تصمیمگیر کشور
با سلام و احترام، ضمن اشاره به شرایط اضطراری حاکم و تعلیق امتحانات نهایی در چهار استان جنوبی کشور، موارد ذیل به عنوان ابهامات اساسی، نارساییهای اجرایی و نگرانیهای جدی جامعهٔ دانشآموزی و صنفی مطرح میگردد. انتظار میرود این موارد در تصمیمگیریهای آتی مدنظر قرار گیرد.
۱. تناقض در ماهیت «کشوری» آزمون و عدالت سنجش
چنانچه آزمونهای نهایی «سراسری» و «کشوری» تلقی میشوند، برگزاری آزمونی مجزا برای گروهی خاص، این اصل بنیادین را نقض میکند. ابهام اصلی این است: چگونه نهادی که به لحاظ فنی توانایی همترازسازی داده های از پیش ثبت شدهٔ سال گذشته با سال جاری را ندارد، میتواند مدعی همترازسازیِ نتایج دو آزمون کاملاً متفاوت، با دو جامعهٔ آماریِ مجزا و سطح سؤالات ناهمسان باشد؟ این کار از اساس با اصول روانسنجی و عدالت آموزشی در تعارض است.
۲. مخدوش شدن اعتبار آماری و مقایسهپذیری نمرات
فرض کنیم حدود ۱۰۰ هزار دانش آموز در استانهای معترض، آزمونی اختصاصی دهند و نمرهٔ آنان بر اساس عملکرد همین جمعیت سنجیده شود. در مقابل، ۹۰۰ هزار دانش آموز دیگر در آزمونی متفاوت ارزیابی شدهاند. وقتی فرایند ترازسازی، نه بر مبنای کل، بلکه به صورت «تکدرس» انجام میشود، مشکل دوچندان میگردد. نتیجه، ایجاد نابرابری نظاممند در سنجش و مخدوش شدنِ اعتبار نمرات برای گزینشهای حساس (از جمله ورود به دانشگاه) خواهد بود.
۳. چالش لو رفتن ساختار سؤالات یا فقدان استاندارد اندازهگیری
برای همترازسازی، ناگزیر باید از ساختار و تیپهای تشریحیِ مشابه در هر دو آزمون استفاده کرد. این امر به معنای افشای ضمنی چارچوب سؤالات آزمون معوقه است و بیعدالتیِ آشکاری را رقم میزند؛ زیرا دستهای از داوطلبان با آگاهی از الگوی سؤالات، صرفاً با حفظ پاسخها و تغییر جزئیات (مثلاً یک عدد در مسئلهٔ ریاضی) به نمرهٔ کامل دست مییابند. در صورت عدم رعایت این تشابه ساختاری نیز، دو آزمون فاقد استانداردهای لازم برای مقایسه و ترازدهی خواهند بود.
۴. بیتوجهی به سلامت روان دانش آموزان و ضرورت اعلام سریع تصمیمات
فشار روانی ناشی از بلاتکلیفی، سلامت دانش آموزانِ کوشا را به شدت تهدید میکند. این افراد سرمایههای علمی و انسانی کشورند و ادامهٔ این روند فرسایشی، نگرانکننده و غیرقابل توجیه است. مقاومت بی مورد در اعلام تعویق سراسری، جز تحمیل اضطراب مضاعف ثمری ندارد.
۵. ضرورت بازنگری و ابطال آزمونهای برگزار شده
فراتر از تعویق آزمونهای پیش رو، در جلسات آتیِ تصمیمگیری، لازم است وضعیت دو آزمونی که پیشتر برگزار شدهاند نیز مورد بازنگری جدی قرار گیرد و امکان برگزاری مجدد آنها فراهم شود. شواهد نشان میدهد دانش آموزان مناطق بحرانزده، حتی برترینهای آنان، در جلسهٔ آزمون فاقد تمرکز و امنیت روانیِ لازم بودهاند. نمیتوان از داوطلبی که در همسایگیِ حوزهٔ امتحانیاش حادثهای رخ داده، انتظار داشت با آرامش به تحلیل آرایههای ادبی بپردازد.
جمعبندی
جنگ، پدیدهای گذرا و یکی دوروزه نیست که صرفاً به تعلیق امتحان چند استان بسنده شود. اکنون زمان پافشاری بر تصمیمات نادرست نیست. جایگاه علمی کشور هرگز و در هیچ مقطعی، مهمتر از جان و امنیت روانی آیندهسازان آن نبوده است. انتظار میرود امتحانات به زمانی دیگر با فرجهای منطقی موکول گردد تا تمامی دانش آموزان در فضایی آرام و در رقابتی عادلانه شرکت جویند. تمنا این است که صدای عدالتخواهی و دغدغهٔ مردم شنیده شود.
ویژه
بحث و گفتگو