ریاست محترم جمهوری اسلامی ایران
وزیر محترم راه و شهرسازی
وزیر محترم نفت
ریاست محترم سازمان راهداری و حملونقل جادهای کشور
با سلام و احترام
ما رانندگان ناوگان سنگین کشور، سالهاست با وجود تمام سختیها و مشکلات، چرخ حملونقل و تأمین کالا در کشور را به حرکت درآوردهایم.
در سختترین شرایط، جان، مال، سرمایه و تمام زندگی خود را در جاده گذاشتهایم و حتی در دوران جنگ تحمیلی اخیر نیز برای خدمترسانی به مردم و تأمین نیازهای کشور، لحظهای از انجام وظیفه خود غافل نشدهایم.
اما امروز با صراحت و از روی ناچاری اعلام میکنیم:
شرایط اقتصادی و صنفی رانندگان به مرحلهای رسیده که ادامه این شغل برای بسیاری از ما دیگر امکانپذیر نیست.
ما نه انتظار امتیاز ویژه داریم و نه خواهان رانت هستیم؛ تنها خواسته ما اجرای قانون، رعایت نرخ عادلانه، نظارت واقعی و حفظ حداقل امنیت اقتصادی و شغلی رانندگان است.
۱. فاصله فاجعهبار میان کرایه حمل و هزینههای واقعی
کرایه حمل نسبت به سال گذشته حدود ۲۶ درصد افزایش داشته است؛ اما هزینههای اصلی فعالیت یک کامیون چندین برابر افزایش پیدا کردهاند.
برای نمونه:
- قیمت لاستیک حدود ۲۰۰ درصد افزایش داشته؛
- قیمت روغن حدود ۱۵۰ درصد افزایش یافته؛
- قیمت قطعات یدکی، تعمیرات، دستمزد تعمیرکار، زیربندی، جلوبندی و سایر لوازم مصرفی افزایش شدیدی داشته است.
این تنها چند نمونه است و برای تمام اقلام مصرفی کامیون میتوان مثالهای متعددی آورد.
راننده برای خرید کامیون، تعمیر و نگهداری آن و تأمین سرمایه مورد نیاز، سرمایه سنگینی وارد این شغل کرده است؛ اما کرایهای که دریافت میکند با هزینه واقعی فعالیت هیچ تناسبی ندارد.
چگونه میتوان انتظار داشت راننده با افزایش ۲۰۰ درصدی لاستیک، ۱۵۰ درصدی روغن و افزایش چندبرابری قطعات و تعمیرات، تنها با افزایش ۲۶ درصدی کرایه بتواند به فعالیت خود ادامه دهد؟
ما جان و مال و سرمایهمان را وسط جاده گذاشتهایم، اما در پایان سفر گاهی حتی هزینه واقعی استهلاک و نگهداری کامیون نیز جبران نمیشود.
۲. سامانههای اعلام بار آنلاین؛ از ابزار مفید تا عامل بحران
یکی از بزرگترین مشکلات رانندگان در شرایط فعلی، فعالیت سامانههای اعلام بار آنلاین از جمله ترابرنت، نتبار و سامانههای مشابه است.
تأکید میکنیم:
مشکل ما با فناوری و اعلام بار اینترنتی نیست؛ مشکل ما نبود نظارت و بیضابطه بودن تعیین نرخ در این سامانههاست.
این سامانهها در وضعیت فعلی عملاً به یکی از عوامل اصلی نابسامانی بازار حمل تبدیل شدهاند.
در بسیاری از موارد، افرادی بدون داشتن جایگاه و صلاحیت قانونی لازم، در فرآیند اعلام بار و تعیین نرخ دخالت میکنند و نرخهایی پیشنهاد میشود که با نرخ مصوب و واقعی حمل فاصله بسیار زیادی دارد.
حتی در مواردی گزارش میشود افرادی که مجوز قانونی لازم برای فعالیت در این حوزه را ندارند، از طریق سامانههای آنلاین اقدام به اعلام بار و تعیین نرخ میکنند.
از جمله درباره فعالیت برخی اتباع خارجی نیز این سؤال جدی وجود دارد که:
چه کسی اجازه داده است فردی بدون احراز صلاحیت و مجوز قانونی لازم در بازار حملونقل کشور اقدام به اعلام بار و تعیین نرخ برای راننده ایرانی کند؟
مطالبه ما متوجه ملیت هیچ فردی نیست؛ مطالبه ما اجرای قانون است.
اگر فردی، اعم از ایرانی یا تبعه خارجی، مجوز و صلاحیت قانونی فعالیت در فرآیند اعلام بار و تعیین نرخ را ندارد، نباید امکان تعیین نرخ و اثرگذاری بر بازار حملونقل کشور را داشته باشد.
از مسئولان محترم تقاضا داریم یا نظارت جدی، مستمر و مؤثر بر فعالیت این سامانهها اعمال کرده و آنها را ملزم به رعایت کامل تعرفههای قانونی و ضوابط سازمان راهداری کنند، یا در صورت عدم امکان نظارت مؤثر، از ادامه فعالیت سامانههای اعلام بار فاقد چارچوب و نظارت کافی جلوگیری شود.
۳. نرخشکنی در پایانهها و باربریها
امروز در بسیاری از پایانههای بار کشور، نرخهای واقعی و مورد انتظار رانندگان رعایت نمیشود.
در پایانههایی مانند تهران، اصفهان و مشهد و بسیاری دیگر از نقاط کشور، بارهایی با نرخهایی اعلام میشوند که در مواردی حتی با تعرفههای مصوب و هزینه واقعی حمل فاصله بسیار زیادی دارند و گاه در حد نرخهایی هستند که مربوط به سالهای گذشتهاند.
راننده برای اینکه کامیونش نخوابد، ناچار میشود بین دو انتخاب بد قرار بگیرد:
یا کامیون را خالی نگه دارد و هزینههای آن را پرداخت کند، یا بار را با نرخی قبول کند که بخش قابل توجهی از هزینههای واقعی سفر را پوشش نمیدهد.
این شرایط قابل ادامه نیست.
۴. کمیسیونهای سنگین؛ فشار مضاعف بر راننده
مشکل فقط پایین بودن کرایه نیست.
در بسیاری از موارد، راننده ابتدا بار را با نرخی پایینتر از تعرفه و نرخ واقعی حمل دریافت میکند و سپس باید کمیسیون سنگینی نیز پرداخت کند.
در برخی موارد، حتی کمیسیون به اندازهای سنگین است که بخش بسیار بزرگی از مبلغ حمل را از بین میبرد.
یعنی راننده از دو طرف تحت فشار قرار میگیرد:
کرایه پایین + کمیسیون بالا
در مواردی حتی مبالغی بابت کمیسیون از قیمت بارنامه و سایر عناوین دریافت میشود که شفافیت و مبنای قانونی آن برای راننده روشن نیست.
از سازمان راهداری درخواست داریم:
- میزان کمیسیون قانونی را شفاف و عمومی اعلام کند؛
- سقف کمیسیون را بهصورت جدی کنترل کند؛
- با دریافت مبالغ خارج از چارچوب قانونی برخورد کند؛
- و امکان گزارش و پیگیری تخلفات توسط رانندگان را فراهم کند.
۵. نظارت بر عملکرد باربریها و سامانههای اعلام بار
ما از مسئولان محترم سؤال داریم:
اگر باربری موظف به رعایت نرخ و ضوابط سازمان راهداری است، چرا در عمل بار با نرخهای پایینتر از تعرفه عرضه میشود؟
و اگر سامانههای اعلام بار آنلاین تحت نظارت هستند:
چرا نرخهایی که هیچ تناسبی با هزینه واقعی حمل ندارند، در آنها اعلام میشود؟
ما خواهان توقف فناوری نیستیم؛ خواهان ساماندهی آن هستیم.
سامانههایی مانند ترابرنت، نتبار و سایر سامانههای مشابه باید یا تحت نظارت کامل و مؤثر قرار گرفته و ملزم به رعایت تعرفهها و ضوابط قانونی شوند، یا در صورت نبود امکان نظارت مؤثر، از فعالیت آنها جلوگیری شود.
۶. وضعیت اسفناک برخی جادههای کشور
مشکل بعدی، کیفیت نامناسب بسیاری از جادهها و شریانهای اصلی ارتباطی کشور است.
برخی جادهها واقعاً به حدی خراب و ناهموار هستند که گویی در زمین کشاورزی در حال تردد هستیم.
این وضعیت فقط مشکل راننده نیست؛ بلکه باعث افزایش شدید هزینههای کشور میشود.
ناهمواری و خرابی جادهها باعث آسیب به:
- زیربندی؛
- جلوبندی؛
- لاستیک؛
- سیستم فرمان؛
- شاسی؛
- اتاق؛
- و سایر قطعات کامیون
میشود.
در حالی که از برخی وسایل نقلیه عوارض دریافت میشود، انتظار میرود کیفیت و نگهداری مسیر نیز متناسب با آن باشد.
حتی در برخی آزادراهها که از وسایل نقلیه عوارض دریافت میشود، کیفیت آسفالت در سطح مطلوب و متناسب با هزینه دریافتشده نیست.
بهعنوان نمونه، آزادراه غدیر تهران نیز با وجود دریافت عوارض، در بخشهایی از نظر کیفیت آسفالت و مسیر، انتظارات رانندگان را برآورده نمیکند.
۷. سهمیه گازوئیل و ضرورت محاسبه بر اساس پیمایش واقعی
یکی دیگر از مشکلات جدی رانندگان، نحوه تخصیص سهمیه گازوئیل بر اساس بارنامه و پیمایش است.
راننده برای انجام یک سفر واقعی، متناسب با وزن بار، مسیر، نوع کامیون، شرایط جاده و رفتوبرگشت، مقدار مشخصی سوخت مصرف میکند؛ اما در بسیاری از موارد، سهمیهای که برای بارنامه و سفر به راننده اختصاص داده میشود، با میزان واقعی مصرف تناسب ندارد.
در نتیجه راننده در طول مسیر با کمبود سوخت مواجه میشود و انجام سفرهای بعدی یا ادامه فعالیت برای او دشوار خواهد شد.
بنابراین از وزارت محترم نفت، وزارت راه و شهرسازی و سازمانهای مسئول درخواست داریم:
سهمیه گازوئیل ناوگان سنگین بر اساس پیمایش واقعی و مصرف کارشناسیشده کامیون تخصیص داده شود، نه صرفاً بر مبنای یک سهمیه ناکافی برای هر بارنامه.
محاسبه سهمیه باید بهگونهای باشد که مسیر واقعی رفتوبرگشت، مسافت پیمودهشده، نوع و ظرفیت کامیون و شرایط سفر در آن لحاظ شود.
راننده نباید به دلیل ناکافی بودن سهمیه سوخت، با وجود داشتن بارنامه معتبر، امکان انجام سفر و جابهجایی کالا را از دست بدهد.
ما خواهان شفاف شدن فرمول محاسبه سهمیه، متناسب شدن سهمیه با پیمایش واقعی و ایجاد امکان اعتراض و اصلاح سهمیه در مواردی هستیم که سوخت تخصیصی پاسخگوی سفر واقعی نیست.
۸. بیمه رانندگان؛ پرداخت سنگین، پوشش ناکافی
رانندگان بابت بیمه نیز هر ماه هزینه قابل توجهی پرداخت میکنند.
در حال حاضر برای بسیاری از رانندگان، مبلغ بیمه به حدود ۸ میلیون تومان در ماه رسیده است؛ اما در مقابل، پوشش درمانی موجود پاسخگوی نیازهای واقعی رانندگان نیست.
رانندهای که بخش عمده عمر خود را در جاده میگذراند و دائماً در معرض تصادف، آسیب جسمی، بیماریهای ناشی از شرایط کاری و فشارهای شغلی قرار دارد، نیازمند یک پوشش درمانی واقعی و متناسب است.
اما در عمل، بسیاری از رانندگان با وجود پرداخت ماهانه این مبالغ، در مراجعه به پزشک و مراکز درمانی مجبور به پرداخت هزینههای سنگین بهصورت آزاد هستند.
این بیمه برای بسیاری از رانندگان عملاً بیشتر به سابقه بیمه تبدیل شده تا یک پشتوانه درمانی واقعی.
ما خواهان بررسی وضعیت بیمه رانندگان و ایجاد پوشش بیمه تکمیلی واقعی، فراگیر و قابل استفاده برای این قشر هستیم.
۹. راننده همهجانبه تحت فشار است
امروز راننده کامیون با مجموعهای از فشارها روبهروست:
کامیون گران، لاستیک گران، روغن گران، قطعات گران، تعمیرات گران، بیمه سنگین، گازوئیل ناکافی، جاده نامناسب، کرایه پایین، کمیسیون بالا و بازار اعلام بار بیضابطه.
از طرف دیگر، راننده مسئول جان خود، جان دیگران و سرمایهای است که ارزش بسیار بالایی دارد.
با وجود همه این مسئولیتها، در بسیاری از سفرها درآمد واقعی راننده حتی پاسخگوی استهلاک و هزینههای جاری کامیون نیست.
ما هرچه بیشتر کار میکنیم، الزاماً بیشتر درآمد نداریم؛ زیرا بخش عمده درآمدمان پیش از رسیدن به دست خودمان صرف هزینههای حمل، تعمیرات، استهلاک، سوخت و کمیسیون میشود.
۱۰. ما خواهان برخورد با افراد و مجموعههای فاقد صلاحیت هستیم
بازار حملونقل جادهای کشور باید قانونمند باشد.
هیچ فردی نباید صرفاً با داشتن یک تلفن همراه یا دسترسی به یک سامانه بتواند:
- بار اعلام کند؛
- نرخ تعیین کند؛
- بازار را تحت تأثیر قرار دهد؛
- و راننده را مجبور به پذیرش نرخ غیرواقعی کند.
اعلام بار و تعیین نرخ باید در چارچوب قانون، مجوز، تعرفه و نظارت سازمان راهداری انجام شود.
از مسئولان درخواست داریم مشخص کنند:
چه اشخاصی مجاز به اعلام بار هستند؟ چه مجموعههایی مجاز به تعیین نرخ هستند؟ و چه نهادی بر این فرآیند نظارت میکند؟
خواستههای مشخص ما
از ریاست محترم جمهوری اسلامی ایران، وزیر محترم راه و شهرسازی، وزیر محترم نفت و سازمان راهداری و حملونقل جادهای کشور تقاضا داریم:
۱. بازنگری فوری و واقعی در نرخ کرایه حمل، متناسب با افزایش هزینههای ناوگان.
۲. الزام باربریها و شرکتهای حملونقل به رعایت تعرفههای مصوب سازمان راهداری.
۳. ساماندهی فوری سامانههای اعلام بار آنلاین مانند ترابرنت، نتبار و سامانههای مشابه.
۴. اعمال نظارت جدی و مؤثر بر فعالیت سامانههای اعلام بار آنلاین و الزام آنها به رعایت تعرفههای قانونی؛ و در صورت عدم امکان نظارت مؤثر، جلوگیری از ادامه فعالیت آنها.
۵. جلوگیری از اعلام بار و تعیین نرخ توسط افراد فاقد مجوز یا صلاحیت قانونی، اعم از ایرانی یا اتباع خارجی.
۶. احراز صلاحیت و مجوز قانونی تمام افرادی که در فرآیند اعلام بار و تعیین نرخ فعالیت میکنند.
۷. تعیین سقف قانونی و شفاف برای کمیسیون باربریها و جلوگیری از دریافت کمیسیونهای سنگین و غیرشفاف.
۸. نظارت ویژه بر پایانههای بار تهران، اصفهان، مشهد و سایر پایانههای کشور.
۹. رسیدگی فوری به وضعیت جادههای نامناسب و محورهای پرتردد ناوگان سنگین.
۱۰. تطبیق هزینه بیمه رانندگان با خدمات درمانی واقعی و فراهم کردن بیمه تکمیلی مناسب و قابل استفاده.
۱۱. محاسبه و تخصیص سهمیه گازوئیل ناوگان سنگین بر اساس پیمایش واقعی، مسافت رفتوبرگشت، نوع و ظرفیت کامیون و مصرف کارشناسیشده.
۱۲. ایجاد سازوکار شفاف برای اعتراض و اصلاح سهمیه گازوئیل در مواردی که سوخت تخصیصیافته با پیمایش واقعی تناسب ندارد.
۱۳. ایجاد سامانهای برای ثبت و پیگیری شکایت رانندگان درباره نرخشکنی، کمیسیون، سهمیه سوخت و تخلفات اعلام بار.
۱۴. اعلام عمومی تعرفههای حمل و کمیسیونهای قانونی بهگونهای که هیچ رانندهای مجبور نباشد برای اطلاع از حق قانونی خود به واسطهها وابسته باشد.
۱۵. برخورد جدی با هر شخص یا مجموعهای که خارج از چارچوب قانونی اقدام به تعیین نرخ و ایجاد اخلال در بازار حملونقل میکند.
سخن پایانی
ما رانندگان کامیون، سرمایه زندگی خود را وارد این شغل کردهایم.
جانمان، مالمان، کامیونمان و سرمایهمان را در جاده گذاشتهایم.
ما مسئول رساندن کالا به مقصد هستیم و در سختترین شرایط کشور، این مسئولیت را رها نکردهایم.
اما نمیتوان از راننده انتظار داشت با هزینههای چندبرابری، گازوئیل ناکافی و کرایههای غیرواقعی تا ابد به کار ادامه دهد.
نمیتوان انتظار داشت راننده لاستیک را چند برابر گرانتر بخرد، قطعات را چند برابر گرانتر تهیه کند، ماهانه هزینه سنگین بیمه بپردازد، با سهمیه ناکافی گازوئیل مسیرهای طولانی را طی کند، کمیسیون بالا پرداخت کند، در جادههای نامناسب تردد کند و در نهایت بار را با نرخی حمل کند که حتی هزینه واقعی استهلاک کامیون را پوشش نمیدهد.
ما صدقه نمیخواهیم.
ما امتیاز ویژه نمیخواهیم.
ما فقط حق قانونی و نرخ عادلانه میخواهیم.
ما از مسئولان محترم درخواست داریم پیش از آنکه این وضعیت موجب توقف کامیونها، خروج رانندگان از این شغل و ایجاد بحران جدی در زنجیره تأمین کشور شود، به این مطالبه رسیدگی فوری کنند.
حملونقل جادهای ستون اصلی جابهجایی کالا در کشور است و حمایت از راننده، حمایت از امنیت تأمین کالا و اقتصاد کشور است.
صدای رانندگان را بشنوید.
اجازه ندهید شغلی که با جان و سرمایه ما میچرخد، به شغلی زیانده و غیرقابل ادامه تبدیل شود.
با احترام
جمعی از رانندگان و فعالان ناوگان حملونقل جادهای کشور
موفق شد
بحث و گفتگو