مدیریت محترم دبیرستان فرزانگان ۱ دوره دوم

با سلام و احترام؛

یکی از موضوعاتی که به نظر می‌رسد می‌تواند در بهبود روند آموزشی دانش‌آموزان دوره دوم متوسطه مؤثر باشد، بازنگری در شیوه انتخاب و برگزاری آزمون‌های آزمایشی مدرسه است.

در سال‌های گذشته، آزمون تستی «نشانه» به‌عنوان یکی از مبانی آزمون‌های آزمایشی مدرسه مورد استفاده قرار گرفته است. تجربه برخی از اولیا و دانش‌آموزان نشان داده که بودجه‌بندی این آزمون در مواردی با برنامه پیشروی و تدریس دبیران هماهنگ نبوده و با برنامه آزمون‌های آزمایشی شناخته‌شده‌ای مانند ماز و قلم‌چی نیز تفاوت داشته است.

این عدم هماهنگی گاهی باعث می‌شود با نزدیک‌شدن به زمان آزمون، دبیران برای پوشش سرفصل‌های تعیین‌شده با محدودیت زمانی مواجه شوند و در نتیجه، سرعت تدریس افزایش یابد و فرصت کافی برای آموزش عمیق، حل تمرین، تثبیت و مرور مطالب کاهش پیدا کند.

از سوی دیگر، به نظر می‌رسد در انتخاب یک آزمون آزمایشی مناسب، صرفاً کیفیت سؤال مطرح نیست؛ بلکه بودجه‌بندی، نحوه توزیع مباحث، فاصله آزمون‌ها، امکان مرور و جامعه آماری آزمون نیز اهمیت زیادی دارد.

در فرآیند یادگیری، مرور و بازیابی مطالب در فواصل زمانی مناسب اهمیت اساسی دارد. مفهوم «منحنی فراموشی ابینگهاوس» نیز بر کاهش تدریجی یادآوری مطالب در صورت نبود مرور و بازیابی تأکید دارد. بنابراین، برنامه آزمون آزمایشی زمانی می‌تواند نقش آموزشی مؤثرتری داشته باشد که علاوه بر پیشروی در مطالب جدید، فرصت بازگشت و مرور مباحث قبلی را نیز در برنامه خود پیش‌بینی کند.

از این منظر، پیشنهاد مشخص ما این است که آزمون‌های ماز به‌عنوان مبنای آزمون‌های تستی داخلی مدرسه برای دانش‌آموزان دوره دوم متوسطه مورد بررسی و استفاده قرار گیرد و در صورت تأیید، برنامه پیشروی و بودجه‌بندی تدریس دبیران نیز تا حد امکان با برنامه راهبردی آزمون انتخاب‌شده هماهنگ شود.

قلم‌چی سال‌ها یکی از شناخته‌شده‌ترین آزمون‌های آزمایشی کشور بوده و همچنان نیز جامعه آماری قابل‌توجهی دارد. با این حال، در سال‌های اخیر ماز نیز توسعه قابل‌توجهی پیدا کرده و با برگزاری آزمون‌های گسترده، جامعه آماری بزرگی را پوشش می‌دهد. گزارش‌های منتشرشده درباره آزمون‌های حضوری ماز نیز از جامعه آماری بسیار گسترده‌ای حکایت دارد.

به همین دلیل، استفاده از یک آزمون با جامعه آماری گسترده‌تر می‌تواند به دانش‌آموز کمک کند جایگاه خود را در مقایسه با جمعیت بزرگ‌تری از دانش‌آموزان بسنجد و ارزیابی دقیق‌تری از نقاط قوت و ضعف خود داشته باشد.

از طرف دیگر، یکی از مزیت‌های مهم انتخاب یک آزمون کشوری به‌عنوان مبنا این است که برنامه مدرسه، آزمون آزمایشی و مطالعه دانش‌آموز می‌توانند در یک مسیر واحد قرار بگیرند.

برای مثال، اگر بودجه‌بندی ماز مبنای برنامه آزمون داخلی مدرسه قرار گیرد، دانش‌آموزی که در کنار برنامه مدرسه از آزمون‌های ماز نیز استفاده می‌کند، مجبور نخواهد بود دو برنامه متفاوت را هم‌زمان دنبال کند. همچنین امکان استفاده اختیاری از کلاس‌ها و تدریس آنلاین دبیران و استادان شناخته‌شده کشور نیز برای دانش‌آموزانی که به آموزش تکمیلی نیاز دارند، ساده‌تر خواهد شد؛ زیرا برنامه تدریس و برنامه آزمون از یک چارچوب مشترک پیروی می‌کنند.

از نظر اقتصادی نیز این موضوع قابل‌توجه است. بسته‌های آموزشی مانند «الماس» ماز، در صورت انتخاب خدمات موردنیاز، مجموعه‌ای از آزمون و خدمات آموزشی را در قالب یک پکیج ارائه می‌کنند و برای خانواده‌هایی که به هر حال قصد استفاده از آزمون و آموزش تکمیلی خارج از مدرسه را دارند، می‌تواند از نظر هزینه نیز قابل بررسی و مقایسه با خرید جداگانه این خدمات باشد.

نکته مهم این است که پیشنهاد ما الزام دانش‌آموزان به شرکت در تمام آزمون‌های ماز نیست. مدرسه می‌تواند بر اساس تقویم آموزشی خود، آزمون‌های داخلی را با فاصله زمانی مناسب، مثلاً ماهانه یا هر ۴۵ روز یک‌بار برگزار کند و صرفاً بودجه‌بندی و چارچوب آزمون ماز را به‌عنوان مبنای مشترک مورد استفاده قرار دهد. شرکت دانش‌آموزان در آزمون‌های آنلاین بین این دوره‌ها نیز می‌تواند اختیاری باشد و نتایج آن در ارزیابی داخلی مدرسه لحاظ نشود.

به نظر می‌رسد چنین رویکردی می‌تواند یک زنجیره آموزشی منسجم ایجاد کند:

برنامه تدریس دبیر → بودجه‌بندی آزمون → مطالعه دانش‌آموز → مرور و تثبیت → آزمون → تحلیل نتیجه

در این مدل، آزمون آزمایشی به‌جای اینکه به عاملی برای فشرده‌شدن تدریس یا ایجاد فشار زمانی تبدیل شود، می‌تواند به ابزاری برای نظم‌دادن به فرآیند یادگیری، مرور و ارزیابی دانش‌آموز تبدیل شود.

لذا خواهشمندیم مدیریت محترم مدرسه و شورای آموزشی، موضوع استفاده از آزمون ماز به‌عنوان مبنای آزمون‌های تستی داخلی مدرسه برای دانش‌آموزان دوره دوم متوسطه و هماهنگ‌سازی بودجه‌بندی و پیشروی تدریس دبیران با برنامه آن را بررسی فرمایند.

بدیهی است هدف از این پیشنهاد صرفاً تغییر یک مؤسسه آزمون‌دهنده نیست؛ بلکه ایجاد هماهنگی بیشتر میان تدریس، آزمون، مرور، آموزش تکمیلی و ارزیابی و در نهایت فراهم‌کردن شرایط مناسب‌تر برای یادگیری و موفقیت تحصیلی دانش‌آموزان است.

با احترام
جمعی از اولیای دانش‌آموزان