باسمهتعالی
«وَتَعَاوَنُوا عَلَی الْبرِّ وَالتَّقْوَیٰ»
همکاری کنید در نیکوکاری و پرهیزگاری (سوره مائده، آیه ۲)
بیانیه مطالبات زیستبوم نوآوری، فناوری، صنایع خلاق و کارآفرینی مشهد در تعامل با مدیریت شهری مشهد
اکوسیستم نوآوری، فناوری، صنایع خلاق و کارآفرینی استان خراسان رضوی شامل جامعه دانشگاهی، شرکتهای فناور، خلاق و دانشبنیان، کارآفرینان، شتابدهندهها، صندوقهای سرمایهگذاری، فضاهای کار اشتراکی، آزادکارها و... طی سالهای اخیر بهرغم برخورداری از ظرفیتهای قابل توجه در حوزه شرکتهای دانشبنیان، استارتاپها، صنایع خلاق و نهادهای علمی، نتوانسته است نقش متناسب خود را در حل مسائل و توسعه خدمات شهری ایفا کند. این وضعیت از ضعف در توانمندیهای زیستبوم نشأت نگرفته است، بلکه ناشی از شکاف ساختاری و ادراکی میان مدیریت شهری و بازیگران این حوزه است.
در آستانه تشکیل دوره هفتم شورای اسلامی شهر مشهد، فرصتی مغتنم برای بازتعریف این نسبت بهصورت دقیق، شفاف و اجرایی فراهم شده است. بر این اساس مجموعهای از مطالبات مشخص، عملیاتی و قابل سنجش، در چارچوب اختیارات قانونی شورای شهر، به شرح زیر ارائه میگردد. انتظار میرود نامزدهای محترم، مواضع و برنامههای خود را نسبت به این موارد اعلام نمایند:
۱. حکمرانی نوآورانه، متخصصانه و شفاف
شورای شهر آینده باید با نگاهی نوآورانه، دادهمحور و مسئلهمحور به حکمرانی شهری بنگرد. تصمیمگیریها باید مبتنی بر شواهد و منافع عمومی شهر باشد، نه سلیقه و لابیگری. انتظار داریم اعضا، با تخصص و تجربه کافی، اخلاق حرفهای و روحیه کار جمعی، از هرگونه تعارض منافع، بدهبستانهای پشتپرده و اولویتدادن به منافع جناحی و فردی بر منافع عمومی شهروندان پرهیز کنند. همچنین سازوکار رسمی نظارت مستمر متخصصین بر عملکرد خود را پیشبینی و اجرایی کرده تا ناظرین بر عملکرد شورا بتوانند، ضمن بررسی دقیق گزارش مستمر سه ماهه نظارت خود را به اطلاع عموم مردم برسانند.
۲. ایجاد ساختار تخصصی، چابک و دارای اختیار اجرایی برای تعامل با زیستبوم
پیش از استقرار شورا، باید مدلی مشخص و دارای اختیار اجرایی برای ایجاد یک نقطه تماس واحد در مدیریت شهری با زیستبوم فناوری تدوین گردد. این ساختار باید با بهرهگیری از توان مشاوران ملی و متخصصان این حوزه و با مشارکت نمایندگان تشکلهای زیستبوم طراحی شود تا توان حل تعارض، تسهیل فرآیندها و پاسخگویی مستقیم داشته باشد و ظرف شش ماه ابتدایی فعالیت شورا تعیین تکلیف نهایی شود.
۳. مشارکت زیستبوم در سیاستگذاری و برنامهسازی؛ عبور از نگاه پیمانکاری
مدیریت شهری باید در شش ماه نخست فعالیت شورا، برنامهای شفاف برای طراحی و اجرای سازوکارهای مشارکتی، رقابتی و قابل دسترس در واگذاری پروژهها و مسائل شهری ارائه نماید. زیستبوم نوآوری شامل تشکلها و انجمنهای تخصصی، آمادگی دارد در نقش شریک فکری و سیاستگذار در تدوین اسناد تحول، اولویتبندی نیازها و تعریف پروژهها مشارکت نماید. این رویکرد، فراتر از نگاه پیمانکار و کارفرما، بر همافزایی و بهکارگیری دانش تخصصی زیستبوم در جهت هوشمندسازی واقعی شهر تأکید دارد. همچنین مدیریت شهری باید تحول دیجیتال را در تمامی ارکان خود با هدف کاهش هزینههای جاری و ایجاد جریانهای درآمدی پایدار برای شهر در اولویت قرار دهد.
۴. اصلاح فرآیندهای بوروکراتیک و تضمین اجرای قوانین
مدیریت شهری موظف است برنامه خود را برای بازطراحی فرآیندهای زمانبر و نامتناسب با ماهیت توسعه نوآوری در شهر مشهد (مانند کاهش زمان صدور مجوزها، حذف رویههای سنتی، ایجاد مسیر ویژه و شفاف در جهت حل مسائل شهری توسط نخبگان و فعالان حوزه نوآوری و فناوری) ارائه دهد. همچنین اجرای کامل قوانین صریح و موجود در حوزه استقرار و فعالیت شرکتهای دانشبنیان در شهر، با نظارت شورای شهر، امری ضروری است.
۵. بازطراحی نقش و کارکرد زیرساختهای نوآوری؛ تأکید بر همافزایی و نوآوری باز
طرح بازتعریف جایگاه، کارکرد و مدل بهرهبرداری از کارخانه نوآوری و سایر زیرساختهای مشابه، باید ظرف شش ماه نخست فعالیت شورا نهایی شود. این بازتعریف باید بر مبنای استراتژی نوآوری باز و اتصال مستقیم به مسائل واقعی شهر، از جمله حملونقل، ترافیک، آلودگی هوا، مدیریت پسماند، بهرهوری انرژی و هوشمندسازی خدمات شهری باشد. مدیریت شهری موظف است بهگونهای برنامهریزی کند که از هرگونه رقابت ناصواب با زیرساختهای نوآوری موجود در زیستبوم پرهیز شده و صرفاً نقش مکمل و تسهیلگر را ایفا نماید.
۶. پایبندی به اصول میثاقنامه حکمرانی نوآوری(در فراخوان برای ثبت نام نامزهای دغدغهمند و علاقهمند به حضور در لیست اکوسیستم نوآوری، فناوری و صنایع خلاق منتشر میگردد)
تعهد به استفاده از ظرفیت نخبگان و بخش خصوصی در تصمیمسازی، توسعه نوآوری در چارچوب پایداری اقتصادی و زیستمحیطی، تقویت سرمایهگذاری، مردمیسازی پروژههای نوآوری شهری، توسعه زیرساختهای فیزیکی و دیجیتال، ایجاد سازوکارهای تخصصی در مدیریت شهری، مدیریت مسائل نوآوری شهری، شفافیت، حمایت از کسبوکارهای فناور و خلاق و تضمین عدالت در دسترسی به فرصتها، از اصولی است که پایبندی عملی به آنها، معیار همراهی و اعتماد زیستبوم خواهد بود.
۷. ایجاد صندوق سرمایهگذاری خطرپذیر شهری با مشارکت شهرداری
مدیریت شهری موظف است ظرف شش ماه اول، طرح ایجاد یک صندوق جسورانه (VC) با مشارکت نهادهای مالی و بخش خصوصی را به شورا ارائه دهد که صرفاً به شرکتهای فعال در حل مسائل شهری مشهد تزریق سرمایه کند. این صندوق باید حداقل ۲۰ درصد منابع خود را به سرمایهگذاری در مراحل اولیه (بذری و رشد) شرکتهای فناور و خلاق با اولویت مسائلی مانند حملونقل هوشمند، بهینهسازی مصرف انرژی، مدیریت پسماند، سلامت شهری و ارتقای کیفیت خدمات عمومی شهری اختصاص دهد. بازگشت سرمایه از محل موفقیت این شرکتها و تأثیر آنها در کاهش هزینههای جاری شهرداری و بهبود کیفیت زندگی شهروندان قابل پیگیری خواهد بود.
۸. الزام به توسعه واقعی نوآوری در حل مسائل و معضلات شهری
اولویت اصلی مدیریت شهری، تدوین و اجرای قوانین و مقررات الزامآور در راستای بهکارگیری راهکارهای فناورانه و نوآورانه در توسعه شهری است. این مهم باید با مشارکت فعال و شفاف متخصصین و فعالان زیستبوم نوآوری و فناوری صورت پذیرد تا از ظرفیتهای علمی و اجرایی آنان بهرهمند شویم. این رویکرد باید بهطور مشخص در حل مسائل ملموس و روزمره شهر، از جمله کاهش ترافیک، بهبود حملونقل عمومی، مدیریت پسماند، کاهش آلودگی، صرفهجویی در مصرف انرژی، ارتقای خدمات شهروندی و افزایش کیفیت زندگی در محلات نمود پیدا کند. همچنین در کنار این رویکرد بنیادین، فرهنگسازی داخلی با طراحی برنامههای آموزشی هدفمند و بدور از شوآفهای مرسومِ موجود، در راستای گذار از نوآوری نمایشی به نوآوری کاربردی؛ در جهت ارتقای نگاه نوآورانه به مسائل شهری، دنبال خواهد شد.
این بیانیه بهعنوان چارچوبی برای ارزیابی رویکرد و عملکرد مدیریت شهری در حوزه نوآوری تلقی میشود، همچنین مبنای گفتوگو، تصمیمگیری و پیگیریهای آتی خواهد بود و استمرار آن مستلزم تعامل مؤثر، شفافیت، پایبندی به رویکردهای اعلامشده و توجه به بهبود ملموس کیفیت زندگی شهروندان است.
جمعی از فعالین زیستبوم فناوری و نوآوری استان خراسان رضوی
ویژه
بحث و گفتگو