ریاست محترم جمهور
وزیر محترم کشور
وزیر محترم نیرو
وزیر محترم جهاد کشاورزی
وزیر محترم بهداشت
مدیر کل محترم سازمان حفاظت محیط زیست
مدیر کل محترم سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری
مسئولین محترم استانداریها و شهرداریهای سراسر کشور
موضوع: کارزار ملی برای توقف کاشت و جایگزینی درخت عرعر (Ailanthus altissima) در شهرهای ایران
ما امضاکنندگان این کارزار، با استناد به شواهد علمی، تجربیات میدانی شهروندان و سیاستهای مدیریت گونههای مهاجم در کشورهای مختلف جهان، خواستار توقف کاشت جدید و اجرای برنامه ملی مدیریت و جایگزینی تدریجی درخت عرعر (Ailanthus altissima) در فضاهای شهری و حاشیه شهری ایران هستیم.
درخت عرعر، بومی چین بوده و امروزه در بسیاری از نقاط جهان به عنوان گونهای مهاجم شناخته میشود. این گونه به دلیل رشد بسیار سریع، تولید انبوه بذر، توانایی تکثیر گسترده از طریق پاجوشهای ریشهای و رقابت شدید با پوشش گیاهی بومی، در کشورهای مختلف تحت برنامههای کنترل و مدیریت قرار گرفته است.
دلایل این درخواست:
۱. تکثیر و گسترش کنترلناپذیر: عرعر علاوه بر تولید حجم بالایی از بذر، از طریق ریشهها نیز به سرعت تکثیر میشود. در بسیاری از موارد، حتی پس از قطع تنه اصلی، دهها پاجوش جدید در اطراف آن ظاهر میشوند. این ویژگی موجب گسترش سریع آن در باغها، حاشیه رودخانهها، زمینهای بایر و فضاهای شهری میشود.
۲. تهدید تنوع زیستی و گونههای بومی: مطالعات علمی نشان دادهاند که این درخت دارای خاصیت آللوپاتیک است؛ به این معنا که مواد شیمیایی ترشحشده از آن میتوانند رشد گیاهان دیگر را محدود کنند. در نتیجه، گسترش عرعر میتواند موجب کاهش تنوع گیاهی و حذف تدریجی برخی گونههای بومی شود.
۳. آسیب به زیرساختها و املاک: ریشههای گسترده و تهاجمی این درخت میتوانند موجب آسیب به پیادهروها، کفسازیها، دیوارها، باغچهها، کانالها و در برخی موارد تأسیسات و خطوط فاضلاب شوند. گزارشهای متعدد شهروندان از نقاط مختلف کشور مؤید این مسئله است.
۴. مشکلات بهداشتی و کاهش کیفیت زندگی: بوی نامطبوع گلهای نر این درخت یکی از شکایات رایج شهروندان است. همچنین برخی افراد نسبت به گرده یا ترکیبات این گیاه واکنشهای حساسیتی نشان میدهند. انبوه بذرها و پاجوشهای دائمی نیز هزینه و زحمت زیادی برای نگهداری محیطهای مسکونی ایجاد میکند.
۵. تحمیل هزینههای مدیریتی به شهرداریها: گسترش مستمر این گونه موجب افزایش هزینههای هرس، کنترل، حذف پاجوشها، تعمیر پیادهروها و نگهداری فضای سبز شهری میشود.
مستندات بینالمللی:
- اتحادیه اروپا گونههای مهاجم را از مهمترین تهدیدهای تنوع زیستی دانسته و برنامههای ویژهای برای کنترل آنها اجرا میکند.
- در ایتالیا و برخی دیگر از کشورهای اروپایی پروژههای رسمی برای کنترل و حذف Ailanthus altissima با حمایت اتحادیه اروپا اجرا شده است.
- ژاپن این گونه را در فهرست گونههای مهاجم ثبت کرده و اثرات آن بر اکوسیستمهای بومی را مورد توجه قرار داده است.
- سازمان جنگلداری ایالات متحده آمریکا (US Forest Service) عرعر را گونهای مهاجم معرفی کرده و دستورالعملهای تخصصی برای کنترل و مدیریت آن منتشر کرده است.
مطالبات کارزار:
- توقف کاشت جدید درخت عرعر (Ailanthus altissima) در تمامی پروژههای فضای سبز شهری و دولتی.
- انجام ارزیابی ملی درباره میزان پراکنش این گونه در استانهای مختلف کشور.
- تدوین برنامه ملی برای مدیریت و جایگزینی سریع این گونه با درختان بومی، سازگار با اقلیم و کمخطرتر برای محیط زیست.
- اولویت حذف و جایگزینی درختان عرعر در مجاورت مدارس، مراکز درمانی، شبکههای فاضلاب، پارکهای شهری و مناطق مسکونی پرتراکم.
- ایجاد مسیر قانونی سریع و کمهزینه برای صدور مجوز حذف درخت عرعر (Ailanthus altissima) در املاک خصوصی و خیابانهای مقابل منازل.
- حمایت از پژوهشهای دانشگاهی و مطالعات تخصصی درباره آثار زیستمحیطی، اقتصادی و بهداشتی این گونه در ایران.
سخن پایانی: هدف این کارزار مقابله با فضای سبز یا قطع بیرویه درختان نیست. هدف ما توسعه فضای سبز پایدار، علمی و مبتنی بر گونههای بومی و سازگار با شرایط اقلیمی ایران است.
از همه شهروندان، متخصصان محیط زیست، پژوهشگران، پزشکان، مهندسان فضای سبز، مدیران شهری و مسئولان کشور دعوت میکنیم برای حفاظت از تنوع زیستی، سلامت عمومی و زیرساختهای شهری از این مطالبه ملی حمایت کنند.
ویژه
بحث و گفتگو