ریاست محترم سازمان حفاظت از محیط زیست
ریاست محترم سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور
با سلام و عرض ادب؛
جنگل‌های هیرکانی شمال ایران، یکی از ارزشمندترین سرمایه‌های طبیعی کشور و میراثی گران‌بها برای نسل‌های آینده هستند. این جنگل‌ها با قدمتی چندین میلیون‌ساله، نقشی حیاتی در حفظ تنوع زیستی، تولید اکسیژن، تنظیم چرخه آب، جلوگیری از فرسایش خاک، کاهش خطر سیلاب و تعدیل شرایط اقلیمی دارند. این میراث طبیعی نه‌تنها متعلق به مردم امروز، بلکه امانتی است که باید سالم و پابرجا به نسل‌های آینده تحویل داده شود.
با این حال، گسترش ساخت‌وسازهای غیرمجاز، تخریب پوشش گیاهی، ایجاد جاده‌های غیرضروری در دل جنگل‌ها، ورود خودروهای آفرود به مناطق بکر، قطع درختان و نبود نظارت کافی، تهدیدی جدی برای بقای این اکوسیستم ارزشمند به شمار می‌رود.
حفاظت از جنگل‌ها نباید تنها به صدور بخشنامه و برگزاری جلسات محدود شود. امروز بیش از هر زمان دیگری به اقدامات عملی، نظارت مستمر و برخورد قانونی با عوامل تخریب جنگل نیاز داریم.
از مسئولان محترم درخواست داریم با تدوین و اجرای یک طرح ملی جامع برای احیا، حفاظت و گسترش جنگل‌های شمال ایران، اقدامات زیر را در اولویت قرار دهند:
۱. تخریب ساخت‌وسازهای غیرمجاز در مناطق جنگلی
شناسایی و تخریب ویلاها، ساختمان‌ها، جاده‌ها و سایر سازه‌هایی که برخلاف قوانین در اراضی ملی و مناطق جنگلی احداث شده‌اند، با رعایت تشریفات قانونی و برخورد بدون تبعیض با متخلفان. پس از رفع تصرف و تخریب سازه‌های غیرمجاز، مناطق آسیب‌دیده باید با گونه‌های بومی و متناسب با شرایط طبیعی هر منطقه احیا شوند.
۲. مسدودسازی جاده‌های خاکی غیرضروری در دل جنگل‌ها
شناسایی تمام مسیرهای خاکی ایجادشده در مناطق جنگلی که فاقد ضرورت حفاظتی، قانونی یا خدماتی هستند، به‌ویژه مسیرهایی که برای تردد خودروهای آفرود و ورود غیرمجاز به مناطق بکر گشوده شده‌اند. این مسیرها باید پس از بررسی کارشناسی و با رعایت ملاحظات محیط‌زیستی مسدود و در صورت امکان، به‌طور اصولی احیا و با پوشش گیاهی بومی بازسازی شوند.
۳. اجرای طرح گسترده نهال‌کاری و گسترش جنگل‌ها
آغاز یک برنامه ملی برای احیای عرصه‌های تخریب‌شده و گسترش پوشش جنگلی در مناطق مستعد، با استفاده از نهال‌های بومی و متناسب با هر منطقه. این طرح باید زیر نظر متخصصان جنگل‌داری اجرا شود و شامل مراقبت از نهال‌ها، تأمین شرایط رشد، جلوگیری از چرای غیرمجاز و پایش میزان بقای درختان کاشته‌شده باشد. هدف، بازسازی پایدار جنگل‌هاست، نه صرفاً کاشت نهال برای ارائه آمار و گزارش.
۴. افزایش تعداد محیط‌بانان و نیروهای حفاظتی جنگل
افزایش نیروهای آموزش‌دیده، تأمین تجهیزات موردنیاز و ایجاد گشت‌های منظم و مستمر در مناطق حساس و بکر جنگلی. همچنین لازم است از فناوری‌هایی مانند دوربین‌های نظارتی، سامانه‌های گزارش مردمی و تصاویر ماهواره‌ای برای شناسایی سریع تخریب، قطع درختان و ساخت‌وسازهای غیرمجاز استفاده شود.
۵. ممنوعیت جدی ورود خودروهای آفرود به مناطق حساس و بکر جنگلی
تردد خودروهای آفرود در مناطق حفاظت‌شده، زیستگاه‌های حساس و مسیرهایی که ورود وسایل نقلیه به آن‌ها ممنوع است، باید با نظارت مستمر و اجرای جدی قانون کنترل شود. ایجاد مسیرهای غیرمجاز، تخریب پوشش گیاهی، آسیب به خاک و ایجاد مزاحمت برای حیات‌وحش نباید بدون پیگیری قانونی باقی بماند. همچنین مسیرهای مجاز تردد تفریحی باید به‌گونه‌ای تعیین شوند که کمترین آسیب را به طبیعت وارد کنند.
۶. ممنوعیت ساخت هرگونه سازه جدید در عرصه‌های جنگلی
هرگونه ساخت‌وساز مسکونی، تجاری، تفریحی و گردشگری در اراضی جنگلی باید تابع قوانین حفاظتی باشد و از تغییر کاربری غیرمجاز جلوگیری شود. صدور مجوزهای جدید نیز باید با ارزیابی دقیق زیست‌محیطی و رعایت قوانین مربوط به حفاظت از جنگل‌ها همراه باشد. جنگل نباید به محدوده‌ای برای گسترش ویلاسازی و فعالیت‌های سودجویانه تبدیل شود.
۷. قطع انشعابات غیرمجاز آب، برق و گاز ویلاهای غیرقانونی در مناطق بکر جنگلی
شناسایی ویلاها و سازه‌هایی که به‌صورت غیرقانونی در مناطق بکر جنگلی احداث شده‌اند و بررسی قانونی انشعابات آن‌ها. در مواردی که تصرف یا ساخت‌وساز غیرمجاز احراز شده است، انشعابات غیرقانونی باید مطابق مقررات قطع شوند و از ارائه خدمات جدیدی که موجب تثبیت یا گسترش تصرف غیرمجاز می‌شوند، جلوگیری شود. این اقدام باید در کنار پیگیری قانونی رفع تصرف و بازگرداندن زمین به وضعیت طبیعی انجام گیرد.
۸. برخورد قاطع با قطع درختان و تخریب پوشش گیاهی
افزایش نظارت بر قطع درختان، حمل غیرمجاز چوب، آتش‌زدن پوشش گیاهی و تخریب عمدی عرصه‌های جنگلی. متخلفان باید مطابق قانون تحت پیگرد قرار گیرند و سازوکارهای لازم برای گزارش محرمانه تخلفات از سوی شهروندان نیز فراهم شود.
۹. تعیین نقشه جامع مناطق آسیب‌دیده و انتشار گزارش عمومی
تمام مناطق تخریب‌شده، جاده‌های غیرضروری، ساخت‌وسازهای غیرمجاز و عرصه‌های مستعد احیا باید شناسایی و در یک سامانه جامع ثبت شوند. دستگاه‌های مسئول موظف باشند گزارش‌های دوره‌ای و قابل ارزیابی از اقدامات انجام‌شده، میزان احیای جنگل‌ها، وضعیت نهال‌کاری و برخورد با متخلفان منتشر کنند تا مردم بتوانند روند اجرای طرح را پیگیری کنند.
۱۰. مشارکت مردم و جوامع محلی در حفاظت از جنگل‌ها
ایجاد سازوکارهای حمایتی برای مشارکت مردم محلی، گروه‌های محیط‌زیستی، داوطلبان و متخصصان در حفاظت و احیای جنگل‌ها. آموزش عمومی، ایجاد فرصت‌های شغلی سازگار با محیط زیست و حمایت از فعالیت‌های پایدار در جوامع محلی می‌تواند نقش مهمی در کاهش تخریب و حفاظت بلندمدت از این میراث طبیعی داشته باشد.
۱۱. اختصاص بودجه مشخص و تعیین زمان‌بندی اجرایی
برای جلوگیری از باقی ماندن این طرح در حد یک وعده، لازم است بودجه مشخص، مسئول اجرایی، زمان‌بندی مرحله‌به‌مرحله و شاخص‌های قابل اندازه‌گیری برای هر بخش تعیین شود. همچنین عملکرد دستگاه‌های مسئول باید به‌صورت دوره‌ای ارزیابی و نتایج آن به اطلاع عموم مردم برسد.
درخواست نهایی ما
ما امضاکنندگان این کارزار، خواستار آغاز یک برنامه ملی و عملی برای حفاظت، احیا و گسترش جنگل‌های هیرکانی شمال ایران هستیم؛ برنامه‌ای که در آن مقابله با ساخت‌وسازهای غیرمجاز، جلوگیری از تخریب مسیرهای جنگلی، کنترل آفرود، افزایش نیروهای حفاظتی، کاشت و مراقبت از گونه‌های بومی و بازگرداندن عرصه‌های تخریب‌شده به طبیعت، به‌صورت جدی و مستمر دنبال شود.
جنگل‌های شمال ایران فقط مجموعه‌ای از درختان نیستند؛ آن‌ها زیستگاه هزاران گونه گیاهی و جانوری، عامل حفظ منابع آب و خاک و بخشی از هویت طبیعی ایران هستند. نابودی یک جنگل ممکن است در مدت کوتاهی اتفاق بیفتد، اما بازسازی یک اکوسیستم جنگلی می‌تواند دهه‌ها یا حتی قرن‌ها زمان ببرد.
نباید اجازه دهیم منافع کوتاه‌مدت و ساخت‌وسازهای غیرضروری، میراث طبیعی چندین میلیون‌ساله ایران را از بین ببرند.
از مسئولان محترم درخواست داریم به این مطالبه عمومی توجه کنند، اقدامات عملی و زمان‌بندی‌شده را آغاز کنند و با شفافیت کامل درباره نتایج آن به مردم پاسخ‌گو باشند.
حفاظت از جنگل‌های هیرکانی، حفاظت از آینده ایران است.
با احترام و سپاس از تمام مسئولانی که برای حفظ طبیعت ایران تلاش می‌کنند.
موفق شد
ویژه
بحث و گفتگو